Пишува: Свето Тоевски
Анте Поповски, како еден од најзначајните столбови на современата македонска поезија, но и на македонскиот национален и јазичен идентитет, преку своето творештво упатува длабоки, вонвременски и универзални пораки, кои силно одекнуваат и денес, особено во контекст на односот на Европа и светот кон Македонија. Неговата поезија не е само локална или тесно национална; таа е цивилизациски крик за правда, признавање и еднаквост. Преку своето богато поетско дело Анте на македонскиот народ му остави вечен завет за безусловна љубов, чување и одбрана на македонската татковина и македонскиот мајчин јазик како единствен златен штит и духовен простор на своето опстојување. Во својата поезија тој го воспева историскиот судир на македонскиот човек со страдањата. Неговиот завет е порака за издржливост: македонскиот народ, слично како каменот, мора да остане цврст, нескршлив и непокорлив пред сите бури и денес: историски, геополитички, „евроинтеграциски“…
Со своето творештво тој испраќал, но испраќа и денес, исто така, и до оваа културна и политичка Европа пораки дека македонскиот идентитет, јазик и култура не можат да бидат предмет на балкански и геополитички компромиси, зашто тие се исконска реалност, колку тие им се допаѓале, или не, на некои од „добрите соседи“. Преку мотивите на каменот, земјата, пепелта и преданието Анте докажува дека Македонецот со своите длабоки корени во европската и светската цивилизација опстојувал и опстојал низ вековите на оваа ветрометина.
Поетот на македонската судбина упатува преку својата поезија своевидна порака до Европа и дека македонскиот народ не бара „дозвола“, за да постои, туку бара само почитување на своето природно и историско право на самобитност. Дека Европа не може да биде целосна, ако го игнорира, или ако го негира еден од своите духовни столбови – македонскиот народ, кој стои со својот јазик и писменост во темелите на европската цивилизација.
Поезијата на Поповски често е исполнета со достоинствен пркос против неправдите, нанесувани врз македонскиот народ низ историјата (поделбите, негирањата, страдањата). Неговите песни се и „етички потсетник“: тој ја потсетува Европа на нејзините сопствени прокламирани вредности — хуманизмот, солидарноста и правото на самоопределување. Преку стиховите, тој суптилно предупредува дека градењето на европското заедништво преку бришење, или жртвување на идентитетот на помалите народи, е кршење на цивилизациските темели на таа Европа.
Анте Поповски ја позиционира Македонија како лулка на писменоста и како духовен крстопат на Европа. Неговите пораки се дека Македонија со својата духовност, јазик и култура преку делото на Кирил и Методиј, Климент и Наум, одамна е дел од ризницата на богатствата на европската цивилизација. Пораката на Поповски е универзална: слободата и достоинството на човекот се над секоја политичка конјунктура. Неговата поезија е повик за сочувување на човечноста во времиња на глобални кризи и превирања. Тој верува во конечната победа на светлината над мракот, на зборот над молчењето и на опстанокот над уништувањето.
Поезијата на Поповски, од првата до последната збирка, отсекогаш предизвикувала интерес кај читателската публика и книжевната критика. Богатото дело од вкупно 11 збирки поезија, кои што содржат неколку стотици песни и неколку илјади стихови, се непроценливо книжевно богатство, кое претставува не само еден од врвните дострели на современата македонска книжевност, туку е како трајна национална вредност на македонскиот народ и на Македонија.
Проф. д–р Венко Андоновски ја толкува поезијата на Анте како ракопис-поезија која постои истовремено и во минатото, и во сегашноста, и во иднината, нагласувајќи дека „своите стихови тој ги пишувал со светлината како мастило“. „Поповски во својот поетски краснопис како свое мастило ја користел светлината. Само таа ги спојува трите времиња: минатото, сегашното и идното, во едно. Само светлината била, е и ќе биде секогаш иста, велика и една, како и поезијата на Анте.“ – истакнува Андоновски.
Според академик Катица Ќулафкова, Анте Поповски ја творел својата поезија, приоѓајќи му на мајчиниот македонски јазик како душа на неговата татковина. „Мојот мајчин јазик (е) сраснат за мене како близнак.’ – вели Анте Поповски, заветно. Со тоа тој ја потврдува македонската кауза како негова лична и тематска константа, затоа што јазикот е душата на нашата татковина и не познава други граници освен нашата љубов и нашата памет. И кога библиотеките се уривале постоела надеж дека јазикот ќе преживее, со луѓето и камењата, со земјата.“ – напоменува Ќулавкова, посочувајќи на редица стихови на Поповски.
Една од најзнаменитите песни на Анте Поповски, посветени на неговата татковина е и песната „Македонија:
Поповски беше еден од оние македонски книжевни творци, кои визионерски ја предвидоа македонската судбина. Во македонската поезија беше препознаван како поет на страдалната судбина на својот народ, како заветниот пророк Мојсеј, кој го води народот, го храбри да издржи и го поучува како се сака татковината. Во оваа смисла во 2008 година во „Развеано евангелие“ Анте запиша: „Записите, што доаѓаат од нашето минато, имаат смисла да потсетат дека и мртвите не можат да бидат спокојни и сигурни пред непријателот и пред несреќите на овој народ. Македонците до вчера немале ниту право да се сеќаваат и уште помалку да ја истражуваат својата иднина.“
Сумирајќи ги своите погледи за Анте Катица Ќулавкова заклучува: „Анте со песна остава аманет да се сочува Македонија. Тој секако ја сочувал во своите песни. Но дали песната е доволна?“
(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања, кои немаат никаква поврзаност со ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)