Агенцијата за вработување на Република Македонија во 2024 година, кога била под контрола на владата на СДСМ и ДУИ, исплатила 23,4 милиони евра за активните мерки за вработување, но без да обезбеди рамномерен регионален развој, покажува извештајот од ревизијата на Државниот завод за ревизија.
Ревизорите констатирале дека повеќе од половина од средствата за одделни мерки биле концентрирани во мал број центри за вработување. Така, 62,05% од мерката за самовработување, како и над 50% од мерките за субвенционирање на плати и вработување и раст на правни субјекти, биле реализирани само во Скопје, Тетово, Струга, Куманово и Пробиштип.
Кај субвенционирање на плати, дури 327 од 646 одобрени апликации (50,6%) доаѓаат од четири центри (Скопје, Струга, Тетово и Куманово). Кај вработување и раст на правни субјекти, 587 од 917 апликации (64,1%) се реализирани во пет центри.
Ревизијата утврдила и ниска ефикасност на мерките. За напредни ИТ-вештини исплатени се околу 1,4 милиони евра, но само 184 од 735 кандидати (25,03%) успешно го положиле завршниот испит.
Сериозни слабости се забележани и кај исплатата на парични надоместоци за невработеност, за што се потрошени речиси 21,5 милиони евра. Најголемиот дел од исплатите (67,91%) се однесуваат на престанок на работен однос на определено време. Ревизорите откриле случаи на договори склучени за само три дена, продолжување над законскиот максимум и повторно вработување кај истиот работодавач по користење на надоместокот.
„При ревизијата се констатирани случаи на договори за вработување на определено време склучени во траење од само три дена, договори продолжувани над законскиот максимум од пет години, како и повторно вработување кај истиот работодавач по користење на правото на паричен надоместок, што упатува на потреба од зајакнување на контролите при остварувањето на ова право“, се наведува во извештајот.
Ревизорите заклучуваат дека Агенцијата нема доволно јасни и прецизни правила за остварување на правото на паричен надоместок, што доведува до различно толкување и нееднакво постапување.
Дополнително, забележани се неправилности и во трошењето на средства за адвокатски услуги – од вкупно 93.295 евра, 77,46% се реализирани преку еден адвокат, дел од услугите без целосна документација и без јавна набавка.
Ревизијата повторно укажува дека Посебниот фонд за вработување на лица со инвалидност не ги добива сите средства што му следуваат според законот.
Извештајот на Државниот завод за ревизија укажува на потреба од значително зајакнување на контролните механизми, подобрување на мониторингот и обезбедување на правична регионална распределба на средствата наменети за вработување.