Европските земји во неделата предложија радикален алтернативен мировен план за Украина, кој ги изоставува некои од проруските точки изнесени во оригиналниот документ поддржан од САД и повикува на почитување на суверенитетот на Киев.
Контра-предлогот се појави откако американските, украинските и меѓународните преговарачи се состанаа во Швајцарија. Документот од 28 точки на САД, кој протече минатата недела, бара од Украина да ѝ предаде територија на Русија, да ја ограничи големината на својата армија и се согласува да не го гони Кремљ за наводни воени злосторства.
На почетокот на дискусиите во Женева, Доналд Трамп рече дека Украина покажала „нулта благодарност“ за напорите на САД за прекин на конфликтот. Во помирувачки одговор, Володимир Зеленски рече дека е лично благодарен на американскиот претседател за воената помош што ја дал Вашингтон, почнувајќи со ракетите „Џавелин“, кои спасија украински животи.
Непријателската реторика на Трамп дојде по збунувачкиот викенд во кој американскиот државен секретар, Марко Рубио, призна дека планот на Белата куќа бил замислен во Москва, само за потоа да инсистира дека САД се негов автор.
Изненадени од иницијативата на Вашингтон, европските сојузници на Украина го објавија својот план пријателски настроен кон Киев во неделата. Во него се вели дека преговорите за територијата треба да се одржат откако ќе се договори прекин на огнот и треба да започнат од линијата на контакт – постојната фронтова линија.
Се вели дека двете страни би се согласиле како секое примирје би се следело „под надзор на САД“. За разлика од текстот на Белата куќа, европската алтернатива не бара Киев да се повлече од градовите што ги контролира во источен Донбас. Ниту, пак, го исклучува членството на Украина во НАТО, но истакнува дека нема консензус за нејзиното членство.
Постојат и други впечатливи предлози. Тие вклучуваат Русија да ја даде окупираната нуклеарна централа Запорожје на Меѓународната агенција за атомска енергија, што би ја поделило моќта 50-50 помеѓу Москва и Киев. Армијата на Украина би била ограничена во мирно време на 800.000 војници, 200.000 повеќе отколку во американскиот нацрт.
Замрзнатите руски средства исто така ќе бидат искористени за реконструкција на Украина, наместо делумно да бидат дадени на американски инвеститори. Доколку Москва почитува „одржлив мир“, санкциите воведени од 2014 година постепено ќе бидат ублажени и Русија ќе биде вратена во Г8.
Европските лидери на самитот на Г20 во Јужна Африка во саботата сигнализираа дека формулата за мир на Белата куќа има потреба од „дополнителна работа“. Полскиот претседател, Доналд Туск, во неделата изрази резервираност, велејќи: „Би било добро да се знае со сигурност кој е автор на планот и каде е создаден“.
Документот го составил Кирил Дмитриев, претставник на Владимир Путин, заедно со специјалниот претставник на Трамп, Стив Виткоф. Шпекулациите засновани на употребата на јазикот во планот сугерираат дека можеби е напишан на руски, а подоцна преведен на англиски јазик.
Група американски сенатори рекоа дека Рубио им рекол дека текстот не е американски. Тоа бил, рекоа тие, руски документ намерно протечен од Москва, кој САД потоа ѝ го предале на Украина. Рубио подоцна инсистираше дека САД се автори на предлогот, со придонес од Русија и Украина. По реакцијата на некои републикански сенатори, Трамп се повлече од своето претходно барање Зеленски да го потпише договорот до четврток. Зборувајќи во Вашингтон, американскиот претседател рече дека тоа „не е моја последна понуда“, отворајќи ја вратата за значајни промени.
Рубио и Виткоф пристигнаа во Женева заедно во неделата со американскиот секретар на армијата, Ден Дрискол, кој минатата недела разговараше со Зеленски во Киев. Тие се сретнаа со украинска делегација предводена од шефот на кабинетот на Зеленски, Андриј Јермак.
Рубио ги опиша разговорите потоа со позитивен став, велејќи дека е „многу оптимист“. Тој рече дека е постигнат добар напредок во решавањето на нерешените прашања во нацрт-планот на САД. „Мислам дека постигнавме огромен напредок“, им рече тој на новинарите во американската мисија во Женева, додавајќи: „Навистина се придвиживме напред, па затоа се чувствувам многу оптимист дека ќе стигнеме таму во многу разумен временски период, многу наскоро“.
Зеленски во неделата вечерта рече дека е добро што имало „дијалог со претставниците на САД“ и додаде дека има „сигнали дека тимот на Трамп нè слуша“.
Европскиот контрапредлог ќе биде добредојден од Зеленски, кој е под огромен притисок да се потпре на барањата на САД. Тој минатата недела изјави дека неговата земја се соочува со невозможен избор помеѓу предавство на националните интереси и губење на голем сојузник во лицето на Вашингтон. „Крвопролевањето мора да се запре и ние мора да се осигураме дека војната никогаш нема да се разгори повторно“, напиша тој во неделата.
Олексиј Харан, професор по компаративна политика на академијата Киев Мохила, рече дека Украинците со големо мнозинство го отфрлија документот на Трамп и ќе го поддржат европскиот. „Замрзнувањето на фронтовската линија е тежок компромис за нас, но мнозинството би го поддржале“, рече тој, но дека нема поддршка за давање земја на Русија.
„Секој мировен договор не е за Зеленски. На крајот на краиштата, станува збор за украинскиот народ и нивното разбирање на Украина како нација“, рече тој. „Дефинитивно не можеме да ги дозволиме сите овие луди точки во овој таканаречен мировен план на Трамп“.