Климатските промени на Арктикот не го олеснуваат, туку го отежнуваат движењето: мразот станува подебел, поподвижен и поопасен во некои области, дури и кога вкупната површина на ледената покривка се намалува.
Ова е клучниот заклучок од анализите на експертите, особено во контекст на амбициите на американскиот претседател Доналд Трамп да го „освои“ Гренланд. Иако Трамп верува дека контролата врз островот е неопходна за стратешки и економски причини (ретки земни метали, безбедносна локација), реалноста е дека без моќна флота од мразокршачи таквите планови се речиси невозможни.
Зошто мразот е проблем, а не решение?
Климатските промени предизвикуваат екстремни временски услови:
Топли зими со малку мраз (мразокршачите се распоредуваат подоцна и пократко време).
Но, кога има мраз, тој е многу подебел и подвижен поради посилен ветер – ледените маси се туркаат кон плитки области и брегови, каде се акумулираат и формираат наноси до 10 метри дебелина (наместо поранешните 60–80 cm).
Финските капетани на мразокршачи велат дека зимите стануваат сè потешки, а не полесни. Финска, како светски лидер во технологијата за мразокршачи (60 % од глобалната флота, над 240 бродови), моментално користи 6 мразокршачи за да ја одржува трговијата во Балтичкото Море – и тоа ќе биде потребно уште децении.
САД и мразокршачите – голем проблем.
САД располагаат со само 3 мразокршачи, од кои еден е речиси нефункционален. Договорите за 11 нови бродови се потпишани, но испораката зависи од:
Финска (главен снабдувач, со врвна технологија)
Канада (со планови за удвојување на флотата)
Русија (најголема флота, ~100 бродови, вклучително нуклеарни)
Кина (брзо гради сопствена флота)
Трамп неодамна им се закани со царини на Финска и Канада, што ги прави сојузниците потенцијално „непријатели“ во случај на ескалација.
„Дури и ако САД утре испратат опрема на Гренланд, тие нема да можат да пристапат до островот две или три години“, вели Алберто Рици од Европскиот совет за надворешна политика.
„На мапа Гренланд изгледа опкружен со море, но тоа море е полно со мраз.“
Без силна флота од мразокршачи, пристапот до Арктикот (вклучително Гренланд) останува ограничен. Климатските промени не ја прават Арктиката „отворена“ – напротив, ја прават пофлуидна, непредвидлива и опасна. Русија моментално има „цврста моќ“ во регионот, додека САД зависат од сојузници што самиот Трамп ги критикува.
Финска и Канада се клучни, но нивните капацитети се ограничени, а цената за мразокршачи (дизајн, изградба, одржување) е огромна. Без нив, какви било амбиции за „освојување“ на Гренланд или експлоатација на ресурси остануваат само реторика.