Сите американски претседатели во последните 50 години, од Џими Картер па наваму, ги пренасочија своите инвестиции на берзата во државни обврзници или слепи фондови, во кои сопственикот нема увид или влијание врз управувањето со средствата. Тие го направија ова за да избегнат најмала навестување за судир на интереси помеѓу нивните должности и нивната лична финансиска добивка.
Доналд Трамп ја прекина оваа традиција уште во својот прв мандат, а во вториот ги ослободи сите сопирачки и активно се збогатува преку инвестиции во деловни сектори на кои директно влијае со одлуките на неговата администрација. Како што неодамна напиша „Фајненшл тајмс“, ова се однесува особено на токени и криптовалути, на кои семејството Трамп заработи повеќе од милијарда долари во последните 12 месеци, откако победи на изборите.
Нема законска обврска за прекин на работењето
Треба да се каже дека не постои законска обврска за американскиот претседател целосно да ги игнорира своите деловни интереси и да престане со работењето додека е на власт. Претседателот е дури и ослободен од кривичните одредби за судир на интереси што нормално важат за федералните службеници. Сепак, се очекува тој да биде претседател, а не бизнисмен, за време на неговиот мандат, во согласност со добрата пракса и традицијата.
За разлика од неговите претходници во Белата куќа, кои, по правило, не профитираа за време на нивниот мандат, Трамп значително го зголеми своето богатство, му помогна на своето семејство финансиски, а неговите пријатели и соработници исто така не претрпеа големи последици.
Иако прес-службата на Белата куќа тврди дека нема судир на интереси и дека „претседателот прави сè во корист на својата земја и нејзиниот народ“, критичарите тврдат дека деловните потези на Трамп се без преседан во модерната американска историја.
Во текот на 2024 година, Трамп заработи милиони со продажба на брендирани Библии, патики, парфеми, книги и монографии посветени на неговиот прв мандат, па дури и сувенир со неговата фотографија од притвор, која е направена во 2023 година во Атланта за време на судењето за изборна манипулација.
Бизнисот го водат синовите на Трамп
Сепак, ова се релативно скромни износи во однос на приходите на Трамп од дигитални средства и криптовалути. Тие вклучуваат дигитални картички за тргување, мемекоини чија вредност се базира исклучиво на шпекулации, стабилната кованица врзана за американскиот долар. USD1, токени и децентрализирана финансиска платформа наречена World Liberty Financial (WFL), основана од синовите на Трамп, Дон Џуниор и Ерик, и синовите на неговиот специјален мировен пратеник Стив Виткоф.
Фајненшл тајмс пресмета дека токенот WLFI донел 550 милиони долари, мемкоинот $TRUMP околу 362 милиони долари, монетата $MELANIA 65 милиони долари и USD1 42 милиони долари. Споменатите износи претставуваат профит, а вкупниот приход е мерен во милијарди долари. На пример, продадена е вкупна вредност од 2,7 милијарди долари од стабилната кованица USD1.
Trump Media & Technology Group, компанијата што ја поседува платформата Truth Social и во која американскиот претседател има 53% удел, изгуби 401 милион долари минатата година пред да се префрли на криптовалути во 2025 година. Оттогаш генерираше повеќе од три милијарди долари приходи. Значи, уделот на Трамп во Trump Media & Technology Group сега вреди 1,9 милијарди долари.
Помеѓу два претседателски мандати, Трамп не беше поддржувач на криптовалутите и дигиталните средства воопшто. Тој рече дека криптовалутите немаат покритие и го нарече биткоинот измама. Дури изјави дека криптовалутите се „неамерикански“ затоа што се натпреваруваат со доларот.
А потоа, за време на претседателската кампања во 2024 година, се предомисли, објаснувајќи дека од политички причини неговите компании останале без поддршка од комерцијалните банки и дека морал да се сврти кон крипто-индустријата.
Штом се врати во Белата куќа, почна да ги промовира криптовалутите. Тој ја олабави регулацијата на овој сектор и потпиша извршна наредба со која им се дозволува на Американците да инвестираат одреден процент од своите пензиски заштеди во криптовалути.
Олабавените правила им беа во корист на криптовалутите
Во исто време, правилата што го ограничуваа влезот на големите банки во крипто бизнисот беа опуштени. Крипто пазарите реагираа веднаш, инвеститорите едвај чекаа, а вредноста на биткоинот, заедно со голем број други токени, се искачи на рекордни нивоа.
Во исто време, семејните компании на Трамп купија биткоин и други токени и започнаа бројни потфати за да ги искористат растечките цени. И не го криеја фактот дека станува збор за бизниси блиски до Трамп, што остави простор за сомневање за корупција и ја поткопа довербата во претседателската институција. Сето ова се случи пред очите на јавноста, со само неколку протести од Демократската партија.
Јасно е дека американскиот претседател не се двоуми да влијае на пазарот, односно да поттикне инвестиции во производ директно поврзан со неговите извршни должности. Иако Ерик Трамп вети дека ќе има „висок ѕид“ помеѓу семејниот бизнис и претседателството, како што пишува „Фајненшл тајмс“, синовите на Трамп отворено ја користат позицијата на својот татко дури и во странство, патувајќи на конференции низ целиот свет и застапувајќи ги придобивките од криптовалутите и барајќи инвеститори.
Не им требаше долго време на странските инвеститори, институциите поврзани со странски земји, па дури и луѓето под истрага на американските власти да препознаат можност да заработат пари и да се приближат до најмоќниот човек во светот, во чии одлуки суетата и личниот интерес честопати играат важна улога.
Тој ќе биде значително побогат на крајот од својот мандат
Во оваа смисла, потезите на Трамп се потенцијално и доста лабаво во спротивност со законот. Имено, уставната клаузула за странска компензација наведува дека никој што има федерална функција, што важи и за претседателот, не може да прифати „никаков подарок, компензација, функција или титула од влада“ без согласност на Конгресот.
Во овој момент, секако, не постои ниту политичка волја ниту политичко мнозинство што би го принудило американскиот претседател, во очигледен конфликт на интереси, да престане да профитира од својата функција. Нема сомнение дека Трамп, за разлика од неговите претходници во текот на изминатиот половина век, ќе биде значително побогат на крајот од својот втор мандат отколку што беше на почетокот.