Талибанските официјалци остро го отфрлија предлогот на американскиот претседател Доналд Трамп за враќање на контролата врз воздухопловната база Баграм под американско воено присуство, нагласувајќи дека било каков договор за „еден квадратен сантиметар“ авганистанска почва е невозможен. Оваа реакција доаѓа само неколку дена откако Трамп, за време на неговата посета на Обединетото Кралство, ја покрена идејата за преговори со талибанските власти, а потоа упати директна закана преку платформата Truth Social.
„Каков било договор за враќање на поранешната американска воздухопловна база во Баграм е невозможен. Некои луѓе рекоа дека започнале преговори со Авганистан за враќање на воздухопловната база Баграм. Но, договор дури и за еден квадратен сантиметар авганистанска почва е невозможен,“ изјави Фасихудин Фитрат, претставник од Министерството за одбрана на Талибанците, реагирајќи на вчерашната објава на Трамп.
Трамп, кој во вторникот (18 септември) за време на заедничката прес-конференција со британскиот премиер Кир Стармер во Велика Британија, откри дека неговата администрација „се обидува да ја врати“ базата поради нејзината стратешка важност близу до Кина, вчера ја засили реториката. „Ако Авганистан не ја врати воздухопловната база Баграм на оние што ја изградија, а тоа се САД, ЛОШИ РАБОТИ ЌЕ СЕ СЛУЧАТ!“, напиша тој на Truth Social, без да прецизира какви би можеле да бидат тие „лоши работи“.
Талибанските претставници, вклучително и портпаролот Забихула Мухамед и функционерот Закир Џалал од Министерството за надворешни работи, ја потврдија позицијата дека Авганистан никогаш нема да дозволи враќање на американски војници. „Авганистанците никогаш во историјата не го прифатиле военото присуство на никого. Оваа можност беше целосно отфрлена за време на преговорите во Доха и договорот, но вратата е отворена за дополнителна соработка,“ напиша Џалал на платформата X, додавајќи дека односите меѓу САД и Авганистан треба да се базираат на „меѓусебно почитување и заеднички интереси“ во политичка и економска сфера, но без воена компонента.
Ова не е првпат Талибанците да ја отфрлаат идејата – тие доследно ја негираат и тврдењето на Трамп дека Кина веќе има присуство во базата, како што покажуваат сателитски снимки од последните години, кои не откриваат значителна активност или кинеско влијание таму. Главниот командант на талибанската армија додаде дека било каква непријателска акција би предизвикала „најсилен одговор“.
Важноста на базата Баграм
Баграм, сместена околу 40 километри северно од Кабул, беше срцето на американските операции во Авганистан за време на 20-годишната мисија. Изградена од Советскиот Сојуз во 1950-тите, таа служеше како главна команда за НАТО силите, со писта од 3,6 километри способна да опслужува тешки бомбардери и транспортни авиони. Базата беше напуштена ноќта на 2 јули 2021 година, без да им се каже на авганистанските сојузници, што овозможи талибанците да ја преземат на 15 август истата година, заедно со илјадници оружја и опрема оставени од САД.
Трамп постојано ја критикува одлуката на неговиот наследник Џо Бајден за целосно повлекување, тврдејќи дека во неговиот план базата ќе останеше под американска контрола „не поради Авганистан, туку поради Кина“, поради наводната блискост до кинеските нуклеарни локации (иако реалната оддалеченост е околу 2.000 километри до полигон Лоп Нур). Неодамнешни преговори во Кабул, меѓу специјалниот претставник на Трамп Адам Болер и талибанскиот министер за надворешни работи Амир Кан Мутаки, беа фокусирани главно на ослободување на американски заложници, а не на Баграм.
Што следи?
Белата куќа и Пентагон не коментираа официјално, но американски официјалци приватно предупредуваат дека било каков обид за преземање на базата би барал илјадници трупи и би можел да изгледа како нова инвазија, ризикувајќи конфликт со Талибанците и други закани како ИСИС-К. Талибанците, пак, ја прославија базата како симбол на нивната победа, организирајќи воени паради таму во чест на годишнината од преземањето.
Оваа тензија ја истакнува длабоката поделба меѓу Вашингтон и Кабул, каде САД одржуваат минимален контакт ограничен на хуманитарни и заложнички прашања, додека Авганистан останува изолиран на меѓународната сцена.