Осум земји-членки на Меѓународниот кривичен суд (МКС) – Канада, Данска, Германија, Франција, Италија, Јапонија, Холандија и Обединетото Кралство – во заедничка изјава на своите министри за надворешни работи на 9 октомври 2026 година ја изразија својата „жал и силно несогласување“ со најавата на Соединетите Американски Држави за воведување санкции врз Судот.
Во изјавата, државите ги потврдуваат „непоколебливата поддршка за независноста, непристрасноста и интегритетот“ на МКС. Тие ја поздравуваат подготовката што Судот ја презел за да продолжи со извршување на својот мандат според Римскиот статут, но предупредуваат дека доколку санкциите стапат во сила, ќе имаат „значајно влијание“ врз работата на Судот, неговите посветени вработени и нивните семејства. „Тие секој ден работат за да ги изведат пред лицето на правдата оние обвинети за најтешките меѓународни злосторства и да ги поддржат жртвите“, се вели во изјавата.
Земјите истакнуваат дека остануваат обединети во поддршката на МКС и се подготвени за конструктивен дијалог со државите што не се страни на Римскиот статут, пред Собранието на државите-членки во декември 2026 година. Тие најавуваат дека ќе продолжат да ја поддржуваат виталната работа на Судот, да го чуваат меѓународниот поредок заснован на правила и да ја унапредуваат одговорноста.
### Зошто САД ги воведоа санкциите
Администрацијата на претседателот Доналд Трамп на 9 октомври 2026 година ги прошири санкциите и врз самата институција на Меѓународниот кривичен суд во Хаг (а не само врз поединци). Според американскиот државен секретар Марко Рубио, целта е да се заштити суверенитетот на САД и да се спречи Судот да гони американски државјани.[](
САД никогаш не го ратификувале Римскиот статут и не го признаваат јурисдикцијата на МКС над американски војници, разузнавачки службеници или политички лидери. Вашингтон особено остро реагира на:
– истрагата на МКС за можни злосторства во Авганистан (која според Судот е „деприоритизирана“), која би можела да ги засегне американските војници и разузнавачи;
– налозите за апсење издадени против израелски функционери, вклучувајќи го премиерот Бенјамин Нетанјаху и поранешниот министер за одбрана Јоав Галант, за наводни воени злосторства во Газа.[](
Рубио го нарече МКС „бунтовнички“ и „лажен“ суд и изјави: „Претседателот Трамп никогаш нема да дозволи Меѓународниот кривичен суд да гони Американци… Или МКС ќе ги прекине своите закани, или ние ќе го прекинеме МКС.“ Санкциите вклучуваат замрзнување на имот на Судот под американска јурисдикција и забрана за трансакции со американски лица и компании. Предвидена е 180-дневна транзициска лиценца за одржување на основните операции, со цел да се даде време за дипломатски решенија.[](
Ова е ескалација на претходните американски мерки (веќе беа санкционирани 17 судии и службеници на МКС). МКС ги оцени санкциите како „напад врз владеењето на правото“ и нагласи дека ќе продолжи со својата работа, повикувајќи ги државите-членки на поддршка.
Заедничката изјава на осумте земји доаѓа во контекст на растечкиот дипломатски јаз меѓу Вашингтон и неговите традиционални сојузници околу улогата на меѓународната правда.