Анализа на проф. Силјановска за Преспанскиот договор (1)

Професорката по уставно право Гордана Силјановска во темелна студија го анализира Преспанскиот договор.

Студијата ја објавуваме во повеќе продолженија поради обемноста и длабочината на подготвениот материјал со цел подобро објаснување пред јавноста на содржината на договорот кој в недела е предмет на гласање на референдумот.

Пишува Проф. Др. Гордана Силјановска Давкова

ЗА „ПРЕСПАНСКИОТ ДОГОВОР“ И ПОШИРОКО
ДОЛГО ИМЕ, ПРОШИРЕН ПРЕДМЕТ, АСИМЕТРИЈА

Официјалниот назив на Преспанскиот договор е „КОНЕЧЕН ДОГОВОР ЗА
РЕШАВАЊЕ НА РАЗЛИКИТЕ, ОПИШАНИ ВО РЕЗОЛУЦИИТЕ 817(1993) И
845(1993) НА СОВЕТОТ ЗА БЕЗБЕДНОСТ НА ОН, ЗА ПРЕСТАНОК НА
ВАЖНОСТА НА ПРИВРЕМЕНАТА СПОГОДБА ОД 1995 ГОД. И ЗА
ВОСПОСТАВУВАЊЕ НА СТРАТЕШКО ПАРТНЕРСТВО МЕЃУ СТРАНИТЕ“.

Во називот на „Конечниот договор отсуствува вистинскиот предмет на грчко –
македонскиот спор, односно „ИМЕТО“, разликите не се опишани, туку само е
нотирана разлика за името. Имено, Резолуцијата на Советот за безбедност 817(1993),
откако констатира дека: апликантот ги исполнува критериумите за членство во
Обединетите нации, содржани во член 4 од Повелбата“,нотира РАЗЛИКА во врска со
името на државата , што треба да биде решена, во интерес на зачувувањето на мирни
добрососедски односи во регионот.

Заради тоа, во став (2) му препорачува на Генералното Собрание државата да биде примена во членство, но за сите цели во рамките на ОН да и се обраќаат како на „бивша Југословенска Република Македонија,додека, „на брз начин не се реши разликата“!!! Од аспект на меѓународното право, „разликата за името“, е билатерален спор, со практични последици врз трети држави,во рамките на мултилатералниот форум ОН и други меѓународни организации.

Надвор од нив, со оглед на билатералниот карактер на спорот, третите држави се правно
слободни да ја признаваат државата под уставното име. 1 Значи, во самиот наслов на
договорот препознаваме амбиција за проширување на предметот на преговарање и
усогласување. Што стана со ставот на медијаторот Нимиц, изразен во одговорот на
Greek Press од 1995:„Името на оваа држава е фактички избрано од самата држава. Но,
како и да е, тие се оние кои го избираат сопственото име. Грција не може да им го
избере името. Грција може да каже дека е против името избрано ид другата страна. ..
Дури ни ОН не се тие што одбираат имиња…. Во овој случај, тие не го избраа името на
државата, туку рекоа дека привремено ќе и се обраќаат со “бивша Југословенска
Република Македонија“.Како што веќе реков, тие можат да ни се обраќаат нам како
на„Бивша Британска колонија Северна Америка. Тоа не е нашето име,како што она
ПЈРМ не е име на оваа држава“.

На оваа линија е и ставот: “Името на една држава е име кое извира и го создава
народот кој ја создал и живее во таа држава. Државата која ја создал македонскиот
народ е Република Македонија. Никогаш македонскиот народ не може да ја нарекува
својата држава поинаку од Република Македонија . Тој никогаш не може да се согласи
со промената на нешто што го носи со векови, а неговата држава го носи повеќе од
педесет години, што не е случај со грчката северна провинција“.

И Стево Црвенковски, кој во својство на министер за надворешни работи ја потпиша
Привремената спогодба, на прашањето на новинарката Слободанка Јовановска : „Има
ли логика сега да правиме компромис околу уставното име“, за „Дневник“ одговори:
„Немало логика ни досега, и никогаш не сум чул дека некој има таква намера!

Фрчковски, вака гледаше на можното решение: …”Ако е двојна формула, ние не
мораме да го менуваме името, го добиваме на меѓународен план, само во однос на
Грција го договараме. Тое е излез, без двојна формула нема излез.

ЗБОГУМ НА IUS COGENS, ЗБОГУМ НА УСТАВОТ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА

Договорот излегува од рамката на Резолуцијата 845(1993)која што, по повикувањето на
Резолуцијата 817(1993) ги охрабрува Грција и бившата република Македонија на
соработка со ко-претседавачите на Надзорниот комитет на Меѓународната
конференција за поранешна Југославија, со цел да дојдат до брзо решавање на
разликата за името. Имено, Финалнот договор е „договор за решавање на „разликите“,
а разликата и преговорите за името, се трансформирале во „разлики и преговори за
историјата, македонскиот идентитет, македонскиот јазик, културата и образованието,
политичкиот и административниот систем, УСТАВОТ, слободите и правата на човекот
и граѓанинот.

Тој ОКТРОИРА уставни измени, односно промена на уставното име “Република
Македонија “(неспоменато) и конституционализација на новото име и придавките
изведени од него и го пропишува начинот, времето и надзорот над имплементацијата
на сите решенија во правниот и политичкиот систем на „Втората страна“, од Првата,
односно од Хеленската република, што претставува директно грчко мешање во
внатрешните работи на Република Македонија како суверена држава, формирана врз
основа на правото на самоопределувањена македонскиот народ во 1944 година, на
АСНОМ. Во оваа смисла, првиот македонски претседател Киро Глигоров, во говорот
во Францускиот институт за меѓународни односи на тема”Македонија и Нова Европа“ ,
кон крајот на октомври 1993, ке потенцира дека”правото на народот на свое име е
природно и неотуѓиво“.

Интересно, но иако насловот на Договорот нотира престанок на важноста на
Привремената спогодба од 1995, во ниту еден член не е спомената пресудата на
Меѓународниот суд на правдата од Хаг во 2011 година за прекршување на член 11 од
страна на Република Грција со блокирањето на добивањето покана за членство на
„Бившата југословенска Република Македонија“ во НАТО, на самитот во Букурешт од
2008 година.

„Преспанскиот договор“ не води сметка за членот 1 од Привремената
спогодба(1995),во која, Првата страна ја признава Втората страна како независна и
суверена држава, како и членот 3 со кој “секоја страна се обврзува да ги почитува
суверенитетот, територијалниот интегритет и политичката независност на другата
страна . Заради тоа, таа е спротивна на начелото на “еднаквост на сите членки ( Член
2(1) на Повелбата и го дерогира правниот субјективитет на Република Македонија.
Исто така, се крши принципот на правна еднаквост на државите (видете GA Res.2625
(XXV) од 24 окт. 1970) и принципот на недискриминација во претставувањето и
членството (UN Doc.A/CONF.67/16 ( 14 март, 1975).

Да потсетам: Членот 53 на Vienna Convention on the Law of Treaties( VCLT) вели: Договори што се во конфликт со задолжителните норми на меѓународното право (ius cogens) се ништовни!!

Договорот е асиметричен, зошто Првата страна има права, а Втората-обврски, ако се
изземат онаа „за ратификација на договорот, по усвоените амандмани на Уставот и
завршувањето на сите правни постапки, нужни за влегување во сила на истата (член 1, точка 4, под ѓ) и онаа: “да не приговара на апликацијата за зачленување или на
членството на Втората страна (член 1, точка 3, под а). Интересно , но речиси иста
формулација има во членот 11, став (1) на Привремената спогодба, но попусто, зошто
Грција ја прекрши, Меѓународниот суд ја прогласи за виновна, но не следеа никакви
правни и политички последици.

(Продолжува)

28 Коментари

  1. Не е лесно да бидеш универзитетски професор. Не треба само знаење да имаш, туку треба да бидеш објективен и непристрасен, што не е случај со Силјановска. Еве зошто. Јасно е дека проблемот настана поради РАЗЛИКА околу името и дека се бараше РЕШЕНИЕ за разликата околу името. Значи спорот НЕ БЕШЕ ЗА ИМЕТО, туку за РАЗЛИКАТА ОКОЛУ ИМЕТО? Никој никаде не кажа КОЈА е таа РАЗЛИКА ОКОЛУ ИМЕТО. Ниту Силјановска не прави напор да објасни. А ТОА Е СУШТИНА НА ПРОБЛЕМОТ. Познато е дека името Македонија е име на една античка држава од пред повеќе од 2000 години. Која била таа држава? Каква врска со таа држава Македонија има денешната Република Македонија? Покасно имало, а и денеска постои и територија Македонија која е поголема и од некогашната држава – античка Македонија и од сегашната држава Република Македонија. На кој дел од таа територија Македонија се наоѓала некогашната држава античка Македонија, а на кој дел се наоѓа Република Македонија? Кои биле античките Македонци и кои се денешните Македонци од Република Македонија? Дали Република Македонија е наследничка на античката Македонија и дали жителите на Република Македонија се наследници на античките Македонци? ТОА БЕА ПРАШАЊАТА НА КОИ ТРЕБАШЕ ДА СЕ ДАДЕ ОДГОВОР, ТОА БЕШЕ РАЗЛИКАТА ОКОЛУ ИМЕТО КОЈА ТРЕБАШЕ ДА СЕ РЕШИ! Никој никаде не кажа КАКО треба да се реши спорот, што претставува РЕШЕНИЕ за спорот. Решение за спорот НЕ МОРАШЕ ДА БИДЕ географска одредница во името Република Македонија. Но никој не понуди, никој не предложи, никој не даде поинакво РЕШЕНИЕ освен додавка на името Република Македонија. Понатака, какви правни и политички последици Силјановска бара поради прекршувањето на Привремената спогодба? Каде е пропишано КОЈ и КАКВИ правни и политички мерки превзема против прекршители на биратерални спогодби? И самиот суд се оградува од превземање на некакви мерки, затоа што не е надлежен да превзема мерки. Не кажува дека Советот за безбедност може да превземе мерки кога ќе оцени дека прекршувањето на бирателарен договор може да предизвика последици по мирот. Но дали е ова таков случај? Силјановска вели дека биле прекршени членот 1 од Привремената спогодба, како и членот 3, а ниту збор не кажува СО ШТО СЕ ПРЕКРШЕНИ. Од сето ова може да се заклучи дека професорката нема објективно да го образложи тоа за што се зафатила.

  2. So rez. 817 e napraven ULTRA VIRES AKT!! Rez. 817 i 47- 225 se so ULTRA VIRES! DEFEKTNI ! !
    Ova go kazha i CIA vo svojot izveshtaj do CENTRALA, vidi
    WikiLeaks/ To US Department of State/ CIA: https://wikileaks.org/gifiles/docs/73/738285_us-poland-greece-macedonia-macedonia-commentary-sees.html : Macedonia passed the Security Council and is a member of the UN. Since we have been admitted as a full member and this is not a substantive
    question, it would be a vote of simple majority regarding whether to replace the FYROM [Former Yugoslav Republic of Macedonia] reference directly to Macedonia, or to first request an advisory opinion from the
    International Court of Justice regarding the legality of the additional conditions for the joining of our country to the UN,” emphasized Janev, whose text is included below.
    In his opinion, it is very important that someone from the Macedonian
    side dares to make the key step towards the non-aligned movement, whose
    support in the September 2012 General Assembly [of the United Nations]
    could lead to the removal of the shameful FYROM tag.

    • Da, RAZLIKITE ZA ILI OKOLU D. IMINJA, spored M. pravo, NE POSTOJAT,
      nitu može da se instaliraat preku rezoluciite na OON. Rezoluciite mora da se vo soglasnost so Povelbata na OON! 817 e samo preporaka, no 47-225 e ODLUKA, koja e predmet na možno menuvanje.
      Na ang. RES. UNGA 47-225 (1993).
      “Decides to admit the State whose application is contained in document A/47/876-S/25147 to membership in the United Nations, this State being provisionally referred to for all purposes within the United Nations as “the former Yugoslav Republic of Macedonia” pending settlement of the difference that has arisen over the name of the State.”

      Since there could be no differences between states over their NAMES, its illegal to make statement as : ” pending settlement of the difference that has arisen over the name of the State.”!

      Difference??!!

      Over the State Name!???
      Nikoj ne razbral deka 47- 225 e nelegalna???

      Vo OON kako i kaj nas vo G. Sobranieto bez razmisluvanje samo digaat raci i glasaat!

      • Зошто Игор Јанев упорно одбива да признае дека разликата околу името е оценета од Советот за безбедност како ОПАСНОСТ по мирот и добрососедските односи во регионот, кога тоа експлицитно е нагласено во Резолуцијата 817? Значи, Советот за безбедност не побарал да се разреши некаква разлика околу името за да се реши разликата околу името, туку да се реши разликата околу името ЗА ДА СЕ ОДСТРАНИ ОПАСНОСТА по мирот и добрососедските односи во регионот која спорот со разликата околу името ја има за мирот и добрососедските односи во регионот! Зошто Игор Јанев одбива да признае дека Советот за безбедност побарал од Македонија и Грција да најдат решение за разликата околу името ПОРАДИ ЗАЧУВАУВАЊЕ НА МИРОТ И ДОБРОСОСЕДСКИТЕ ОДНОСИ ВО РЕГИОНОТ??? Зошто Игор Јанев одбива да признае дека според Повелбата на ОН, единствено решение за спорот е она што го бара Советот за безбедност – компромис постигнат во преговори помеѓу Македонија и Грција И НИКАКО ПОИНАКУ! Тешко ли е да се разбере тоа? Според Повелбата на ОН, во Глава VI, каде се зборува за Мирно решавање на спор, во чл. 33 јасно стои дека Советот за безбедност, кога смета дека е потребно, ги повикува странките да го решат спорот ПО МИРЕН ПАТ, во нашиот случај преку меѓусебни преговори што е и направено и постигнато со Преспанскиот договор? Навистина не знам што овде не е јасно.

        • Прашај го Игор Јанев, ако има време да ти одговара. Но мислам дека нема! Тој што имаше да рече, си го кажа во Светската наука.
          Некој прашања не заслужуваат одговор.
          А ти „еден” земи си апчиња , па на спиење!

        • каде е зборот „ОПАСНОСТ” во 817? Само во твојата луда глава и во лејките на твоите тупави шефови од Бихачка, кои прават се да докажат дека нема решение надвор од спогодбата! Ај не лажи повеќе!

          • А можда требаше и да ти нацртаат, а не само да напишат „ОПАСНОСТ“? Ако спорот за разликата околу името не е опасност за мирот и добрососедските односи во регионот, зошто Советот за безбедност бара да се реши спорот со цел да се сочува мирот и добрососедските односи во регионот? Ти мижи колку сакаш, но тоа и слеп човек го гледа. Ако тебе не ти е јасно дека спорот е опасност за регионот, тоа на цел свет му е јасно. Тебе не ни мора да ти е јасно.

          • Каде е во резолуцијата 817 : “ПОРАДИ ЗАЧУВАУВАЊЕ НА МИРОТ И ДОБРОСОСЕДСКИТЕ ОДНОСИ ВО РЕГИОНОТ”? види: https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N93/203/74/IMG/N9320374.pdf?OpenElement
            НЕМА!!
            (“to promote confidence-building measures among the parties”…. “Recommends to the General Assembly that the State whose application is contained in document S/25147 be admitted to membership in the United Nations, this State being provisionally referred to fgr all purposes within the United Nations as “the former Yugoslav Republic of Macedonia” pending settlement of the difference that has arisen over the name of the State”) !
            Не лажи повеќе, еден! ИЗМИСЛУВАШ! ЛАЖЕШ еден!
            Научи англиски!

        • Професорка не разбрала дека 817 е НЕЛЕГАЛНА и претставува пречекорување овластувањата од СБ (со дополнителните услови).

          • Ете видиш. А ти си разбрал. Сигурно и Советот за безбедност не знае дека резолуцијата му е нелегална. Треба и` нему да му кажеш. И на Генералното собране на ОН. Побрзај кажи им.

  3. Ставовите на Игор Јанев се прифатени во светската научната периодика.

  4. ЈАС ИГОР ЈАНЕВ ПОВИКУВАМ СИТЕ ГРАЃАНИ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА НА БОЈКОТ!

    КАКО ЧЛЕН НА ВМРО-ДПМНЕ ЈАС ИГОР ЈАНЕВ ПОВИКУВАМ СИТЕ ЧЛЕНОВИ НА ВМРО-ДПМНЕ ДА БОЈКОТИРААТ РЕФЕРЕНДУМ ЗА БРИШЕЊЕ НА НАЦИОНАЛНИОТ ИДЕНТИТЕТ!

    ЈАС ИГОР ЈАНЕВ ПОВИКУВАМ СИТЕ ПАТРИОТСКИ СИЛИ ВО МАКЕДОНИЈА ДА БОЈКОТИРААТ РЕФЕРЕНДУМ ЗА БРИШЕЊЕ НА МАКЕДОНСКИОТ НАРОД!

    СО БРИШЕЊЕ НА ИМЕТО, НИЕ БЕЗ ВОЈНА, ЌЕ ГО ИЗБРИШЕМЕ МАКЕДОНСКИОТ НАРОД!
    ЗАТОА СИТЕ МАКЕДОНЦИ НА 30 09. 2018. НА БОЈКОТ!

    • А на што ќе повикуваш кога ќе помине референдумот и кога Македонија ќе стане членка на НАТО и ЕУ и кога ќе се види дека не е избришан ни македонскиот идентитет, ни македонскиот народ?

  5. NE ZA PROMENA NA USTAVNOTO IME !!, Ne za Prespanskiot tnr.”dogovor”!,
    NITU ZA BILO KAKOV DRUG DOGOVOR ILI SPOGODBA ZA PROMENA NA IMETO!,

    TUKU ZA PRIZNAVANJETO NA USTAVNOTO IME REPUBLIKA MAKEDONIJA VO
    ORGANIZACIJATA NA OBEDINETITE NACII !

    BOJKOT NA SRAMNATA SPOGODBA !!!

    BOJKOT NA SEKOJA SPOGODBA KOJA E REZULTAT NA PREGOVORITE I PAZARENJE OKOLU IMETO!!!

  6. Иванов вели: „Со оваа спогодба (од Преспа – н.з.) не само што се менува името на постојната држава, туку и се создава нова полусуверена држава со ново име, со нов внатрешно-правен и меѓународно-правен идентитет. Во согласност со Уставот на Република Македонија, сувереноста извира од граѓаните и им припаѓа на граѓаните. Немојте да дозволите некој тоа право да ви го одземе. Немојте да дозволите некој да ве десуверенизира. Немојте да дозволите некој друг да ја контролира вашата свест и вашата национална гордост. Република Македонија му припаѓа на народот што ја создал, а тој народ, освен што полага историско право на својата република, истовремено има и историска одговорност кон таа своја република. Бидејќи, ниту една генерација, вклучително и нашата генерација, не може да тврди дека со неа започнува сè. Ние сме дел од континуитетот. Наша обврска е да го сочуваме и да им го предадеме на потомците она што сме го наследиле од предците. Како што македонскиот народ е создавач на Република Македонија, така и Република Македонија е чуварот на македонскиот идентитет. Прашањето за името и за идентитетот е постаро и поскапо од секој устав, од секоја влада, од секоја партија, од секој претседател, од секој поединечен интерес. Имајќи го сето ова предвид, јас ја донесов мојата одлука“, рече Иванов на гала вечерата организирана од Обединета македонска дијаспора (ОМД) во Детроит.

  7. Иванов вели вака , Иванов вели така. А тоа што Иванов е безгласна буква и во Македонија и во светов и никого што не го интересира што вели Иванов?

      • Ние одиме во НАТО и ЕУ. Во Бардовци ќе одат тие што повикуваат на бојкот.

        • Заев пати од Биполарна психоза на личноста со циклотимично пореметување и отсуство на личен идентитет односно подвојена личност со нагло менување мислење и расположение! Биполарното растројство се карактеризира со епизоди на депредија и манија. Биполарното растројство е психијатриска состојба дефинирана како повторувачки епизоди на значително нарушување на расположението. Овие нарушувања може да се случат во еден спектрум кој се движи од ослабувачка депресија до незауздана манија. Поединците кои страдаат од биполарно растројство вообичаено искусуваат флуидни состојби на манија, хипоманија или она што се нарекува мешана состојба поврзана со депресивни епизоди.
          Во основа, болеста се состои од две фази кои периодично се менуваат: манија (хиперактивност, восхитеност, радост, чувство на семоќ) и депресија (пасивност, чувство на безволност, безвредност, немоќ, тага и очајување).
          Овие клинички состојби се разликуваат од нормалните промени на расположението. Растројството има потподелби: биполар I, биполар II, и циклотомично растројство, при што биполар I и II можат да доведат до рапидна цикличност на расположението во текот на годината.
          Исто така нарекувано биполарно афективно растројство до скоро, неговото сегашно име е од понов датум и се однесува на кружењето меѓу “високи” и “ниски” епизоди; и го заменува стариот термин манично-депресивни психози, назив кој го дал Емил Крепелин (1856 – 1926) во доцниот деветнаесетти и почетокот на дваесеттиот век. Тој е германски психијатар и се смета за основач на модерната научна психијатрија. Новиот термин е создаден за да биде неутрален, и да се избегне стигмата кај пошироката јавност која доаѓа од спојот на зборовите “манија” и “депресија”.
          Симптомите најчесто се појавуваат во раната зрелост. Дијагнозата се засновува на искуствата кои ги пренесува лицето, како и на набљудувано однесување. Епизодите на болеста се поврзани со емотивна болка и нарушувања, како и се релативно висок ризик од самоубиство.
          А ти „еден” си патолошки лажов со напади на шизофренија и екстремна лабилност, без чувство на идентитет.

  8. Резолуцијата 817 на Советот на безбедност на ОН, професорке Сиљановска, е НАЈГОЛЕМА ИЗМАМА ВО ИСТОРИЈАТА НА СВЕТОТОТ! СМЕШКА! Резолуцијата 817 на Советот на безбедност е резил на ООН! Спогодбата од Преспа е НАЈГОЛЕМА ГЛУПОСТ ВО ИСТОРИЈАТА НА ЦИВИЛИЗАЦИЈА И СВЕТОТОТ! Двојната формула од секогаш беше всушност обична утопија, па ако така земеме сите Грчки барања на крајот на процесот на тнр. преговорите би ги реално вклучиле недозволено мешањето во уставна материја и ревизија, посебно во областа на идентитетот. Единствено што е можеби добро во оваа цела авантура е овој тнр. Договор. Овој договорот конечно потврди ДЕКА НЕМА РЕШЕНИЕ за проблемот, освем во ООН, со користењето на предноста од 140 држави што не признале под уставното име! Во оваа смисла, ВМРО-ДПМНЕ ќе го поддржи Игор Јанев.

  9. Професорке Сиљановска, со почит до Вас, поим “РАЗЛИКА” се употребува за “СПОР”. “РАЗЛИКА” или “РАЗЛИКИТЕ” има исто значење во дипломатијата, имено, се означува “СПОР”. Се согласувам со професорот Игор Јанев, “споровите” за ваков предмет не се возможни, но 1993. тие дипломати во ООН или немале знаење за дополнителните услови или пак намерно направија манипулација и измама. Ми се чини дека е прво во прашање, како впрочем и кај нас полу-едуцирани дипломати: НЕЗНАЕЊЕ. Не беше ова некоја си игра од САД или на заговор на големите сили, туку просто ужасно незнаење и непознавање на меѓународното право. СРАМОТА за ООН ! Голема СРАМОТА и за Нашиве (К.Г., Денко, …итн.)
    Но да видиме што ќе направи Иванов утре во ООН!

Comments are closed.