Македонија

Легендарниот македонски војвода Александар Турунџе пред да си стави јамка на вратот на 30.8.1905: Македонија ќе биде слободна!

„Личната трагедија на македонскиот револуционер, ајдутин, четник и војвода Александар Турунџев, кој е предаден на турските власти за 150 златници од свој сонародник, по што бил обесен на Ат-Пазар во Битола на 30 август 1905 година, освен што е симбол на она што многу често провејува низ македонската историја – предавството, многу повеќе е национален херој и симбол на борбата за слобода на македонскиот народ.Погубувањето на Турунџев се одвивало пред бројни сведоци, меѓу кои и неговата сопруга и нивните две малолетни деца, ќерка и син, кои биле принудени немо да го гледаат испуштањето на последниот здив на својот татко.“ – објави Македонската информативна агенција – МИА.

Автентична фотографија од моментите на бесењето на војводата Александар Турунџев на 30 август 1905 на Ат пазар во Битола

Александар Турунџе бил македонски револуционер. Деец на Македонската револуционерна организација. Лерински војвода. Се карактеризирал со голема храброст и одлучност во борбите со турскиот аскер, која во одредени моменти, како што говорат историчарите, преминувала во лудост. Турската власт ги знаела овие негови особини и секогаш стравувала од неговите постапки. Бил заштитник на македонскиот народ од насилниците, пљачкашите, зулумџиите, а најсурово се пресметувал со гркоманите и андардските чети. Покрај борбите против османлиските власти, Турунџев бил голем борец против грчката, српската и бугарската пропаганда во Македонија, особено во периодот по Илинденското востание.

– Роден е во селото Екши Су, Леринско, (Горно Врбени), денес во Грција. Тој многу млад се приклучил на редовите на Тајната македонско-одринска револуционерна организација (ТМОРО), прво како четник, а подоцна и како војвода. Во 1903 година бил назначен како војвода во Леринско. Бил активен учесник во Илинденското востание (1903 година) во Леринско и под раководство на војводите Михаил Чаков и Георги Поп Христов учествувал во поголем број битки со османлиската војска.  – вели за МИА м-р Илија Василески, водич историчар во Музејот на македонската борба за самостојност од Скопје.

Историчарот Ѓорѓи Чекутков од Битола за МИА нагласува дека Турунџе живеел само 33 години, а 16 од нив ги посветил на македонското ослободително дело. Смета дека има малку познати историографски податоци за него, но и историски трудови, наспроти неговата големина на војвода, кој не само што се фатил во костец со турскиот аскер, туку водел непоколеблива борба против грчката пропаганда, како и српската и бугарската пропаганда особено по Илинденското востание. Тој го заштитувал македонското население од нападите на турските зулумџии. Се вклучил уште во првите фази во организирањето на револуционерната мрежа. Бил еден од најистакнатите револуционери во битолскиот округ. Турунџев неуморно крстосувал низ костурските, битолските, леринските села, па се до Мала Преспа,. Вршел обуки и набавувал муниција, формирајќи ја македонската револуционерна мрежа во овој регион. Се карактеризирал со голема храброст и одлучност во борбите со турскиот аскер, која во одредени моменти преминувала во лудост. Турската власт ги знаела овие негови особини и секогаш стравувала од неговите постапки. Бил заштитник на македонскиот народ од насилниците, пљачкашите, зулумџиите, а најсурово се пресметувал со гркоманите и андардските чети, вели Чекутков.

Според него, во виорот на Илинденското востание покажал фанатична пожртвувана борба. Учествувал во нападите на железничката станица во Лерин и во Горно Врбени извршувајќи диверзантски акции. По трагичниот крај на востанието останал во внатрешноста на поробена Македонија. Иако била прогласена амнестија за комитите кои ќе се откажат од понатамошна борба, тој, вели Чекутков, не го положил оружјето. Напротив, со војводата Дамјан Груев работеле на обновување на битолскиот револуционерен округ. По неуспехот на востанието, останал во својата родна околија и помогнал во обновата на револуционерната мрежа во Битолскиот револуционерен округ. Бил избран за член на Леринското Горско началство.

По неуспехот на Илинденското востание, судбината на Турунџев му се изменила во 1904 година, кога во селото Ајтос бил предаден од шпионот Митре Гинков. Османлиските власти го уапсиле и го однеле во истражниот затвор во Битола. Таму бил изложен на брутални мачења и држен повеќе од една година. Додека бил затворен се обидел да изврши самоубиство скокајќи од затворскиот прозор, но не успеал во намерата. По долгиот притвор, осуден е на смрт од страна на османлискиот суд во Битола. Казната била јавна егзекуција – бесење на Ат-Пазар, Битола на 30 август 1905 година. Неговиот гроб се наоѓа во црквата „Св. Недела“ во Битола.

Поставка во Музејот на македонската борба за бесењето на Александар Турунџев

Во Музејот на македонската борба посетителите имаат можност да се соочат со една од најпотресните сцени од македонската револуционерна историја – бесењето на леринскиот војвода Александар Турунџев на битолскиот Ат-Пазар, трагичен настан што силно одекнал во јавноста на почетокот од 20 век. Восочната фигура, изработена со исклучителна прецизност, го доловува кобниот момент на егзекуцијата, извршена од османлиските власти на 30 август 1905 година. Бесењето било изведено јавно, како чин на заплашување, пред бројни сведоци, меѓу кои и неговата сопруга и нивните две малолетни деца, ќерка и син, кои биле принудени немо да го гледаат испуштањето на последниот здив на својот татко – вели Василески.

-Егзекуцијата на Турунџев намерно била јавна за да се исплаши населението. Со пранги и синџири на рацете и нозете прво бил изложен на плоштадот во Битола. Поворката тргнала од Саат-кулата крај Безистенот, реката Драгор, па се до Ат-пазар. Турунџев бил сместен на запрежна кола, а напред одел телал кој ја читал веста дека ќе биде егзекутиран. Kон поворката се приклучиле над 3.000 битолчани, повеќето расплакани. Kако што минувала поворката, така христијаните ги затворале дуќаните и тргнувале по војводата. Толпата запрела на Ат-пазар. На мегдан подигната бесилка! Имало кордон од заптии. Малку понастрана некаков дервиш почнал да ја чита пресудата. До него збунет поп го прашал за неговите последни зборови.  Турунџев се поткачил на некаков кош, го фатил јажето, ги подигнал гордо очите кон небото и извикал: „Македонија ќе биде слободна!“. Ни во последните мигови од неговата егзекуција не сакал да биде обесен од турските власти, туку сам се качил на бесилката, го ставил јажето на својот врат и по извикот, се обесил, напишал Чекутков во брошура.

Гробот на Александар Турунџев во Битола денес

Народот од жал ја испеал песната „Црно му било пишано на Александро Турунџев“, која од збор до збор останала да се памети и пее до денес. Во Битола, денеска кај „Ветеринарен центар“, во непосредна близина на Ат-пазар, на местото каде пред 120 години животот го загуби македонскиот војвода Турунџев, ќе биде промовиран скоро поставениот споменик со што ќе се одбележат 120 години од неговата смрт.

Целиот текст на Македонската информативна агенција  – МИА за Александар Турунџев тука

Најнови вести од: Македонија

Мицкоски во Берлин на собир на ,,Коалицијата на волните”

Премиерот Христијан Мицкоски, заедно со министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски, денеска во Берлин учествуваше на состанокот на Коалицијата на волните посветен на актуелната состојба во Украина и напорите за постигнување мир

АмЧам: Реформите, иновациите и меѓународните стандарди предуслов за подобра здравствена заштита

Американската стопанска комора во Македонија е акредитиран член на Стопанската комора на Соединетите Американски Држави и на мрежата на Американски стопански комори во Европа, организација која претставува 49 Американски стопански комори од 47 земји во Европа и Евроазија.

Велјановски до опозицијата: Не може да се заборави како ја пљачкавте државата

На денешната собраниска седница на Комисијата за финансирање и буџет каде се дискутираше Предлог-Буџетот за 2027 година, пратеникот од ВМРО-ДПМНЕ, Александар Велјановски, кажа дека и покрај долговите наследени од претходната влада, предводена од СДС, кои се тежок товар за државата, оваа Влада предводена од ВМРО-ДПМНЕ ќе продолжи со силни инвестиции, со работа на фискална консолидација, но и со зајакнување на здравствената и социјалната заштита на граѓаните.

Ристески: Клучен приоритет на Владата е да ги задржи младите во Македонија

Законот за сезонски работници што е во сила од 1 јануари 2026 година, сѐ уште не ги дава очекуваните резултати, но ова не е закон направен за една година. Затоа организираме информативни средби и настани со помош на медиумите, стопанските комори, работодавачите и синдикатите – за да ги анимираме луѓето дека пензионери, студенти, оние кои сакаат дополнително да работат и сите категории невработени лица можат да го искористат, без притоа да го изгубат стекнатиот статус, да имаат комплетно пензиско и здравствено осигурување, фер ангажман, платен работен час колку што се ангажирани дополнително и со тоа да остварат дополнителни приходи – рече денеска заменик-министерот за економија и труд, Марјан Ристески.

Општина Охрид ги засилува активностите за затворање на депонијата „Буково“ и воспоставување нов систем за комуналниот отпад

Завршена е постапката за избор на проектант за изработка на техничката документација за затворање на нестандардната депонија „Буково“, а во тек се и активностите за изградба на претоварна станица кај Мауцкер и собирен центар во Охрид. Претоварните станици и Регионалниот центар за управување со отпад во Новаци се очекува да бидат функционални во 2030 година. Ова беше истакнато на денешната средба во Општина Охрид, посветена на новиот Регионален план за управување со отпад и воспоставувањето интегриран систем за Југозападниот и Пелагонискиот плански регион.

Зафировски за признанието на Михаилова за ДАНС: Ова е бугарска пародија, во која самата се излаја за поврзаноста со тајните служби

Срамота и давање автогол, бугарска пародија во која Ива Михаилова самата недоветно се излаја за улогата на тајните служби и бугарската ДАНС во целиот нејзин „случај“, посочи безбедносниот аналитичар Воислав Зафировски во „За македонските работи“ со Љупчо Цветановски. Недораснато дете кое избрза и искрено си кажа се што треба и не треба, класичен автогол во полза на Македонија за случај кој беше поддржан и од највисоките бугарски функционери.

Најнови вести

To top