„Двајцата премиери Рама на Албанија и Курти на Косово пројавуваат сеалбанска амбиција за политичко влијание, или за доминација во албанскиот простор. Социјалистичката партија на премиерот Еди Рама во Албанија и Движењето Ветвендосје (Самоопределување) на премиерот Албин Курти во Косово се во трескавична трка за моќ преку границите во Македонија, но и во Црна Гора. Сепак, таа трка во Македонија останува најнагласена.“ – нагласува новинарката Марјана Дода, основач и главен и одговорен уредник на геополитичкиот портал „Аргументум“ од Албанија, во анализата со наслов „Предлогот на Курти за претседател-Албанец во Македонија: интервенција или помош?“, која ја објави косовскиот весник „Бота сот“.
Албин Курти честопати бил „обвинуван“ од албанските партии во С.Македонија за „мешање“
Во анализата на „Бота сот“ се наведува: Лидерот на Алијансата за Албанците Зијадин Села, изјави дека „вршителот на должноста премиер на Косово Албин Курти му предложил Арбен Таравари да биде номиниран како претседателски кандидат за претседателските избори во 2024 година“. Во интервју за медиумите во Косово Села изјави дека „Курти му го кажал ова на средба на 4 јануари 2024 година“. Села му одговорил на Курти дека „за него не би бил проблем да биде кандидиран Таравари“. Но ги кажал и причините зошто Албанците не треба да имаат кандидат за претседател на државата. „На средбата со Курти на 4 јануари 2024 година бев прашан: ‘Што мислиш дали да го направиме Таравари како кандидат за претседател?’ Одговорив дека немам ништо против тоа, но прашав дали треба да имаме Албанец-кандидат за претседател. Повикав на внимателност во овој поглед.“ – кажал Села на таа средба со Курти.
Премиерот Албин Курти честопати бил „обвинуван’ од албанските партии во Македонија за мешање“. Претседателот на Демократската унија за интеграција Али Ахмети го опиша Курти како „човек што се меша во внатрешните работи на Албанците во Македонија“.
„Поделбите меѓу Косово и Албанија во Македонија одат во корист на ВМРО-ДПМНЕ“
Џенис Сулимани, политиколог-Албанец во Македонија вели дека „на овдешните Албанци им се потребни Приштина и Тирана“. Но, според него, „тие ги наметнуваат своите поделби тука“.
„Албин Курти и Еди Рама во последната предизборна кампања во РСМ ги мереа своите сили за своевидно партнерство со тукашните албански политичари. На Албанците овде им требаат Приштина и Тирана. Но, кога Приштина и Тирана ги наметнуваат своите поделби тука, тогаш тоа е проблем, од кој корист има само македонската партија која ја води државата, во конкретниот случај ВМРО ДПМНЕ.“ – посочува Сулимани.
Според него, „албанските премиери немаат унифицирана политика за Албанците од С.Македонија“. За „интервенцијата’ на Курти и Рама во С.Македонија“ други аналитичари претходно изјавија, дури и дека, според нив, „С.Македонија се претворила во политичко бојно поле“.
„С.Македонија стана политичко бојно поле меѓу премиерите Рама и Курти, кои се вмешаа во двојните избори, парламентарни и претседателски во земјата. Оваа интервенција на албанските премиери од регионот го загрозува токму албанскиот политички чинител, кој е, без сомнение, катализатор за политичка стабилност наспроти внатрешните и надворешни предизвици на С.Македонија. Големи прашања се раѓаат додека гледаме сеалбанска амбиција на двајцата премиери Рама и Курти за политичко влијание, или за доминација во албанскиот простор. Социјалистичката партија на премиерот Еди Рама во Албанија и Движењето Самоопределување на премиерот Албин Курти во Косово се во трескавична трка за моќ преку границите во Македонија, но и во Црна Гора. Сепак, таа трка во Македонија останува најнагласена.“ – напиша новинарката Марјана Дода, основач и главен и одговорен уредник на геополитичкиот портал „Аргументум“ од Албанија.
Според неа, „ова не ѝ служеше за добро на Македонија на парламентарните и претседателските избори“. „С.Македонија е сè уште заложник на историските претензии од Бугарија, а регионот како целина е сè уште кревок. Не треба да се заборави геополитичката позадина, која носи силни ветрови на дестабилизација. Албанците денес се државотворци и соуправуваат со оваа држава, па во овие геополитички околности секоја интервенција однадвор, без разлика дали од Албанија или од Косово, го разнишува кредибилитетот на политичките партии пред граѓаните на С.Македонија, без оглед на нивната етничка припадност.“ – напиша Дода.
„Предлогот на Курти беше искористен политички“
Колумнистот Лирим Гаши вели дека „целта на Курти е да биде кооперативен“. „Овој предлог може да се смета како обид за регионална политичка координација, со цел зајакнување на застапеноста на Албанците во С.Македонија. Но, без внатрешен консензус може да се сфати и како мешање во домашната политика. Значи, целта можеби била соработка, но начинот и формата на остварување создале двосмисленост: Ако е направено со разбирање и претходна консултација, тоа е координација. Ако е направено еднострано, или надвор од структурите на албанските партии во С.Македонија, на тоа се гледа тогаш како на мешање.“ – укажува Гаши.
Според него, „иницијативата на Курти Таравари да биде претседател одразува поделба и поларизација наместо единство и соработка“. „Некои партии ја протолкуваа оваа иницијатива како фаворизирање одреден субјект, на Алијансата за Албанците, создавајќи тензии и поделби. Наместо да ги зближи албанските партии за заедничка цел, на пример, да има претседател- Албанец, предлогот беше политички искористен, за да се добие изборна предност. Тоа му наштети на внатрешното единство.“ – вели Гаши.
Тој бара „иницијативата на Курти да послужи како катализатор за стратегиско единство, а не како причина за поделби“. Според него, „предлогот на Курти бил добра можност, но погрешно управувана од двете страни“.
„Оваа иницијатива требаше да послужи како катализатор за стратегиско единство, а не како причина за поделба. Соодветниот одговор од албанските партии требаше да биде: да свикаат заеднички, сеопфатен, вклучувачки состанок, каде што би разговарале за обединувачка кандидатура; да изградат заедничка национална платформа, каде што приоритет би било достоинственото претставување на Албанците во централните институции; да ја третираат секоја поддршка од Косово, или од Албанија како братска и помагачка, а не како политичко диригирање. Предлогот на Курти беше добра можност, но погрешно управувана од двете страни: требаше да се случи како дел од транспарентен и инклузивен процес, а не како приватен предлог меѓу поединци. Само преку меѓусебна доверба и споделена визија, Албанците во регионот можат да се координираат без да бидат обвинети за мешање.“ – заклучува Гаши во анализата, која ја, објави „Бота сот“