Покрај другото, натаму „Политико“ наведува во статијата: Црногорскиот претседател Јаков Милатовиќ изјави за „Политико“ дека разговарал како би изгледало тоа со ЕУ и земјите-членки, вклучително и за време на неодамнешната посета на Ирска, која ќе претседава со Советот на ЕУ во втората половина на оваа година. „Комисијата сака да стави ‘долгорочни заштитни мерки’ во договорот за пристапување на Црна Гора, за да се осигури дека евроблокот може да одговори, ако малата балканска земја отстапи од демократијата, или од владеењето на правото.“ – изјави претставник на ЕК за „Политико“. Службеникот доби анонимност, за да зборува за чувствителните преговори, како и другите цитирани во овој текст.
„Ова ќе биде генералниот пристапен договор, што ги одредува идните поодделни пристапни договори.“ – рече претставникот на ЕУ. Црна Гора не е единствената земја, што се бори да се приклучи на ЕУ: Украина инсистира членството во ЕУ во 2027 година да биде вклучено во мировниот договор со Кремљ, а Исланд треба да одржи референдум за повторно започнување на преговорите за членство во ЕУ. Но, Милатовиќ рече дека „никој навистина не знае“ каков ќе биде текстот на крајот. „Подгорица чека Европската Комисија да даде повеќе информации.“ – додаде Милатовиќ. „Расправата во седиштето на Европската Комисија е за тоа кои се лекциите што ги научивме од проширувањето во 2004 година.“ – рече претставникот на Европската комисија, осврнувајќи се на времето кога Унгарија, Словачка и осум други земји се приклучија на блокот.
Унгарија се покажа како еден вид поука за ЕУ. Будимпешта под водство на Виктор Орбан беше трн во окото на евроблокот и минатиот месец ги блокираше 20-тиот круг санкции на ЕУ против Русија и спасувачката линија од 90 милијарди евра за Киев. Приоритет на Комисијата сега е да се осигури дека Црна Гора и другите нови членки нема да се претворат во „втора Унгарија“. Договорот за пристапување на Црна Гора – всушност правилата, според кои земјите ќе се приклучуваат кон ЕУ – ќе го изготви работна група организирана од кипарското претседателство на Советот, со учество од сите земји-членки на ЕУ. Портпаролот на кипарското претседателство одби да каже кога ќе биде формирана работната група. Но, претставник на Комисијата изјави дека тоа ќе биде во рок од „седмици“, а двајца европски дипломати потврдија дека се очекува овој месец.
Комесарот за проширување Марта Кос изјави дека Европската комисија „моментно е во последната фаза од подготовката на нацрт-договорот“, без да даде временска рамка. Единствената пречка е Франција, рече еден од дипломатите. Париз одбива да даде зелено светло за изготвување договор за пристапување и зазема крајно претпазлив пристап кон проширувањето на ЕУ пред претседателските избори во 2027 година, изјави за „Политико“ друг висок дипломат на ЕУ. „Сите се обидуваат да ја убедат Франција да се согласи со тоа“, рече трет дипломат.
Прашање за ветото
Малку е јасно во каква форма ќе бидат заштитните мерки на ЕУ. „Постојат некои идеи што кружат наоколу, но никој не истапи со вистински предлог“ – изјави европски дипломат вклучен во дискусиите. „Некои од раните предлози вклучуваат суспендирање на правото на вето, ако Црна Гора и другите нови членки ги прекршат основните вредности на ЕУ, особено владеењето на правото.“ – рече дипломатот. Друга тема на дискусија зад сцената е колку долго треба да останат на сила заштитните мерки. Единствената „црвена линија“ за Црна Гора се ограничувањата на нејзиното право на глас, изјави црногорски функционер. За Подгорица е во ред ако ЕУ ѝ наметне други заштитни мерки, но не би сакала да се откаже од својот глас на масата за донесување одлуки. Во Брисел во средата амбасадорите на ЕУ и Бјерн Зајберт, шефот на кабинетот на претседателката на Комисијата Урсула фон дер Лаен, разговараа за проширувањето. Сепак, предлогот на Комисијата за забрзување на членството за земјите-кандидатки преку процес наречен „обратно проширување“ – доделување членство во ЕУ со ограничени привилегии и право на глас – беше принудно отфрлен, според тројца дипломати на ЕУ, објави денес „Политико“ во својата аналитичка статија од Брисел.