Вистината за протоколите со Бугарија не може да се сокрива со дневнополитички манипулации, пишува екс министерот за надворешни работи Бујар Османи кој го обвинува неговиот преходник на истата позиција дека направил катастрофална грешка кога го потпишал првиот протокол со Бугарија.
Првиот протокол е далеку попроблематичен од вториот протокол и тоа поради една суштинска разлика, пишува Османи.
,,Во првиот протокол постои обврзувачка клаузула дека во рок од една година Историската комисија треба да постигне резултати за најчувствителните прашања — Илинденското востание и Гоце Делчев. Токму темите кои се срцето на спорот меѓу двете држави.
Тоа значи:
* обврска,
* конкретен рок,
* и директен политички притисок врз историските прашања.
Во вториот протокол, пристапот е целосно сменет:
* Нема обврзувачка формулација!
* Нема рок од една година.
* Нема условување со конкретен историски резултат.
Наместо тоа, во вториот протокол се користи формулација за охрабрување на работата на Комисијата (препорака, не обврска!), а временската рамка е продолжена до крајот на пристапните преговори со ЕУ”, објаснува Османи кој тврди дека тоа е суштинска и фундаментална разлика.
,,А да, и да не заборавам. Со вториот протокол ја усогласивме и употребата на македонскиот јазик во преговарачката рамката (без никаква додавка и фуснота), со која ја исправивме формулацијата „македонски јазик согласно Уставот“ дефинирана во Договорот за пријателство, и подоцна оставена (потврдена) во првиот протокол.
Затоа, денешните обиди на тие што го потпишаа првиот протокол и претходно го усогласија Договорот за пријателство и добрососедство со Бугарија, да ја префрлат вината на други се целосно неосновани”, пишува Османи за Никола Димитров иако не го споменува со име.
Првиот протокол го потпишаа Никола Димитров екс министер за надворешни работи на Македонија и Екатерина Захариева екс министерка за надворешни работи на Бугарија, на 10 јуни 2019 година во Софија.
Првиот протокол (или записник) од состанокот на Заедничката меѓувладина комисија, формирана според член 12 од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка од 2017 година се однесува на првиот состанок на комисијата и имплементацијата на договорот.
Вториот протокол (почесто споменуван во медиумите) го потпишаа Бујар Османи и Теодора Генчовска на 17 јули 2022 година, исто така во Софија. Првиот од 2019 година често се споменува како основа за подоцнежните.
Овие протоколи се дел од билатералната соработка за спроведување на договорот од 2017, особено во контекст на историските и образовните прашања, како и пристапните преговори на Македонија со ЕУ.