Малите продажни објекти предупредуваат дека забраните за изложување и продажба на тутунски производи може да значат отпуштања и целосно гасење на бизнисите. Според сопствениците на ваквите мали продажни објекти, одредбите од предложеното законско решение кои се однесуваат на начинот на продажба, изложување и комуницирање на цигарите и другите тутунски производи ќе ја загрозат егзистенцијата на малите бизниси низ целата земја што се занимаваат со малопродажба.
Според податоците на Стопанската комора на Македонија, станува збор за над 4.000 мали и средни бизниси. Притоа, најголемиот дел од нивните месечни приходи се должат на склучените долгорочни договори со тутунската индустрија. Затоа, сопствениците на овие мали бизниси бараат поправедно законско решение кон нив, како и преоден период во кој ќе можат да се прилагодат кон новите законски регулативи.
Нацрт-законот за заштита од пушење забранува изложување на цигари и други производи што содржат тутун и никотин, како и уреди што се употребуваат за нивно консумирање. Овие производи на продажните места ќе мора да се чуваат во непроѕирни, затворени шкафови, недостапни за купувачите. Шкафовите за складирање треба да се конструирани така што производите во нив да не се гледаат кога шкафот се отвора, а не смеат да имаат никакво надворешно осветлување или боја што привлекува внимание.
Малопродажните објекти во кои се продаваат цигари и други тутунски производи не смеат да имаат каков било брендинг поврзан со овие производи, ниту пак некаква друга комуникација што наговестува дека таму се продаваат вакви производи.
Малите трговци реагираат дека предложеното законско решение сериозно ги погодува оние кои со години работат легално, според важечките законски прописи.
- Особено сме погодени сите што изминатите години инвестиравме значителни средства за да го уредиме продажниот простор со неопходната опрема, витрини и безбедносни системи, сето тоа прилагодено за продажба на тутунски производи од кои реално го заработуваме најголемиот дел од приходите. Со новите законски ограничувања, овие инвестиции практично стануваат бескорисни, а загубите за нас ќе бидат огромни. Вложувањата се направени со кредити и големи задолжувања, така што оваа нагла промена ни предизвикува сериозни финансиски проблеми, а за голем дел од нас тоа значи целосно затворање на бизнисот од кој се хранат многу семејства – велат малите трговци.
Тие сметаат дека е неопходен поправеден систем кон малите трговци, со проценка на реалните ризици по семејните бизниси бидејќи новиот закон нуди само забрани, но не и решенија за реалните проблеми со кои тие се соочуваат.
Како сериозен недостаток на законското решение го истакнуваат делот во кој се предвидува дека забраните нема да важат за специјализираните продавници за тутун и тутунски/никотински производи и уреди, но никаде не се прецизира кои се тие продавници, нема јасни критериуми за нивната големина и локација, не е наведено дали постојните продажни објекти може да се прилагодат да станат специјализирани и на кој начин може да се направи тоа, што остава простор за различни толкувања и селективна примена на законот.
Голем проблем, според малите трговци, е и тоа што законодавецот не предвидел преоден период за прилагодување на трговците, што е во интерес и на државата и на бизнисите.
- Голем дел од нас треба целосно да го смениме деловниот модел, а тоа не може да се направи преку ноќ. Потребни се месеци, па и една година за да се прилагодиме на новите барања, ограничувања и забрани. Без преоден период, малите трговци ќе бидат доведени во неизвесна и хаотична состојба бидејќи тоа значи нагло откажување на веќе потпишаните годишни договори со дистрибутерите на цигари и тутунски производи, преуредување на просторот, отстранување на брендингот од објектите. Сето тоа ќе доведе до финансиски колапс на малите продажни објекти, отпуштање на вработени, а кај голем дел тоа ќе значи целосно затворање – велат трговците.
Сериозно прашање што го отвораат малите трговци е ситуацијата со залихите на ароматизирани тутунски и никотински производи, чија продажба целосно се забранува со новиот закон. Трговците прашуваат што ќе прават со залихите на овие производи што во моментов ги имаат во значителни количини, а за кои веќе уредно ги платиле сите давачки кон државата. Законското решение не нуди решение што треба да се прави со овие производи, ниту пак предвидува преоден рок за нивна продажба или враќање на производителите.