Бугарската национална телевизија БНТ објавува напис за комуникација меѓу македонски и бугарски студенти кои подолго време комуницирале на цивилизиран начин без никој да биде обвинет дека краде нечија историја или идентитет.
Написот колку и да е нормален се уште не може да биде одраз на целата реалност меѓу двете земји поради националистичките историски наративи од кои официјална Софија се уште не може да избега.
Целото текст во продолжение:
Во текот на изминатите две недели, триесет студенти од универзитети во Бугарија, Македонија, Франција и Германија посетија неколку балкански престолнини – Скопје, Приштина и Софија – како дел од проект финансиран од Француско-германската канцеларија за млади и поддржан од амбасадите на Франција и Германија во Бугарија и Северна Македонија.
Патувачкиот летен универзитет, насловен како „Преиспитување на Европа заедно“, им нуди на студентите по политички науки и меѓународни односи од овие четири земји можност да се вклучат во средби со поранешни претседатели и премиери од Западен Балкан, како и со членови на парламентот, дипломати, експерти од невладини организации и научници фокусирани на европските и балканските прашања. Дискусиите се вртеа околу теми поврзани со интеграцијата и зајакнувањето на регионалните врски.
Во Софија, студентите одржаа дискусии со членови на комисиите за надворешни работи и европски прашања на бугарскиот парламент, како и со експерти од Европскиот совет за надворешни односи и Софискиот безбедносен форум. Клучните теми вклучуваа иднината на Европската Унија, безбедносните ризици во регионот на Црното Море, перспективите за проширување на ЕУ во Западен Балкан, бугарско-македонските односи, влијанието на надворешните актери во регионот и сложениот однос меѓу Белград и Приштина.
Студентите беа менторирани од д-р Петја Георгиева од Одделот за политички науки на Новиот бугарски универзитет и проф. д-р Иван Дамјановски од Факултетот за политички науки на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопјe.
Според д-р Георгиева, студентите покажаа силен интерес за балканските прашања:
„Видовме проширување на перспективата – бугарските студенти добија подобро разбирање на надежите и предизвиците со кои се соочуваат нивните македонски колеги, а верувам дека македонските студенти, пак, добија пореален поглед на бугарските чувства и вредности. Тоа беше особено збогатувачко за германските и француските студенти, кои дојдоа само со теоретско знаење, но стекнаа теренско искуство и беа сведоци од прва рака како комуницираат бугарските и македонските студенти. Тие учествуваа во заеднички активности и работилници, а навечер уживаа неформално поминувајќи време заедно.“
Колку се интересни проблемите на Балканот за студентите од Франција и Германија, бидејќи од една страна се бугарско-македонските односи, а од друга страна се односите меѓу Србија и Косово?
Оние кои се избрани да учествуваат во овој проект имаат образовен и личен интерес да го прошират своето знаење. Мислам дека некои прашања на Балканот, како што е спорот меѓу Софија и Скопјe, се тешки за разбирање бидејќи зборуваме за два народа кои всушност се сложуваат многу добро кога имаат неформални контакти. Не станува збор за територијални претензии и класичен тип на конфликт, туку станува збор за спорови поврзани со историјата и идентитетот, кои се тешки за разбирање однадвор. Кога студентите од Франција и Германија учествуваат на предавања на овој патувачки универзитет, тие добиваат појасна претстава за што се расправа и каде лежат проблемите. Би сакал да кажам дека овие млади луѓе делат многу заеднички вредности, имаат заеднички проблеми и слични амбиции, и постои многу добра основа за идна соработка и поголема солидарност.
Проф. д-р Иван Дамјановски нагласи дека младите луѓе од регионот, како и од Германија и Франција, можат да работат заедно и да придонесат за стабилноста на Балканот:
„Да, тие се сложуваат добро – и покрај пошироките политички и општествени тензии што постојат денес. Во рамките на оваа група студенти, и во Софија и порано во Скопјe, немаше недоразбирања или конфликти што не можеа да се решат преку граѓанска дебата. Од првиот ден, студентите од Бугарија и Македонија, заедно со нивните германски и француски врсници, веднаш се зближија. Тие покажаа високо ниво на социјализација, што вклучуваше значајна комуникација и пријатна интеракција. Еден студент дури забележа дека неформалните разговори и пријателствата формирани надвор од предавањата и официјалните состаноци беа највредниот аспект на патувањето.“
„Овие типови студенти – оние што студираат општествени науки – имаат тенденција да се однесуваат слично во слични услови. Поголем ризик од радикализација или изложеност на националистичка реторика постои кај другите младински групи кои не се вклучуваат во такви размени. За нив често слушаме во медиумите.“
БНТ: Вие ја посетивте и Приштина и се сретнавте со косовскиот премиер Албин Курти. Како студентите, како идни дипломати и регионални експерти, ги перцепираа тензиите меѓу Србија и Косово?
Проф. д-р Иван Дамјановски: „Можам да зборувам во име на нашата група, бидејќи за жал, немавме можност во Косово да разговараме со нивните студенти. Оваа група имаше можност да дознае за различен вид конфликт од проблемите што моментално ги имаат меѓу Бугарија и Македонија. Затоа мислам дека студентите од Германија и Франција кои не се толку заинтересирани за ова прашање и политичката динамика гледаат колку сложени можат да бидат овие прашања. И колку многу попредизвикувачки може да биде решавањето на вакви билатерални спорови кои имаат уште подлабока историска димензија. Тие имаат и друга димензија на реален конфликт што неодамна помина. Оваа година имавме нешто различно од минатата година да посетиме друга земја каде што разговаравме за уште еден проблематичен пример во регионот што отвори нови можности за тоа како да се постигне задоволително ниво на помирување и меѓу земјите и нивните народи. Видовме како изгледаат конфликтите што имаат етнички проблем во минатото. Значи, овој летен семинар влегува во процес на проширување на иновациите и конфликтите, што всушност е многу добра можност за овие млади луѓе да научат за сложеноста на политичкиот и општествениот живот во овој регион.“
Целта на програмата е да се поттикне дијалог на студентско ниво меѓу балканските земји и нивните врсници од Германија и Франција, овозможувајќи им дополнително да го развиваат и зајакнуваат европскиот проект – проект кој во моментов се соочува со сериозни предизвици. Програмата ја поттикнува соработката меѓу младите лидери од Универзитетот Хумболт во Берлин, Новиот бугарски универзитет во Софија, кампусот Sciences Po Dijon во Париз и Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопјe. Програмата вклучува студиски посети не само во Македонија, Косово и Бугарија, туку и во Германија и Франција.