Рамковниот договор меѓу САД и Иран повикува на формирање приватен фонд во вредност од 300 милијарди долари за поттикнување инвестиции во Иран, при што повеќе од половина од таа сума веќе е резервирана, откри извор со директно познавање на договорот.
Фондот е дизајниран да им даде на двете страни економски поттик да постигнат конечен договор за ставање крај на војната додека Вашингтон и Техеран се подготвуваат да потпишат во петок, според изворот, кој сакаше да остане анонимен, бидејќи планот сè уште не е јавен.
Трамп: Лага е дека САД му плаќаат на Иран 300 милиони долари за мир
Иако претходно се споменуваше постоењето на фондот, Ројтерс прв открива дека повеќе од половина од средствата се веќе обезбедени и дека фондот целосно ќе се состои од средства од приватниот сектор.
Американските и иранските власти потврдија во неделата дека постигнале договор за рамка за ставање крај на војната, која започна на 28 февруари со напад на американските и израелските сили врз Иран.
Договорот, исто така, предвидува укинување на американската блокада на Иран и повторно отворање на Ормускиот теснец, клучна рута за глобално снабдување со нафта и гас.
Новиот фонд е приватно инвестициско средство, а не програма за реконструкција или репарација и нема да вклучува пари од даночните обврзници или владини грантови, рече изворот. Тој додаде дека компаниите од САД, арапските земји од Персискиот Залив, Азија, Јужна Америка и Африка се согласиле да учествуваат во финансирањето.
Ветените инвестиции ги опфаќаат секторите енергетика, логистика, производство и транспорт.
Висок ирански извор изјави за Ројтерс дека Техеран првично побарал од САД 400 милијарди долари репарации за воена штета, но Вашингтон одбил. Тогаш се појави идејата за фонд кој ќе се вика Фонд за обнова и развој.
Според овој механизам, земјите од регионот би придонеле на различни начини, на пример со давање заеми, воспоставување кредитни линии или директно финансирање на реконструкција на објектите оштетени во војната, како што се фабриката за челик Мобараке, рафинерии, аеродроми и друга инфраструктура.
Неискористениот потенцијал на иранската економија
Иран, една од најголемите економии на Блискиот Исток, не привлече значителни странски директни инвестиции во последните четири децении, бидејќи беше отсечен од светските пазари на капитал поради последователните американски и меѓународни санкции.
Земјата има втори по големина докажани резерви на природен гас и четврти по големина резерви на нафта во светот. Исто така, има младо и образовано население од над 92 милиони луѓе, разновидна индустриска база и огромен неискористен потенцијал во секторите кои се движат од петрохемија и рударство до туризам и земјоделство.
Инвестицискиот фонд е целосно одвоен од паралелните преговори за укинување на американските санкции и ослободување на замрзнатите ирански средства во странство. Извор запознаен со договорот ги опиша како два различни финансиски механизми со различни цели и временски рокови.
Фондот нема да се формира или да профункционира додека не се постигне конечен и задоволителен договор. Меморандумот за разбирање, кој треба да биде потпишан, служи за структурирање на процесот во следните 60 дена. „Ќе се воспостави дури по потпишувањето на конечниот договор“, рече изворот. „Во текот на овие 60 дена, менаџерите на фондот ќе работат со Иранци и инвеститори за планирање и дефинирање на проекти.
Портпаролката на Белата куќа го упати потпретседателот Џеј Ди Венс на интервју за CBS во понеделникот. Тој рече дека Иран може да добие пристап до фондот за реконструкција од 300 милијарди долари, поддржан од земјите од Персискиот залив, доколку се придржува до договорот со Вашингтон.
Тие вклучуваат демонтирање на нуклеарната програма, отстранување на залихите на збогатен материјал и прифаќање строг режим на инспекција и спроведување.
Изворот не сакаше да открие како ќе се управува со фондот и кој ќе биде одговорен, напоменувајќи дека допрва треба да се договорат клучните детали.
Тој рече дека компании од Јужна Кореја, Јапонија, Сингапур, Малезија и САД се меѓу оние кои се обврзале, но одби да даде целосна листа.