Европската централна банка (ЕЦБ) одби да го поддржи предлогот, велејќи дека тој го крши нејзиниот мандат и значително го отежнува собирањето средства за Брисел од средствата на руската централна банка замрзнати во белгискиот депозитар за хартии од вредност Euroclear, објави „Фајненшл тајмс“.
Одлуката доаѓа во услови на зголемен притисок врз ЕУ да обезбеди финансирање за Украина за 2026 и 2027 година, бидејќи Киев се соочува со недостиг на средства поради обновената руска воена агресија и мировната иницијатива на САД.
Она што ЕУ го бара од Европската централна банка е – забрането!
Според планот на Европската комисија, ризикот од отплата на заемот би го делеле земјите-членки на ЕУ преку државни гаранции. Сепак, претставници на Комисијата изразија загриженост дека државите нема да можат доволно брзо да соберат пари во итна ситуација, што би можело да изврши притисок врз пазарите.
Затоа тие ја прашаа ЕЦБ дали може да дејствува како заемодавател во последен момент на Еуроклеар Банк, кредитната гранка на белгиската институција, за да се избегне криза со ликвидноста. Одговорот беше негативен.
Внатрешна анализа на ЕЦБ заклучи дека таков потег би претставувал директно финансирање на владите, бидејќи централната банка би ги покривала финансиските обврски на земјите-членки. Таквата практика, позната како „монетарно финансирање“, е забранета со договорите на ЕУ бидејќи е докажано дека води до висока инфлација и губење на кредибилитетот на централната банка.
ЕЦБ изјави: „Таквиот предлог не е предмет на разгледување бидејќи веројатно би го прекршил договорното право на ЕУ, кое забранува монетарно финансирање“.
По отфрлањето од страна на ЕЦБ, Комисијата започна да работи на алтернативни предлози што би обезбедиле привремена ликвидност за поддршка на заемот од 140 милијарди евра. Портпаролот на Комисијата изјави дека тие се „во близок контакт со ЕЦБ“ од крајот на октомври и дека централната банка „активно учествувала во сите дискусии“ за предлогот.
„Обезбедувањето на потребната ликвидност за евентуални обврски за враќање на имотот кон руската централна банка е важен дел од евентуалниот заем за репарации“, додаде портпаролот. „Ова е неопходно за да се обезбеди дека ЕУ, нејзините земји-членки и приватните тела секогаш можат да ги исполнат своите меѓународни обврски. Размислувањата за тоа како да се обезбеди таа ликвидност во детали се во тек.“ Euroclear одби да коментира.
Од почетокот на руската инвазија на Украина во 2022 година, Европската Унија замрзна околу 210 милијарди евра руски средства. Белгија се спротивставува на заемот за Киев, плашејќи се дека Euroclear нема да може веднаш да ги врати парите во Москва доколку руските средства се одмрзнат.
Белгискиот премиер Барт де Вевер го нарече планот на ЕУ „фундаментално погрешен“ и ги повика другите 26 земји-членки да се обврзат на „правно обврзувачки, безусловни, неотповикливи, по барање, заеднички и заеднички гаранции“ за да го споделат ризикот од отплата. Тој инсистира на таква обврска пред самитот на лидерите на ЕУ закажан за 18 декември, на кој треба да се донесе одлука за понатамошно финансирање на Киев.
Де Вевер тврди дека се неопходни гаранции од земјите-членки и некаков вид поддршка во случај санкциите со кои се замрзнати руските средства одеднаш да бидат укинати. Санкциите мора едногласно да се обновуваат на секои шест месеци, а некои земји, како што е Унгарија, веќе се спротивставија на нивното обновување. Дополнителни загрижености низ ЕУ предизвикуваат американскиот притисок за мировен договор меѓу Русија и Украина и алтернативните предлози од администрацијата на Трамп за користење на средствата на Москва.
Белгија е особено загрижена дека потенцијалниот мировен договор меѓу Вашингтон и Москва би можел да ги укине санкциите на ЕУ и да го принуди Евроклир да изврши итни плаќања на Русија. Според предлогот на Комисијата, Украина би требало да ги врати парите само ако Русија се согласи да плати репарации на Киев.