На Светскиот ден на штедењето, банките ги повикуваат граѓаните да ги вложуваат своите пари и да создаваат финансиска сигурност. Но, најновите податоци на Народната банка откриваат една интересна разлика: додека банките на граѓаните им наплатуваат просечно пет проценти камата за кредитите, за нивните заштеди исплаќаат само 2,12 проценти. Тоа значи дека разликата меѓу просечните каматни стапки изнесува 2,88 процентни поени. Иако ова не е директна мерка за банкарски профит, бидејќи банките имаат и други трошоци и извори на финансирање, разликата покажува под какви услови граѓаните позајмуваат пари, а под какви им ги доверуваат своите заштеди на банките.
Според податоците за септември 2026 година, објавени на 30 октомври, каматата на новоодобрените кредити за домаќинствата достигнала 4,77 проценти, додека кај новопримените депозити изнесувала 2,69 проценти.
Ако граѓанин има депозит од 100.000 денари со годишна камата од 2,12 проценти, за една година би заработил околу 2.120 денари, под претпоставка дека каматата е непроменета. Но, според Државниот завод за статистика, годишната инфлација во септември изнесувала 2,7 проценти. Ако таква стапка се задржи цела година, реалната куповна моќ на штедачот би се намалила и покрај добиената камата. Со други зборови, парите на сметката номинално растат, но не секогаш доволно за да го следат растот на цените.
Според Народната банка, во септември вкупните депозити во банкарскиот систем биле за 9,2 проценти повисоки отколку една година претходно. Истовремено, кредитната активност пораснала за 14,1 проценти. Орочените депозити на домаќинствата бележат годишен раст од 5,7 проценти, додека граѓаните продолжуваат да користат потрошувачки и станбени кредити. Овие податоци покажуваат дека во банкарскиот систем се зголемуваат и заштедите и задолжувањето. Но, вкупниот раст на депозитите не значи дека секое домаќинство успева да заштеди повеќе.
Особено важно останува прашањето како се распределени заштедите меѓу граѓаните, колкав број домаќинства располагаат со финансиска резерва и колкав дел од населението живее од плата до плата.
Додека банките организираат промотивни кампањи и нудат повисоки камати за подолгорочни депозити, за многу семејства предизвик останува обезбедувањето средства за секојдневните трошоци. Просечната нето-плата во август изнесувала 48.733 денари, но просекот сам по себе не покажува колку заработува типичното домаќинство и колку пари му остануваат по плаќањето на храната, сметките, домувањето и превозот. Затоа, Светскиот ден на штедењето не треба да биде само повод за промоција на банкарските депозити, туку и за поширока дебата за животниот стандард. Бидејќи вистинското прашање не е само колку камата нудат банките, туку колку граѓани воопшто имаат пари што можат да ги остават настрана.