Во понеделникот, американскиот претседател Доналд Трамп и австралискиот премиер Ентони Албанезе потпишаа договор за соработка во областа на критичните минерали и ретките земни елементи, со потенцијални проекти во вредност до 8,5 милијарди долари, според Албанезе. Овој потег доаѓа во време кога администрацијата на Трамп интензивно работи на создавање синџир на снабдување независен од доминацијата на Кина, која контролира значителен дел од глобалната преработка на овие ресурси.
„Австралија и САД ќе придонесат со 1 милијарда долари во текот на следните шест месеци, а проектите се достапни веднаш“, изјави Албанезе за време на состанокот со Трамп во Белата куќа. Меѓутоа, официјалниот информативен лист од Белата куќа подоцна прецизира дека двете земји заедно ќе инвестираат повеќе од 3 милијарди долари во проекти за критични минерали во истиот период. Договорот е опишан како „рамка“ за координирани вложувања, вклучително и поддршка од приватниот сектор преку гаранции, заемни договори и откуп на производството.
Белата куќа дополнително соопшти дека Банката за извоз и увоз на САД (EXIM) ќе издаде седум писма на интерес за финансирање во износ од над 2,2 милијарди долари, што би можело да отклучи вкупна инвестиција до 5 милијарди долари. Оваа иницијатива ќе вклучува и заеднички проекти со компании како Алкоа, фокусирани на преработка на ретки земни елементи во Австралија. Еден од клучните проекти е заедничко вложување меѓу Австралија, САД и Јапонија, додека Пентагон ќе инвестира во изградба на рафинерија за галиум во Западна Австралија со годишен капацитет од 100 метрички тони.
Ретките земни елементи, како подмножество на критичните минерали, се суштински за производство на магнети во американското оружје, полупроводници, роботика и електрични возила. Австралија, како близок сојузник на САД и една од ретките земји надвор од Кина што преработува овие материјали, се позиционира како стратешки партнер. Албанезе нагласи дека договорот ќе вклучува три групи заеднички проекти, со цел да се искористат постоечките можности за забрзан развој.
CNBC побара појаснување од Белата куќа и од канцеларијата на австралискиот премиер за несовпаѓањето помеѓу изјавата на Албанезе за 8,5 милијарди долари и официјалните 3 милијарди во информативниот документ, но засега нема детални одговори. Рамката предвидува и мерки за заштита од нефер трговски практики, вклучително поставување на минимални цени и блокирање на продажби на активи од безбедносни причини, како и забрзување на дозволите за рударство и преработка.
Овој договор се случува на прагот на ескалација во трговските тензии со Кина, која претходно овој месец воведе строга контрола врз извозот на ретки земни метали, провоцирајќи закани од Трамп за 100% царини на кинески стоки од 1 ноември или порано. „Тие ни се заканија со неколку земни минерали, а јас им се заканив со царини, но би можел да им се заканам и со многу други работи, како што се авиони“, рече Трамп во понеделникот.
Трамп потврди дека ќе се сретне со кинескиот претседател Си Џинпинг во Јужна Кореја подоцна овој месец, а планира посета на Кина на почетокот од следната година. „Имавме претседатели кои дозволија Кина и други земји да се извлечат“, додаде тој. „Нема да дозволиме тоа да се случи, но ќе имаме фер договор. Сакам да бидам добар кон Кина. Го сакам мојот однос со претседателот Си. Имаме одличен однос.“
„За околу една година, ќе имаме толку многу критични минерали и ретки земни метали што нема да знаете што да правите со нив“, оптимистично заклучи Трамп пред новинарите, истакнувајќи дека САД работат со други партнери за изградба на диверзифициран синџир на снабдување.