Македонија е на прагот на донесување на најригорозниот закон за заштита од пушење во историјата на државата. Нацрт-верзијата на новиот законски проект најавува радикални промени кои целосно ќе го редефинираат однесувањето на пушачите, но и работата на угостителите и трговците. Главната цел на Министерството за здравство е преку овие драстични мерки да се спречи натамошното влошување на јавното здравје и да се заштитат помладите генерации.
Министерството за здравство го објави новиот Предлог-закон за заштита од пушење со кој се воведуваат драстични рестрикции за употреба на тутун, никотински производи и уреди за нивно консумирање. Со ова законско решение, кое треба да стапи на сила од 1 март 2026 година, Македонија планира да ја намали високата стапка од 45% пушачи меѓу возрасната популација.
Една од најзначајните измени се однесува на угостителскиот сектор, каде се подготвува дефинитивен крај за пушењето во сите затворени објекти, вклучувајќи ресторани, барови и меани. Новина е воведувањето на таканареченото правило на три страни за терасите. Пушењето ќе биде строго забрането на секоја тераса која не е целосно отворена од најмалку три страни, со што практично се оневозможува досегашната пракса на застаклување и преградување на летните бавчи во зимскиот период.
Законот за првпат навлегува и во приватниот простор на граѓаните со цел заштита на малолетниците. Се воведува стриктна забрана за пушење во автомобил доколку во него се превезува дете. Дополнително, листата на забранети зони се проширува и на отворени јавни простори како што се автобуските и железничките станици, пазарите и сите места каде што има голема фреквенција на луѓе.
Новите законски одредби ставаат знак на равенство помеѓу традиционалниот тутун и сите модерни алтернативи. Сите рестрикции подеднакво ќе важат за електронските цигари и вејп уредите. Уште поригорозна е најавата за целосна забрана за производство, увоз и продажба на тутунски и никотински производи кои содржат ароми или вкусови, со што се таргетираат производите кои се најатрактивни за младите.
Трговците исто така ќе мора да го менуваат начинот на работа. Се предвидува целосна забрана за визуелно изложување на цигарите во маркетите и киосците. Тутунските производи повеќе нема да смеат да бидат видливи на рафтовите, туку ќе мора да бидат скриени од погледот на купувачите. Секое директно или индиректно рекламирање на овие производи станува минато.
Поразителната статистика дека во Македонија годишно умираат околу 4.000 луѓе од болести поврзани со пушењето е главниот мотив за овој законски пресврт. Со стапка на пушење кај возрасните од над 45 проценти, државата се наоѓа во критична здравствена состојба која бара итни и ригорозни решенија. Предлог-законот наскоро ќе биде поставен на ЕНЕР, каде се очекува бурна дебата помеѓу здравствените власти, бизнис секторот и граѓаните.
Надзорот над спроведувањето на одредбите од овој закон го вршат Државниот пазарен инспекторат, Државниот санитарен и здравствен инспекторат, Државниот просветен инспекторат, Државниот инспекторат за труд, Министерството за внатрешни работи и Управата за извршување на санкции, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, во согласност со надлежностите утврдени со закон.
Предлог-законот предвидува високи парични казни – од 2.000 до 5.000 евра за правни лица, до 2.000 евра за одговорни лица и до 300 евра за физички лица. Инспекторите ќе имаат овластување да изречат и привремена забрана за вршење дејност – до три месеци за правни лица кои не ја почитуваат забраната за пушење.