Турција денеска ги укина дополнителните царински стапки на низа американски производи, воведени пред седум години како одговор на американските тарифи врз турскиот челик и алуминиум. Оваа одлука, потпишана од претседателот Реџеп Таип Ердоган и објавена во Државниот весник, доаѓа во пресрет на неговата посета на САД и средбата со Доналд Трамп на 25 септември, и се смета за гест за нормализирање на односите меѓу двете НАТО сојузнички земји.
Турското Министерство за трговија ја објасни мерката со „позитивните преговори со САД и консултациите во рамките на Механизмот за решавање на спорови на Светската трговска организација (СТО)“. Ова е дел од стратегијата на Анкара да го зголеми годишниот обем на трговија со Вашингтон до 100 милијарди долари, по период на тензии предизвикани од Трамповите нови тарифи од 2025 година – од 10% во април, до 15% во август.
Засегнатите американски производи вклучуваат автомобили (претходно оданочени со 60%), етил алкохол и алкохолни пијалаци (70%), козметички производи и пластични производи (по 30%), суров тутун (30%), ориз (25%), ореви (10%), како и други стоки со стапки од 10 до 25 отсто. Овие царини беа воведени во 2018 година, кога Трамп ги зголеми давачките на турскиот челик и алуминиум, што предизвика кратка трговска војна. Сегашното укинување треба да ги олесни увозите и да ја стимулира билатералната размена, која во 2024 година изнесуваше околу 32,5 милијарди долари.
Во соопштението на Министерството се истакнува дека ова е „значаен настан во стратешкиот дијалог“ меѓу Турција и САД, особено по Трамповите глобални тарифи кои ја погодиле Анкара релативно благовремено (само 10-15%), во споредба со други земји како Кина (25%) или Бразил (50%). Турција гледа можност да профитира од овие мерки, зголемувајќи го извозот во сектори како хемикалии, автомобили и електроника.
Ердоган пристигнува во САД за учество на Генералното собрание на ОН, а средбата со Трамп во Белата куќа е предвидена за четврток. Трамп веќе најави дека двете земји работат на „многу трговски и воени договори“, вклучително голема набавка на авиони „Боинг“ и F-16 борбени авиони. Разговорите за F-35, од кои Турција беше исклучена поради руските С-400 системи, исто така се продолжуваат – Анкара се надева на договор што би го зајакнал воено-партнерството.
Оваа одлука сигнализира „ресет“ во односите, по деценија на осцилации: од Трамповата закана во 2019 да „ги уништи“ турската економија, до денешните оптимистички сигнали. Дали ќе доведе до целосно укинување на американските тарифи на Турција? Аналитичарите велат дека самитот ќе биде клучен, особено со оглед на Трамповата политика за „реципрочност“ во трговијата.