Македонските граѓани кои планираат патувања во земјите од Европската Унија наскоро ќе соочат со уште една нова административна процедура пред да тргнат на пат. По пристапувањето кон Влезно-излезниот систем на ЕУ (EES), вниманието на јавноста и патниците од регионот се насочува кон ЕТИАС (ETIAS) – електронскиот систем за овластување за патување, наменет за сите државјани на земји кои уживаат безвизен режим со Унијата, пренесе Б92. Иако почетокот првично се најавуваше за крајот на 2026 година, воведувањето на овој систем е одложено и се очекува да започне во текот на 2027 година, а точниот датум сè уште не е официјално потврден од Брисел.
Што претставува ЕТИАС?
ЕТИАС е електронско одобрение за патување кое ќе биде задолжително за македонските граѓани за престој во 30 европски земји од Шенген-зоната. Важно е да се напомене дека ЕТИАС не е виза, туку дозвола за патување што се поврзува електронски со пасошот. Тоа значи дека пред секое планирано патување во ЕУ, патниците ќе мора претходно да поднесат апликација и да добијат потврда.
Како ќе се добива дозволата и колку ќе чини?
Аплицирањето ќе се врши преку официјалниот веб-портал или преку посебна мобилна апликација:
Податоци: Во апликацијата ќе се внесуваат основните лични и патнички податоци од пасошот.
Такса: Надоместокот за поднесување на апликацијата ќе изнесува 20 евра (со одредени исклучоци од плаќање за одредени возрасни категории).
Време на обработка: Поголемиот дел од барањата ќе се обработуваат автоматски за само неколку минути. Во одредени специфични случаи, постапката може да потрае и подолго, поради што на патниците им се препорачува да аплицираат навремено.
Колку долго ќе важи одобрението?
Одобрената ЕТИАС дозвола ќе има важност од три години или до истекот на рокот на пасошот (во зависност од тоа кој услов прв ќе се исполни). Доколку во меѓувреме извадите нов пасош, ќе мора повторно да аплицирате за нова дозвола. Со важечки ЕТИАС, македонските граѓани ќе можат повеќекратно да влегуваат во земјите од Шенген-зоната, при што и понатаму важи стандардното правило за престој од најмногу 90 дена во рамките на период од 180 дена.
Забелешка: Одобрениот ЕТИАС не гарантира автоматски влез во земјата-дестинација. Граничните служби на самите премини и понатаму ја имаат конечната збор и ќе проверуваат дали се исполнети сите општи услови за влез.
Кога точно започнува примената?
Иако 2027 година се наведува како рамковен период, Европската Комисија истакнува дека системот сè уште не е оперативен и барања во моментов не се примаат. Официјалниот датум за почеток на примена ќе биде објавен неколку месеци однапред, за патниците да имаат доволно време да се подготват за новите правила.