Доналд Трамп денеска објави дека ги десертифицира сите авиони произведени во Канада и се закани со царина од 50% на увозот на тие авиони во САД, сè додека американските бизнис-авиони „Галфстрим“ (Gulfstream) не добијат сертификат за летање во Канада.
Во објава на „Трут Сошл“, Трамп конкретно го спомна „Глобал Експрес“ (Global Express) – флагманскиот бизнис-авион на канадскиот производител „Бомбардие“ со седиште во Квебек – заедно со сите други авиони произведени во Канада.
„Канада ефикасно ја забранува продажбата на производи на „Галфстрим“ во Канада преку истиот овој процес на сертификација“, напиша тој.
„Доколку, поради која било причина, оваа ситуација не се поправи веднаш, ќе ѝ наплатам на Канада царина од 50% на сите авиони продадени во Соединетите Американски Држави.“
Ова е најновата епизода во ескалацијата на трговските тензии меѓу САД и Канада откако Трамп ја презеде функцијата во јануари 2025 година. Само неколку часа претходно, канадскиот премиер Марк Карни изјави дека очекува Трамп да го почитува канадскиот суверенитет, коментирајќи ги извештаите дека сепаратистички претставници од Алберта се сретнале со американски официјални лица.
Неколку дена порано, Трамп веќе се закани со царина од 100% на Канада ако таа склучи трговски договор со Кина.
Правна и техничка страна на заканата:
Не е јасно дали американскиот претседател има директно законско овластување да „десертифицира“ авиони.
Сертификацијата за безбедност на воздухопловството отсекогаш била во надлежност на Федералната администрација за воздухопловство (FAA), а не на претседателот.
Ниту една претходна администрација никогаш не го користела овој механизам како трговско оружје.
Белата куќа засега не издаде никаква извршна наредба за воведување на царини на канадски авиони.
Ричард Абулафија, генерален директор на консултантската фирма AeroDynamic Advisory, за CNN изјави:
„Користењето на безбедноста на авионите како алатка во трговска војна е едноставно неверојатно лоша идеја.“
Потенцијални последици за САД:
Ако се реализира заканата, тоа би бил тежок удар за американските авиокомпании и патниците. „Бомбардие“ произведува:
CRJ серијата (регионални авиони) – широко користени за фидер-летови (од помали до поголеми аеродроми) од страна на регионални партнери на United, Delta и American Airlines.
A220 (поранешен CSeries) – дел се произведуваат во Канада, дел во Мобил, Алабама (САД).
Засега, ниту една регионална авиокомпанија не пријавила дека има приземјени авиони поради оваа закана, изјави за CNN во четвртокот вечерта Феј Маларки Блек, извршен директор на Регионалната асоцијација на авиокомпании.
Ситуацијата останува флуидна и најверојатно ќе се реши преку преговори, бидејќи целосна десертификација би предизвикала хаос во американскиот воздушен сообраќај.