Најистакнат ученик и следбеник на св. Кирил и Методиј
Свети Климент е еден од најголемите македонски духовници, учители и книжевници. Оваа негова дејност тесно била поврзана со христијанизирањето на паганизираните Македонци, како и со основањето и организирањето на првата македонска епископија во Охрид, во областа Кутмичевица. Свети Климент продолжил со преведувањето на светите книги на јазикот на Македонците и ја основал Охридската книжевна школа, која е и Охридски универзитет, прв во тоа време во цела Европа. Со ова тој отишол чекор понапред од своите учители. Според официјалната историја тој извршил и корекција на некои букви од македонската азбука, која ја нарекол кирилица, во чест на својот учител св. Кирил Солунски.
Во Светиклиментовиот Охридски универзитет (кој бил и прв универзитет во Европа) се школувале и завршиле со образование околу 3.500 ученици, од кои многумина биле ракоположени за свештеници, ѓакони и ипоѓакони, а голем број од нив биле испратени на свештенослужителска и проповедничко-мисионерска работа кај другите балкански и источноевропски народи – Бугарите, Србите, Црногорците, Чсите, Словаците, Русите, Украинците и т.н. Во 893 година свети Климент бил хиротонисан за епископ. Тој е првиот македонски епископ во новоформираната Дремвицко-величка епархија. Св. Климент Охридски, ученикот и соработникот на Македонските апостоли и просветители Кирил и Методиј, во историјата се памети како еден од најугледните и најзначјните книжевници и проповедници на Христовото Евангелие во IX и X век.
Тој е основоположник на просветата и книжевноста во Македонија. Св. Климент бил непосреден сведок на неповторливите подвизи на Светите македонски браќа Кирил и Методиј, тие, за време на целиот негов живот му биле урнек во проповедта и описменувањето на луѓето. Св. Климент покрај тоа што проповедал исто така познато е дека и составувал свои дела. Негово најзначајно дело секако се „Проповедите – обрасци за сите празници и недели во годината”, кои им биле од голема полза на тогашното свештенство, но и на богољубивиот македонски народ. Најверојатно тој е автор и на Панонските житија на свети Кирил и на свети Методиј.
Јасна одвоеност на средновековната традиција меѓу Македонија и во Бугарија
Професорот Илија Велев од Институтот за македонска литература наведува дека во духовната и во културната меморија, св. Климент Охридски е засведочен како најистакнат и најдоследен ученик или следбеник на св. Кирил и Методиј. „Како таков станал продолжувач и поттикнувач за развојот на изворните кирилометодиевски мисионерски идеи при натамошната афирмација на словенската богослужба, писменост и просветителство. Охридската духовна и книжевна школа продолжила да ја афирмира изворната кирилометодиевска богослужбена и просветителска традиција, подредувајќи го Преславскиот духовен и книжевен центар во периферна позиција на влијание кон другите средновековни словенски традиции. Токму и во тоа лежи историската потврда на јасната одвоеност меѓу средновековната духовна и културна традиција во Македонија, наспроти онаа традиција во Бугарија.“ – нагласува професорот Велев во една изјава од 2024 година.
Негов е преводот на Цветниот триод – богослужбената книга, во која е содржан црковниот редослед на богослужбите од Велигден до Педесетницата. Постои голема веројатност дека тој е автор на Службата и на Житието на Свети Климент, римскиот папа, како и на најстарата служба на Свети Кирил и Методиј. Св. Климент е особено важен за културното и цивилизациско издигнување на Македонците. Без неговото дело Македонците би биле поподложни на застој и асимилација од страна на културно поиздигнатите народи. Токму поради тоа св. Климент, св. Наум и останатите ученици на св. Кирил и Методиј се дел од најважните личности во македонската историја.