Српскиот книжевник Стефан Симиќ на многу човечки но и на длабоко интелектуален начин го објасни балканското социолошко чудо кое произлезе од босанското фудбалско чудо.
Симиќ дава своја анализа за пласманот на Босна и Херцеговина на Светското фудбалско првенство во фудбал по победата против Велс во првиот бараж меч.
Потоа босанците ја победија и Италија на пенали и добија зелена карта за СП 2026.
Слично чудо се случи и пред 4 години кога Македонија во првиот бараж меч ја елиминираше Италија на историскиот меч во Палермо но тогаш Барди и другарите не успеаа да ја победат и Португалија и да се пласираат на СП во Катар.
Што пишува Симиќ во своето четиво кое допре десетици илјади луѓе во регионот напишано 30 години по крвавите балкански војни во кои најмногу настрадаа токму Босанците:
,,Одамна престанав да следам фудбал, повеќе би сакал да ги гледам децата пред зградата, отколку натпревар, од многу причини.
Но, кога игра Босна, можам да го гледам,
и како да играат истите деца за кои порано навивав пред зградата.
Истите повоени момчиња, кои најдоа смисла во фудбалот.
Не затоа што им беше наметнат или поради пари, туку некоја сила што ги носеше,
да не се откажат.
Бестрашни, слободни, свои.
Можеби немаа друг избор.
Можеби таа игра ги спаси од националните поделби, сиромаштијата, вечниот страв на нивните родители за иднината.
Затоа денес, кога ги гледате,
гледате дека не играат само за себе
и дека тоа е многу подлабока приказна.
Со која се чини дека го бранат последното нешто што им останало на луѓето, а тоа е надежта за подобра иднина и заедништво.
Не се создадени од системот, туку од животот.
Един Џеко ги помири Босанците и Херцеговците повеќе од сите политичари заедно.
Не само неговите изјави, туку и неговата борба на теренот.
Кога ќе видите дека дури и на прагот од четириесет години тој не се откажува, а Босна не се игра за пари, туку за луѓе,
некаде знаете дека тоа им враќа надеж на луѓето.
Кога Босна победува, тоа не е спортска победа, туку универзална човечка победа,
каде што се буди посебно чувство.
Другите како да заборавиле да се радуваат, Босна не.
И тоа не е таа арогантна радост, како: ние сме подобри од некого.
Не, но ние сме добри за себе,
И можеме да бидеме уште подобри.
Не, ние ќе бидеме светски шампиони, но постоиме во свет кој како да нè заборавил,
и како да сме се заборавиле себеси.
Момците што играат денес се деца на ова време, но нешто друго како да трепери над нив.
Тоа е некоја подлабока потреба да им се врати на луѓето многу што го изгубиле.
Тие не можат ништо друго да направат, можеби дури ни не знаат, но ова е она што можат да го направат,
каде што тивко велат – не се откажувајте, луѓе.
Има надеж.
Вие можете да го направите тоа.
Играјте до крај.
Живејте до крај.
Потомци на Сафет и Сеад Сушиќ, Ивица Осим, Меша Баждаревиќ, Халилхоџиќ, Душан Бајевиќ, Енвер Мариќ, Блаж Слишковиќ, Фарук Хаџибегиќ, Мусемиќ, Фазлагиќ, Ферхатовиќ, Никола Никиќ, Мехо Кодра, итн.
Босанските фудбалери отсекогаш имале нешто што другите го немале.
Југославија најмногу ја имале во себе.
Многумина играле за своите, а играле за сите,
како последните романтичари.
За кои тоа не била работа, туку смисла и живот.
И тоа „играње топка“ беше повеќе поезија, подлабок нагон за играта,
што ќе ги направи луѓето среќни.
Затоа тие беа такви мајстори.
Чии имиња живеат меѓу луѓето до ден-денес.
Денес, кога игра Босна, го гледате повторно.
За неколку дена ќе играат во Зеница против Италија,
Која има речиси повеќе регистрирани фудбалери од целото население на Босна.
Но тоа не е важно.
Ниту што претставува Калчо во светот на фудбалот.
Останува само истата момчешка желба да се оди на Светското првенство
и да се направи народот среќен.
Не да се биде прв во светот,
туку да се направат луѓето среќни.
И да има нешто на што да се надева.
И за некои нови момчиња, додека оружјето ѕвечка,
наместо пушки,
да шутираат пенали, слободни удари, корнери,
И да трчаат и бегаат од многу проблеми.
Исто како Босна и Херцеговина.
Која никогаш не престанала да сонува.
Затоа го сакаме толку многу.
Без никаква омраза кон никого, завист, само од потреба сè да биде добро.
Им го посакувам тоа.
И знам дека многу добронамерни луѓе го сакаат истото,
Да не го делиме Сараево на Сараева,
Туку да бидеме и да останеме рај.
Без разлика од каде доаѓаме, без разлика кое е нашето презиме, без разлика во кој Бог веруваме,
ние бевме и остануваме едно,
Рај”.
По победата против Италија и конечниот пласман Симиќ пишува уште едно ремек дело
,,Морам да признаам дека не се сеќавам кога последен пат гледав фудбал.
Босна ме изнервира.
И не само што ме изнервира, туку навистина уживав.
Не знам за вас, но кога Италија доби црвен картон,
знаев дека Босна поминува понатаму.
Немаше среќа, беше подобра.
Но, тоа не е впечатокот од натпреварот.
Повеќе од вербата дека може да се смени.
Не само играч,
тренер,
повеќе од сите нас.
Ги следев коментарите.
Немаше сомнение за тоа.
Би било изненадување ако Босна не помине.
Таква борба.
Таква искрена поддршка.
И најубавото нешто е сонот што се сонува,
некои од новите момци,
кои, на крајот, го решија натпреварот,
не промашија ниту еден пенал.
Гатузо изјави дека ако Италија изгуби, тој се сели.
Па наскоро можеме да го очекуваме во Добој или Сток.
Што ако не.
Сите шеги настрана, Италија којзнае колку илјади пати повеќе инвестира во фудбалот.
Има речиси исто толку фудбалери колку што има граѓани на Босна.
Сепак, тоа не се игра така.
Игра на срце, желба, волја.
Игра на тоа нешто.
Среќен сум, не само затоа што победувам,
туку за среќата на сите оние кои се радуваат сега
И имаат на што да се надеваат до летото.
Главниот впечаток е Џеко, кој игра 120 минути на 40-годишна возраст,
Барјактаревиќ, кој игра во духот на најголемите југословенски фудбалери,
Табаковиќ, кој постигнува два гола,
Тренерот, господинот,
и да не набројуваме.
Босна не играше вечерва само за себе, за сите Босанци и Херцеговци,
туку и за сите нас, кои во Босна ја гледаме Југославија,
од Црна Гора, Словенија, Македонија, Хрватска и целиот свет.
Затоа ова не е обична победа и квалификација за Светското првенство,
туку се пишува нова страница од историјата токму сега, и којзнае…
Кој сонува, исто така сонува.
Понекогаш е најтешко да се осмелиш, потоа е полесно.
Затоа, ајде да сонуваме, драга Босна.
Сепак се гледаме и ни пишуваме повеќе.
И да, како Новак Ѓоковиќ, сите ќе бидеме специјални гости,
Она што е можеби најубавото во Босна.
Она што сите добронамерни луѓе се добредојдени.
Италија беше бодрена од Италијанците,
а за Босна целиот свет од нас останатите,
кои, покрај фудбалот, ги навиваме за многу други работи.
И тоа е нешто што го има само Босна.
Изхрана, задоволство, злоба, кисмет итн.
После тоа доаѓа севдах и дерт.
Понекогаш ќе има белја, поради некое животно.
но секогаш има некаква лудост и неразумност,
кои создаваат таков хаос, ба,
ако сè е севап, сабур и халал.
Оние кои го живеат тоа, или често застануваат, знаат за што зборувам.
Што друго можам да кажам,
освен браво, мајстори.
За останатото, ќе се опуштиме,
Ова се сега часови и денови за радост.
Ви благодарам за тоа”.