Саудиска Арабија и нуклеарно вооружениот Пакистан вчера во Ријад потпишаа формален договор за меѓусебна одбрана, со кој се зајакнува децениското безбедносно партнерство меѓу двете земји. Оваа стратешка спогодба, потпишана од саудискиот престолонаследник и премиер Мохамед бин Салман и пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф, предвидува дека секоја агресија против една од земјите ќе се смета за агресија против двете, со цел зајакнување на заедничката одбрана и стабилност во регионот.
„Овој договор е кулминација на години дискусии. Ова не е одговор на одредени земји или специфични настани, туку институционализација на долгогодишна и длабока соработка меѓу нашите две земји“, изјави за Ројтерс висок саудиски функционер, кој побара анонимност.
Договорот, наречен „Стратешки договор за меѓусебна одбрана“ (Strategic Mutual Defense Agreement), се потпиша за време на државната посета на Шариф на Саудиска Арабија, присуствуван од пакистанскиот началник на генералштабот, фелдмаршал Асим Мунир. Според соопштението на пакистанскиот кабинет, договорот „ги развива аспектите на одбранбената соработка и го зајакнува заедничкото одвраќање од агресија“, фокусирајќи се на безбедноста во регионот и светот.
Зајакнувањето на врските доаѓа во време на растечки загрижености меѓу заливските монархии за безбедносните гаранции од САД, нивниот долгогодишен сојузник. Саудиска Арабија и другите земји од Заливот се соочуваат со нестабилност поради војната во Газа, која предизвика длабоки промени во регионот. Катар, сојузник на Саудиска Арабија, претрпе директни напади двапати оваа година: еднаш од Иран и еднаш од Израел, вклучително неодамнешниот израелски воздушни удари врз Доха на 11 септември, насочени кон елиминирање на лидери на Хамас за време на преговори за примирје посредувани од Катар. Овие настани ги налутија арапските земји и ги зголемија сомнежите за американската заштита.
Договорот доаѓа неколку месеци по краткиот воен конфликт меѓу Пакистан и Индија во мај 2025, што ја истакна потребата од посилни сојузи за Исламабад. Саудиска Арабија, пак, продолжува да балансира меѓу стабилизација на односите со Иран и Израел, но војната во Газа ги комплицира тие напори.
На прашањето дали Пакистан ќе обезбеди „нуклеарен чадор“ (заштита) за Саудиска Арабија, саудискиот функционер одговори: „Ова е сеопфатен одбранбен договор што ги опфаќа сите воени средства“. Иако двете земји не го потврдуваат експлицитно нуклеарното споделување, историското партнерство вклучува пакистанска поддршка за саудиските воени капацитети, вклучително и потенцијални технолошки трансфери. Саудиска Арабија долго време се сомнева во иранската нуклеарна програма, што го прави овој договор стратешки важен.
- Индија: Портпаролот на Министерството за надворешни работи, Рандхир Џаисвал, на X (бивш Twitter) изјави дека Њу Делхи е свесен за договорот и ќе ги проучи неговите импликации за регионалната стабилност и безбедноста. Саудискиот функционер нагласи дека односите со Индија се „позитивни и силни“, и дека ќе продолжат да се развиваат за мир во регионот.
- САД и други сојузници: Договорот ја нагласува диверзификацијата на заливските земји, но не е директен удар врз Вашингтон. Аналитичарите сметаат дека може да влијае врз стратешката динамика, особено во контекст на американското посредување во регионот.
Овој договор може да предизвика стратешки промени во Блискиот Исток и Јужна Азија. За Саудиска Арабија, тој обезбедува алтернатива на американската заштита, додека за Пакистан – економска и воена поддршка од Ријад. Експертите предупредуваат дека може да ја засили тензијата со Иран и Индија, но и да промовира стабилност преку заедничко одвраќање. На X, реакциите се поделени: Некои го слават како „историска спогодба“ за Пакистан, додека други го гледаат како закана за балансот на силите, особено со потенцијалниот нуклеарен елемент.
Договорот е потпишан во време на глобални тензии, вклучително и неодамнешните протести во Франција и политичките пресметки во САД, што го прави уште поактуелен за меѓународната безбедност.