Колумни

Народниот херој Михајло Апостолски, генералот, кој се бореше со оружје и наука против бугарскиот окупатор и великобугарскиот шовинизам кон Македонија

„Срцевината на бугарската политика се барањето Македонија да се присоедини со Бугарија и непризнавањето на македонската нација. Таа теорија со таканаречени ‘научни методи’ денес ја разработуваат бугарските историчари. Тие се обидуваат да докажат дека Македонија е Бугарија, односно дека Македонците се Бугари. Тоа е смешно. Тоа не е историја! Како може некому му да се промени нацијата со политикантски декрет? Националното чувство не може да се промени.“ – нагласи генералот Михајло Апостолски во интервју дадено за белградскиот часопис „Дуга“ број 261 од 25 февруари 1984 година. Тоа е народниот херој, човекот што командуваше во Втората светска војна со Главниот штаб на народноослободителната војска на Македонија и првиот претседател на Македонската академија на науки и уметности. Изворните сведоштва и забелешки на Апостолски за бугарската окупација и историските манипулации на Бугарија, оставени во неговите дела, интервјуа и историски документи, се од првокласно значење за политичката и и севкупна национална историја на македонскиот народ. Денес, на 7 август 2026 година се навршуваат 39 години од неговата смрт и ова е пригода за повторно сеќавање за животот и делото на Михајло Апостолски, една од клучните личности на генерацијата, која со оружје ја извојува слободата и ја втемели државноста на македонскиот народ, а со перо и наука ја ширеше и ја бранеше македонската национална и јазична самобитност ширум Европа и светот.

6 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Во споменатото интервју за белградска „Дуга“ Апостолски ќе додаде: „Во времето на Информбирото бугарското раководство лансираше теорија дека Македонија треба да се присоедини кон Пиринска Македонија! Тоа е правна бесмислица без преседан. Пиринска Македонија не е ниту автономна област, а Македонија е конституирана како држава на македонскиот народ. Постепено оваа линија преминува во целосна агресија. Од една страна, бугарското раководство изразува агресивни намери, без оглед кога и како мисли да ги оствари. Од друга страна се повикува на соработка, за мир на Балканот. Но како може да се зборува за мир на Балканот кога се негираат народи, кои се конституирале и кои со векови воделе борба за сопствена национална еманципација?!“

Родната куќа на Михајло Апостолски

Михајло Апостолски (Ново Село, Штипско, 8 ноември 1906 – Дојран, 7 август 1987) е македонски партизан, генерал, командант на НОВ и ПОМ, воен теоретичар, политичар, историчар и народен херој. Уште како дете ги доживувал револуционерните вриежи настанати по Илинденското востание и премрежијата по Балканските војни и Првата светска војна. Искуствата, за кои главно слушал во своето семејство од дедото Апостол, оставале кај него силен впечаток и биле главната причина да ја засака историјата, а таа силно влијаела да се определи за воените науки. Историјата и воените науки ќе му бидат во текот на целиот живот основен мотив на неговото живеење и творештво.

Од предвоен потпоручник во Белград до генерал и командант на македонската народноослободителна војска во Втората светска војна

На 1 април 1927 година ја завршил Нижата школа на Воената академија во Белград и станал пешадиски потпоручник. На 7 ноември 1933 година ја завршил Вишата школа на Воената академија. На служба во Генералштабот на Дравската дивизиска област во Љубљана се задржал до почетокот на Априлската војна во 1941 година. Втората светска војна го затекнала во чинот генералштабен мајор на служба во Љубљана, на должноста началник на штаб на дивизија. Во септември 1941 година се поврзува со народноослободителното движење во Македонија, окупирана од бугарска фашистичка чизма. Од јуни 1942 година е назначен како командант на Главниот штаб на народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија. На Второто заседание на АВНОЈ бил избран за член на Претседателството на АВНОЈ.

Од февруари 1944 година покрај 33 македонски оперативни бригади, под команда на Апостолски се наоѓаат и бригади од Косово и од јужна Србија. Член е на Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ. Учествува на Првото заседание на АСНОМ и е избран во неговиот Президиум. 

Михајло Апостолски говори на Второто заседание на АСНОМ, Скопје, 30 декември 1944

Во февруари 1945 година бил назначен како началник на Генералштабoт на Југословенската армија. Меѓу 1946 и 1952 година бил командант на сараевската воена област и началник на високата воената академија на ЈНА. Се пензионирал со чин генералполковник. На 11 октомври 1953 година бил одликуван со орденот Народен херој.

„Бугарите со години ја играат империјалистичката игра за Санстефанска Бугарија, за присвојување на Македонија и нивна доминација на Балканот“

Во интервју во октомври 1982 година за тогашното престижно југословенско списание „Интервју“ од Белград, Апостолски се осврнува и на бугарската шовинистичка политика. На прашањето што мисли, како огорчен противник на бугарското фалсификување на македонската историја, во врска со претставувањето многу македонски револуционери како Бугари, Михајло Апостолски ќе одговори: „Бугарите веќе со години ја играат оваа историска претстава по империјалистички рецепт, само во различни сценски облици и со различни актери. Тие не може да се ослободат од фикс идеите за Санстефанска Бугарија, идеите за нивна доминација на Балканот. Не може да го оправдаме фактот дека доста долго сме молчеле. Некое време им се сугерираше и на историчарите да не пишуваат за бугарското фалсификување на историјата и присвојување на Македонија и Македонците. Но со молчење и попуштање нема да го решиме овој проблем со  бугарското раководство. Тоа ќе го направиме само ако се погледнеме право во очи и отворено разговараме. Во Втората светска војна бугарските агресори им нанесоа многу зла на Македонците. Мора да се објасни настанувањето на бугарските злосторства.“

Во ова интервју Апостолски потсетува на писмото, кое го упатил Георги Димитров на 28 септември 1944 год до централниот комитет на Бугарската работничка партија (комунисти), во кое, меѓу другото, Димитров изнесува: „Еден од најважните корени на сите национални несреќи и катастрофи што го снашле бугарскиот народ во текот на последните децении лежат во великобугарскиот шовинизам, во великобугарската идеологија и политика на хегемонија на Балканот и владеење над соседните народи. Без безмилосно уништување на великобугарскиот шовинизам – таа рак-рана врз живото тело на нашата земја, не може да се создаде препородена нова Бугарија.’’

Михајло Апостолски и Методија Андонов-Ченто во штотуку ослободената Битола, ноември 1944

„Веднаш да ѝ наредите на војската да се сврти налево круг и назад да си одите, не ни требате!“

Германска и бугарска фашистичка војска во окупирана Македонија
Германска и бугарска фашистичка војска во окупирана Македонија

Во своите сеќавања и сведоштва сведоштвата за завршните операции за ослободување на Македонија и за обидите на поранешниот бугарски фашистички окупатор да се прикаже како победник, генералот Михајло Апостолски наведува дека на бугарските воени претставници енергично им порачал да се вратат назад, бидејќи не им се воопшто потребни на македонските партизани. Овој настан се случил во околината на реката Пчиња, каде што Апостолски го пресретнал командантот на бугарската Петта дивизија и му се обратил отсечно: „Знаеш ли дека ова не е царска Бугарија? Знаеш ли ти, генерале, дека се наоѓаш во Југославија? Знаеш ли ти дека војуваме против вас четири години? […] Се влечете како мршојади по нас и јавувате по радио како ја ’ослободувате Македонија‘! Каде испукавте вие куршум за ослободување на Велес и Скопје?!  Веднаш да ѝ наредите на војската да се сврти на лево круг и да се вратите назад, нам не сте ни потребни!“

Михајло Апостолски како командант на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија

Револтиран од пропагандата на Радио Софија, кое лажно известувало дека бугарските војски ги ослободиле Велес и Штип (иако воопшто не учествувале во борбите, или биле со километри подалеку), Апостолски го изразил својот гнев и им издал директна наредба и забрана на Бугарите натаму да не се движат кон внатрешноста на Македонија. Нагласувајќи дека немаат никакви заслуги за ослободувањето на главниот град на Македонија, македонскиот воен командант Апостолски им кажал енергично на бугарските офицери: „Скопје е веќе ослободено!“ Ги спречил нивните намери бугарската војска по завршувањето на битките за ослободувањето на Скопје во него да одржи воена парада и да дефилира како „победници“.  

Михајло Апостолски како академик и претседател на Македонската академија на науки и уметности

По престанувањето на неговата активна воена служба Михајло Апостолски започнал засилено да се занимава со историја. Од 1965 до 1970 година бил директор на Институтот за национална историја. Во својата научна работа напишал повеќе дела. Ја објавил првата Историја на ослободителната војна на македонскиот народ 1941-1945, издадена во Скопје, во 1967 година. Од 1976 година до 1983 година бил претседател на МАНУ. Добитник е на наградата АВНОЈ во 1978 година – највисоката награда која ја доделувала СФРЈ, како и многу други награди и општествени признанија. Денес Воената академија „Генерал Михајло Апостолски“ во Скопје и орденот „Михајло Апостолски“ го носат неговото име.

 

 

 

Поврзани теми:

топ|бугарски фашистички окупатор|Бугарија „Санстефанска Бугарија“|генерал и академик Михајло Апостолски 39 години од смртта|великобугарски шовинизам кон Македонија|македонски народ историја и јазик

Најнови вести од: Колумни

„Граматиката“ на Блаже Конески од 1952 – силен научен противудар кон бугарско-грчките негирања на македонскиот јазик!

„Корените на нашиот денешен литературен јазик се впиваат во наследството на писменоста, што од векови наваму носи во Македонија самобитно јазично обележје.“ – има напишано, покрај другото, еден од архитектите на македонскиот национален идентитет и на македонскиот јазик Блаже Конески во уводот на својата „Граматика на македонскиот литературен јазик“, објавена на 13 октомври 1952 година. Издавањето на ова дело е еден од најзначајните датуми не само во јазичната, туку и националната историја на македонскиот народ. Најголемиот пораз за негаторите на мајчиниот јазик на Македонците е фактот што „Граматиката“ добива веднаш меѓународен легитимитет од најугледните светски лингвистички умови и од светските славистички центри: таа е веднаш прифатена од водечките слависти во Франција (Андре Вајан), Русија, Германија и САД. Речиси истовремено со Конески и американскиот професор од Универзитетот Харвард Хорас Лант ја објавува својата прва македонска граматика на англиски јазик. Светската наука уште во 50-тите години од минатиот век ја затвори расправата, која денес сѐ посилно, но и сѐ почајно особено Грција и Бугарија се обидуваат повторно да ја отворат со политички фалсификати.

Моќната одбрана на Анатол Франс на Македонците во 1903 – европско „бетонирање“ на идентитетот наспроти бугарско-грчките оспорувања (1)

„Во Македонија турските војници и чиновници масакрираат селани и ги силуваат нивните ќерки и жени. Овие злосторства, извршени за срам на Европа, мора да бидат казнети од Европа. Загрижени сме за судбината на Ерменците и Македонците, не затоа што се христијани, туку затоа што се човечки суштества. Како гаранција за нивното спасение и заради воспоставување сеопшт мир, бараме целосно спроведување на Берлинскиот договор во однос на Ерменија и Македонија. “ – истакнал францускиот писател Анатол Франс во својот знаменит говор, одржан на 18 март 1903 година во Париз на собир, заради поддршка на Ерменија и Македонија. Со тоа уште пред 123 години во срцето на Франција и Европа овој великан на интелектуална Франција едновремено изнесува и моќна потврда на идентитетот на македонскиот народ. Но искажува и заложба за македонска државност и политичка самостојност согласно со Берлинскиот договор од 1878 година, особено во однос на Бугарија и Грција – денешните најжестоки негатори на Македонија и Македонците. Денес се навршуваат 102 години од смртта на овој бележит Француз – бескомпромисен борец и за македонската вистина среде Европа. Оваа годишнина е соодветен повод за ново навраќање кон неговото промакедонско дело, со кое тој трајно заслужува посебно место во колективното паметење на македонскиот народ. Чествувањето на Анатол Франс е чествување и на самите нас како народ со своја самобитност и македонски идентитет.

Пренесувањето на моштите на Гоце Делчев и наводните на Самуил – огледало на бугарската политика кон Македонија, од добрососедство до историски ревизионизам!

Државната и политичката свест на Бугарија за 80 години се развиваше во негативна насока: од држава, која во 1946 година официјално ја признаваше македонската национална самобитност, идентитет, држава, јазик и историја, до држава-членка на ЕУ, која денес во 2026 година практикува историски ревизионизам кон Македонија, стремежи да ја „прекрои“ нејзината автентична национална историја. Но и стремежи за бугаризирање на македонскиот идентитет и јазик. Официјална Софија денес прибегнува кон вета и блокади на македонската евроинтеграција во обид да ги оствари своите асимилаторски цели и стремежи. Двата столба на македонскиот идентитет и државност се под опсада: Цар Самоил, како македонски државотворен столб на средновековието, и Гоце Делчев, како столб на современата државност и идентитет на македонскиот народ. Toa сe двете клучни точки, кои Софија упорно се обидува да ги бугаризира. Стратегијата не е насочена само кон одделни историски периоди, туку кон целосно растурање и поништување на континуитетот на македонскиот идентитет и државотворните стремежи и традиции на македонскиот народ од минатите векови до денес.

Бугарите „јуришаат“ на „Самуил, владетелот на бугарската држава“, но за врвни светски научници тој е „македонски цар“ на „македонска држава“! (3)

Продолжуваат и денес, на 7 октомври 2026 посети и поклонувања на Бугари пред саркофагот со „посмртните останки на нивниот највелики бугарски владетел Самуил “ во Софија. Продолжува со тоа и и градењето на националниот идентитет, средновековната бугарска државност и на историјата на Бугарите на сметка на македонскиот идентитет и историја, на македонската државност, чиј еден од темелните столбови е и Самуил. Тој е споменат нималку случајно и во државотворниот „Манифест од Првото заседание на АСНОМ до македонскиот народ“ од 2 август 1944 година.

Бугарија го „киднапира“ македонскиот цар Самоил, за да ги пополни „дупките“ во идентитетот на Бугарите и на својата средновековна државност!

Пропагандниот циркус на 3 октомври 2026 година кога македонската, европската и светската јавност гледаа во Софија масовни сцени со пренесувањето на „посмртните останки на бугарскиот цар Самоил во саканата татковина Бугарија“, на 6 октомври веќе задобива нови димензии: денешното поклонение пред наводните посмртни останки на средновековниот владетел претставува забрзување и кревање на највисоко рамниште на градењето на националниот идентитет и на историјата на Бугарите. Ова е длабоко и добро осмислена операција на идентитетски, историски и национален инженеринг, заснован врз масовно присвојување на идентитетски елементи на македонскиот народ и автентичната македонска историја. Градење преку крадење – од македонскиот за бугарскиот идентитет!

Остри реакции во Бугарија и Грција околу „спектаклот“ „Враќањето на бугарскиот цар Самуил во татковината“ (2)

Пропагандниот циркус „Враќањето на посмртните останки на бугарскиот цар Самуил во татковината Бугарија“, кој без никакво сомневање има за цел да го поттикне создавањето на „заедничката историја на Македонија со Бугарија“, односно бугаризирањето на автентичната македонска национална историја, наидува на негативни и критички реакции токму во Бугарија и Грција – двете држави, кои го приредуваат овој „спектакл“ и „лошососедско“ политичко поигрување со сѐ уште научно непотврдените мошти – дали и навистина му припаѓаат на инаку македонскиот цар Самуил.

Пропагандниот циркус „Враќање на моштите на бугарскиот цар Самуил“ на Радев, Каракачанов, Јотова – пренасочување на вниманието на јавноста (1)

На 23 дена до одржувањето на изборите за нов претседател на Бугарија бугарските политичари, предводени од сѐ помалку популарниот премиер Румен Радев, организираат пропаганден циркус „Враќање на коските на бугарскиот владетел Самоил во татковината“. Во бугарската јавност и меѓу тамошни експерти ова наидува на тешка иронија, остри критики и коментари дека е „уште една бугарска трагикомедија“, „операција заради одвлекување на вниманието на гневната јавност и населението од економските неуспеси на владата и Радев лично“, но и како „предизборна пропаганда“ и „претстава за јавноста“ во екот на предизборната кампања спроти изборите за нов шеф на бугарската држава, закажани за 25 октомври 2026 година. Во бугарската јавност и на тамошните општествени мрежи веќе кружат негативни и зајадливи коментари во стилот „бугарскиот народ гладува и нема пари за леб и да плаќа сметки, а власта прави циркуси со коски“, „народот сака да купи месо без коски, а тие нам ни нудат коски, кои се за во музеј“ и „покрај коските, кога ќе му го земете и духот на Самоил, кога ќе го донесете и него во Бугарија“?!

Заветот на Анте Поповски до Македонците да ги зачуваат Македонија и македонскиoт јазик и неговите пораки до Европа

„Јазикот на еден народ е негов златен штит, негова татковина и најголема духовна вредност. Пеев уверен дека она што го пеам на ниеден друг јазик не може да се испее освен на јазикот на големата судбина на Македонците. Тие, чија адреса е запишана во Библијата, кријат некоја тајна за иднината на светот: зашто тие се сеќавање на свеста, на вековите кои одминале. Оган – кој не згаснува.“ – има напишано за македонскиот јазик и народ великиот поет на македонската кауза Анте Поповски. Тој почина на денешен ден, на 1 октомври 2003 година. Оваа 23-та годишнина од неговата смрт е соодветен повод за ново навраќање кон творештвото на овој волшебник на македонската поетска реч и кон неговите вонвременски пораки, кои еднакво силно одекнуваат и денес
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top