Европската Унија од денеска официјално ја започна целосната примена на системот EES (Entry/Exit System) на сите надворешни граници во 29 европски земји. Со оваа голема промена, класичните печати во пасошите за државјаните на трети земји се заменуваат со модерна биометриска и дигитална евиденција на влез, излез и евентуален одбиен влез.
При првото влегување во Шенген-зоната, патниците од земји надвор од ЕУ ќе мораат да дадат лични податоци од пасошот, фотографија на лице и отпечатоци од прсти. Сите овие информации ќе бидат трајно зачувани во централниот систем, што ќе овозможи автоматско следење на времетраењето на престојот и спречување на престојот над дозволениот рок.
Системот се однесува на државјани на трети земји кои патуваат за краток престој (туристички, деловен или друг). Тој не важи за граѓаните на Европската Унија. Ирска и Кипар не се дел од шемата, додека системот го применуваат и четирите не-членки на ЕУ од Шенген-зоната: Норвешка, Исланд, Швајцарија и Лихтенштајн.
За граѓаните на Северна Македонија ова значи конкретна промена: при патување во земјите што го користат EES, на граница веќе нема да биде доволно само да се покаже пасош и да се добие печат. Ќе се бара дополнителна биометриска регистрација, особено при првото влегување, што може да потрае подолго од вообичаеното.
Европските институции го претставуваат EES како важен чекор кон зголемување на безбедноста и поефикасна контрола на границите. Сепак, уште од првите часови на примената се појавија предупредувања и реални проблеми. Дел од медиумите и туристичката индустрија известуваат за подолги редици, технички пречки и застои на аеродроми, железнички станици и копнени премини.
Особено чувствителни се граничните точки со голем сообраќај, каде дополнителните проверки брзо создаваат гужви. Во некои француски аеродроми, на пример, техничката опрема сè уште не е целосно подготвена, па биометриските проверки не се спроведуваат насекаде на ист начин.
Европската комисија препорачува патниците да тргнуваат на граница со доволно време, особено при првото патување. Потребен е важечки биометриски пасош, а треба да се смета и на можноста за фотографирање и земање отпечатоци од прсти.
Иако EES е замислен како модернизација на граничниот систем, првите денови покажуваат дека транзицијата нема да помине без нервоза, подолги чекања и потреба од прилагодување. За обичниот патник, промената е едноставна: печатот во пасошот исчезнува, а на негово место доаѓаат повеќе дигитални проверки и потенцијално подолго чекање на граница.