Пишува: Свето Тоевски
Денес мора со творечко разбирање и дејствување врз основа на тезите од „За македонцките работи“ од 1903 година категорично и аргументирано да се побијат и да се отфрлат хегемонистичките стремежи за хеленизација и бугаризација на одделните епохи и фази на македонската засебна историја, како и на македонскиот јазик и идентитет.
Со сета сила и мудрост прозвучуваат и денес зборовите на Крсте Мисирков од „За македонцките работи“, иако се напишани уште пред 123 години: „Да сочуат некој својот народен јазик и да го бранит као светијн’а, значит, да останит он верен на дуот на својите предедовци и да уважаат сé, шчо имаат они напраено за својето потомство. … Верата и јазикот, тоа сет душата на једен народ…“
Формулирање на политичко-државниот концепт за Македонија како „Македонска одделна етнографско-политичка единица“
Во четвртата статија од капиталната студија за македонизмот „За македонцките работи“ со наслов „Состауала, состауат и можит ли Македониіа да состауат от себе оддел’на етнографцка и политична іединица?“ Мисирков, покрај другото, пишува: „Ниiе македонците имаме своiа историiа и сме народ … имат во нашата историiа много самобитно и своiеобразно, као шчо iет да речиме самостоiната Охридцка архиепископиiа, со неiното работеiн’е на полето на народното просветуаiн’е. … готоо во сите времиiн’а се забележуат силно работеiн’е на народниiо дух на културно-историiцка осноа, резултата на коiа се iауват образуаiн’е на силна македонцка држаа од цар Самуил и богата народна литература. А ако Македониiа до сега со мали исклу’чеiн’а се iет развиiала оддел’но од Бугариiа и Србиiа, то она можит да чинит и за однапред, ушче поеке, шчо пропагандите: бугарцка и србцка употребуваат сите и дозволени и не дозволени стретства да искоренат во нашиiот народен жиот се самобитно, се чисто македонцко. Самосталното политично развиiаiн’е на Македониiа iет необходност, као нешчо, без коiе ниiе не ке располагаме со доста стретства да се бориме со пропагандите за сочувуаiн’е од ниф нашата национална самобитност.“
Значи, Мисирков уште пред 123 години кристално јасно одговори дека Македонија може да претставува одделна етнографско-политичка единица“, одделна независна држава. Илинденското востание не успеа да ја конституира таа „Македонска одделна етнографско-политичка единица“. Но народнослободителната борба на македонскиот народ и Првото заседание на АСНОМ ги конституираа илинденско-асномските темели на македонската држава, за која се залагаше со своите теоретски поставки и Мисирков. Тој обликуваше тези за политичко-државна и општествено-јазична стварност, во чие средиште се наоѓаат македонската држава и државотворниот македонски народ.
Стремеж со „добрососедските договори“ да се испише една нова своевидна, условно кажано, „За северномакедонцките работи“, а „За македонцките работи“ на Мисирков да ја снема
Но, така формулираната политичко-државна и општествено-јазична стварност на Мисирков, која е целосно одразена во илинденско-асномскиот концепт на македонската држава, барем засега е тргната настрана со двата „добрососедски договора“ со Грција и Бугарија. Нивниот стремеж е тие тези на Мисирков, разработени во „За македонцките работи“, и тој македонски државен концепт и целосно да бидат поништени преку создавањето една нова така наречена „северномакедонска социолингвистичка реалност“, во која конечно нема да постојат македонска држава, македонски народ, македонски идентитет, македонска историја, македонски јазик.
Двата „добрососедски договора“, всушност, ја одразуваат намерата на нивните автори, странски и домашни, да се испише една нова своевидна, условно кажано, „За северномакедонцките работи“, а „За македонцките работи“ на Мисирков да ја снема – исто како што сторија Бугарите кога го запленија и го запалија речиси сиот тираж на оваа книга – манифест на македнизмот по нејзиното излегување од печат на 25 декември 1903 година во Софија. Тогаш бугарските власти и националистичките кругови, поврзани со тогашната бугарска државна политика и експонентите на Врховниот македонски комитет, го заплениле и го запалиле речиси целиот тираж на книгата. Но за среќа останале неколку примероци.
Затоа, денес, на стотата годишнина од смртта на Мисирков со иста сила и актуелност се наметнува повторно идентитетското, јазично и државотворно прашање, кое е и наслов на една од статиите во неговата „За македонцките работи“: Шчо напраифме и шчо требит да праиме за однапред? Она „шчо требит да праиме за однапред“ е возобновување на илинденско-асномската општествено јазична стварност на Македонија, што подразбира возобновување на државата Република Македонија.
Тоа е наш долг кон себеси како народ, но и кон Мисирков, генијалниот стратег на нашиот македонизам, на нашиот национален идентитет и опстој како народ.
(продолжува)
(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна политиколошко-лингвистичка анализа, кои немаат никаква поврзаност со која било политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)