Државната изборна комисија (ДИК) на Република Македонија одржа 138. седница, на која едногласно беше донесена одлуката за заклучување на Избирачкиот список за претстојните локални избори, закажани за 19 октомври 2025 година. Оваа одлука претставува клучен чекор во подготовките за изборите за советите на општините, Советот на Град Скопје, како и за градоначалници на општините и градоначалник на Град Скопје. Според претседателот на ДИК, Борис Кондарко, вкупниот број на гласачи запишани во Избирачкиот список изнесува 1.832.415 лица, што е зголемување од околу 92.268 гласачи во споредба со локалните избори од 2021 година, кога бројката беше 1.740.147. Од овие, во изводите на Избирачкиот список се запишани 1.717.803 избирачи, додека разликата од околу 114.612 се однесува на лица кои гласаат преку посебни изводи, пред сè оние во странство, во затвори или во установи за згрижување.
Ова заклучување го означува крајот на периодот за измени во Избирачкиот список, кој вклучуваше јавен увид до 11 септември и рок за пријави за промени до 13 септември. ДИК го нагласи дека на гласачките места ќе се користи еден единствен Избирачки список, што овозможува ефикасно и транспарентно гласање. Граѓаните се идентификуваат со лична карта или пасош, потпишуваат на изводот и добиваат гласачко ливче со печат од избирачкиот одбор. Оваа процедура е стандардна за локалните избори и е наменета да се спречи двојно гласање или злоупотреби.
Една од најзначајните промени во споредба со 2021 година е зголемувањето на бројот на избирачи кои се на привремена работа или престој во странство. Според евиденцијата на надлежните органи, право на глас имаат 112.000 вакви избирачи, што е за 29.539 повеќе отколку пред четири години (82.461 во 2021). Овие граѓани ќе гласаат преку посебен извод од Избирачкиот список, базиран на активна регистрација. Ова зголемување може да се припише на миграциските трендови, економската емиграција и подобрената евиденција преку соработка со Министерството за надворешни работи и дипломатско-конзуларните претставништва.
Други категории вклучуваат:
- Избирачи во затвор или притвор: 2.162 лица, што е зголемување од 263 во споредба со 2021 година. Овие гласачи се запишани во посебен извод и гласаат на местото на издржување на казната, во согласност со Изборниот законик.
- Избирачи во домовите за стари лица: 450 лица, кои поднеле пријава за гласање по принцип на активна регистрација. Ова е за 99 повеќе отколку во 2021, што одразува зголемен интерес или подобрена достапност за оваа група.
Во вкупно, овие специјални категории сочинуваат околу 114.612 избирачи, или околу 6,25% од вкупниот број, што е типично за македонските избори и укажува на инклузивен пристап кон гласањето.
Членот на ДИК, Ангелчо Ристов, информира дека во земјата се констатирани 3.480 избирачки места, распределени низ 80 општини и Град Скопје. Од нив, 132 места имаат помалку од 10 запишани избирачи, што е чест феномен во руралните или ретко населени подрачја. За овие случаи, гласањето ќе се спроведе на најблиското избирачко место, со цел да се оптимизираат ресурсите и да се избегне непотребно трошење. ДИК ги задолжи општинските изборни комисии (ОИК), во координација со подрачните одделенија и регионалните канцеларии, да ги известат засегнатите гласачи за промената на локацијата. Ова известување ќе се спроведе преку локални медиуми, огласи и директни контакти, за да се обезбеди што поголема излезност.
Изборите ќе се одржат од 7:00 до 19:00 часот, со можност за продолжување ако има гужва. Гласањето е слободно и тајно, а ДИК апелира до граѓаните да го проверат својот статус во Избирачкиот список преку официјалната веб-страна (izbirackispisok.gov.mk) пред гласањето.
За да се гарантира фер и демократски процес, ДИК досега добила четири барања за набљудување од меѓународни и домашни организации:
- Центарот за развој, реформи и обуки за изборни системи – Грузија;
- Амбасадата на Република Словачка во Скопје;
- Централната изборна комисија на Украина;
- Здружението Институт за истражување и аналитика на политика „Ромалитико“ – Скопје.
Овие набљудувачи ќе придонесат за мониторинг на сите фази од изборите, од кампањата (која започнува на 29 септември) до броењето на гласовите. ДИК очекува повеќе апликации во наредните недели, што ќе ја зајакне довербата во процесот, особено во контекст на регионалните предизвици како геополитичките тензии и внатрешните политички дебати.
Овие локални избори се одвиваат во период на значајни промени за македонската политика. По парламентарните избори од 2024 година, фокусот сега е на локалната власт, каде што се очекува висока конкуренција меѓу партиите, особено во поглед на урбанистичко планирање, инфраструктура и социјални услуги. Зголемувањето на бројот на гласачи, особено од дијаспората, може да влијае врз исходот во клучни општини, како Скопје и Струмица. ДИК, како независно тело основано според Уставот, е одговорна за спроведување на сите избори во земјата и работи на усогласување со европските стандарди за демократија.
Во споредба со претходните циклуси, оваа година се забележува подобрена евиденција благодарение на дигитализацијата и соработката со МВР, што резултираше со повеќе провери за време на јавниот увид (над 5.729 граѓани до 9 септември). Сепак, предизвици како ниска излезност во руралните подрачја (поради миграција) и потенцијални жалби остануваат актуелни. ДИК веќе ги повика партиите и граѓаните да се придржуваат кон Изборниот законик за да се избегнат инциденти.