Колумни

Во луд свет потребни се и храброст и ум да се остане свој, зарем не професоре?

И ете, во еден ваков, крајно непредвдлив меѓународен амбиент Македонија се осмели да води своја, автентична надворешна политика. Хм. Дали е тоа лудост или храброст? Јас мислам второто

6 минути за читање

Дали е воопшто потребно да зборуваме во каков свет живееме? Низ Европа чукаат барабаните на војната поради стравот од можна руска инвазија. Пеколот на Блискиот исток, „неочекуваните“ блиц војни како онаа меѓу Индија и Пакистан или меѓу Тајланд и Камбоџа. Тајван во константен трепет од Кина, Кавказот и Балканот како буриња барут, иако последново (за жива среќа) малку како да се изгаси. САД го вратија старото име на Министерството за војна.

Една Шведска која не војувала со векови забрзано се вооружува за секој случај. Незгодно и опасно, нема што.

И ете, во еден ваков, крајно непредвдлив меѓународен амбиент Македонија се осмели да води своја, автентична надворешна политика. Хм. Дали е тоа лудост или храброст?

Јас мислам второто.

Затоа што лудо би било доколку таа политика беше заснована на романтични историски желби или на агресивна потреба за покажување моќ и сила. А ние тоа не го правиме. Немаме ниту потреба.

 

Но затоа, можеби првпат во поседните неколку децении сакаме наместо „храна“ во чиниите на масата, да бидеме седнати на столче крај истата таа маса. Кога зборуваме да не слушаат затоа што и ние имаме што да кажеме, а не само да веднеме глава и со писалката во раце да ги запишуваме и остваруваме желбите (понекогаш и налудничави) на нашите соговорници. Не, не се трескаме од земја.

 

Не бараме преку леб погача. Го бараме лебот кој ни е насушно потребен и имаме право да го добиеме. Притоа, без никој да не тресне по подадената рака. Затоа што не е безобразна, ама не е ниту извалкана од држење на нечии кохонес, простете на израз. А за тоа да се оствари освен храброст потребно е и многу трпение, внимателно проценување, бескрајна воља и фина доза на одлучнст. Во некои јазици чинам, тоа се нарекува мудрост.

Професорот и поранешен министер за надворешни работи Денко Малески, е констерниран. Вели: „Никогаш, од независноста наваму, македонските политичари не се однесувале вака. Од каде храброста, ако не и дрскоста, се прашувам, на претседателката и на премиерот на Македонија во јавната комуникација со високите претставици на ЕУ?“.

Па додава дека во прашање веројатно била дрскост, а пронајде и извесни „цинични изјави“. Што знам. Проверував по медиумите и можеби ќе излезе дека не живееме во иста реалност со професорот, но јас никаде не видов дрскост или цинизам во нивните изјави. Прекор? Тоа, да. Па преку 20 години не мафтаат и си играат со нашата евроинтеграција. Сега не убедуваат дека Украина и Молдавија побрзо напредувале од нас?

Кога велеа Хрватска е подобра во реформите, па ајде Бугарија и Романија, еве и Црна Гора -тогаш можевме да се туфкаме, да премеруваме дали е навистина така во себе и да си молчиме јавно, ама ова последното е навистина крајно некоректно. Притоа во нашиот случај, сите сме свесни дека не е во прашање прогресот во реформите туку бугарската уцена преку која не сакаме и не можеме да поминеме. Впрочем претходната Влада сакаше да помине и тоа како. Беа тие подготвени на севозможни проголтувања на туѓи ирационални желби, но се покажа дека и тоа не помага.

 

Па кога веќе е така и кога оваа (се уште) нова гарнитура одлучи дека доволно беше попуштање без бенифит и кога се осмелија тоа јавно да го кажат многумина се најдоа збунети. Веројатно и огорчени. И што е тука интересно? Освен во Бугарија, огорчени и збунети беа и се само уште мал број политички губинтици и уште помал број новинарски и „ескпертски“ паразити. Останатиот народ во државава се чини сосема е ок со новиот пристап во надворешната политика. А ако сме искрени и во ЕУ нешто особено не се „огорчија“, иако несомнено не беа ниту видно воодушевени.

Да земеме само еден тазе пример како илустрација. Премиерот отиде на Самит во Тирана и го искористи моментот за да се види со тамошните Македонци. На отврањето на еден македонски клуб даде пристојна изјава дека Македонците во Албанија имаат право на свој клуб, можност за здружување, можност слободно да работат на зачувување на својата култура, идентитет, јазик и традиција. Понатаму посочи дека таа можност ја немаат Македонците во Пиринскиот дел на Бугарија. Во 21 век се спречени да регистрираат невладино здружение, не можат да зборуваат слободно за својот македонски идентитет.

Но, дополни Мицкоски: Ние сме вредни, трпеливи и умни и ве уверувам дали сега или во периодот којшто следи, ќе дојдеме до таа цел.

Дали е сето ова во рамки на пристојно и културно однесување кон соседна Албанија? Да. Дали пак е проблем што јавно ја кажа вистината за состојбата на Македонците во Бугарија? Несомнено, да. Од овие зборови никој не би смеел да се навреди или налути, освен ако по секоја цена сака да бара влакно во јајцето.

Во ЕУ, види чудо, не се најдоза згрозени и не испратија осуда. А Македонците во соседните земји повторно почувствуваа дека матицата сепак се грижи за нив, што не беше случај во изминатите години. Дополнително, добија јасна порака дека во Скопје постои желба и начин за реално да се подообри нивната ситуација. Со мудрост и трпение.

Можно е од друга страна да се јават и ликови кои ќе речат: Е големо чудо. Точно, ова е најобично, најнормално однесување на секоја земја кон своите луѓе надвор. Така барем треба. Проблемот е што ние се одвикнавме од ваквото однесување бидејќи речиси до вчера група моќни неранимајковци токму тука порачуваше дека грижата за нашинците во соседството е блиску до ерес и злосторство.

 

Исто како што ерес беше да се покаже и најмал облик на лично и национално достоинство, интегритет или самоувереност. Пракса која за среќа неодмна конечно се смени.

Но за оваа и ваква смела и автономна политика да се води, треба да се направат потези кои покажуваат фер и конзистентен пристап таму каде што се брои. Македонија донесе одлука да ја следи политиката на ЕУ секогаш кога во рамки на унијата ќе има консензус по некое прашање, а притоа го задржа правото да прави сопствени чекори доколку за одредено прашање во ЕУ има разногласие.

Стратешки се врзавме со САД и со Британија и се разбира својата надворешна политика ја програмираме и во рамки на таа соработка. Тоа пак ни овозможува ем поширок просто за маневар, ем можност да бидеме доследни и принципиелни соузници што не е мала работа во сите, а не само во турбулентни времиња како сегашните. Природно и оваа ситуација не им се допаѓа на претходно набројаните поразени елементи бидејќи за нивна жал преставува квалитет плус и показател дека сепак се може и без коленичење и лигавење да се опстојува на меѓународната арена.

 

За поголеми успеси сепак е потребно време, сериозно вложување средства во дипломатијата (јавна и тајна, професоре) како и бескрајна внимателност за да не се направат кардинални грешки кои потоа ќе ги плаќаме прескапо. Имаше такви, нели. Искрено се надевам дека и таа лекција веќе е научена.

Драган Милосављевиќ

Поврзани теми:

топ|Македонија|еу|колумна|надворешна политика|храброст

Повеќе на оваа тема:

Најнови вести од: Колумни

Шатев: Солунските атентатори се највишата пројава на човечкиот индивидуализам, што ги крои судбината и цврстината на наредните македонски поколенија!

Под мотото „Чествување за бесмртните“ Општина Велес денеска ја одбележа 123 годишнината од Солунските атентати и саможртвата на гемиџиите за Македонија. Со серијата бомбашки напади, изведени од 28 април до 1 мај 1903 година во Солун, младите интелектуалци, повеќемината велешани, сакаа да ѝ го свртат вниманието на Европа кон Македонија, поробена од Турците. Павел Шатев, единствениот преживеан од сите нив, во своите „Спомени“ ќе запише: „Таму, во урнатините на македонската столица Солун, Гемиџиите сакаа да ги збришат и своето месо и своите имиња, оставајќи ги да живеат над нивните останки македонскиот дух за слобода и благосостојба и копнежите за светли дни… Солунските атентатори се највишата пројава на човечкиот индивидуализам, којшто ја крои судбината, но и цврстината на наредните македонски поколенија“.

„Географијата на економското, животното и политичкото незадоволство“ создава голем отпор кон проширувањето на ЕУ и е закана за нејзиното постоење!

ЕУ се обидува да го унапреди проширувањето како „геополитички императив“, мотивирана главно од желбата да ја прими Украина во своите редови по секоја цена и затоа му дава на проширувањето третман на „геополитичка неопходност“. Но ЕУ се соочува со длабок внатрешен отпор кон проширувањето, поттикнат од „географијата на незадоволство“ во постојните земји-членки. Експертите истакнуваат дека европските региони, што доживуваат долгорочен индустриски пад, висока невработеност, низок квалитет на јавните услуги и на здравството и јавниот транспорт, се главните носители на евроскептицизмот и противници на европската интеграција. Тие европски региони искажуваат негативно расположение против „далечните елити во Брисел“, но и и против приемот на нови држави во ЕУ. Според експертите, „географијата на незадоволство“ многу ги отежнува плановите за проширувањето на ЕУ со Украина, Молдавија и од Западниот Балкан, меѓу кои и Македонија. Taa „географија на економско незадоволство“ веќе се претвора и во масовна „географија на животно и политичко незадоволство“ низ целата Европска унија и европскиот континент.

Егејска Македонија меѓу „неважните места“ во Грција и чувство на „етничка исклученост“ кај Македонците од грчките економски политики

Концептот на „географијата на економско незадоволство“ на д-р Андрес Родригез-Позе, професор по економска географија во Лондонската школа за економија и политички науки, надополнет од други експерти и со „географија на политичко незадоволство“, во овие месеци од 2026 година е јасно видлив во редица региони и градови во Грција. Во оваа држава има зголемени територијални нееднаквости на регионите во нивниот економски развој. Кажано со терминологијата на Позе, во Грција тоа се „места кои не се важни“, „заборавени од далечните елити“ и упаднати во „развојна стапица“, што означува оневозможеност на развојот за односните региони.. Народски кажано, ваквите во значителна, или во голема мера „забаталени места“ се наоѓаат во северниот дел на Грција, во нејзините периферни, пригранични административно – управни региони Западна Македонија, Централна Македонија и Источна Македонија и Тракија. Станува збор за градовите и селата во регионите на: Лерин (Флорина), Костур (Касторија) Воден (Едеса), Кукуш (Килкис), Сер (Серес), Пазар (Јаница), Саботско (Аридеа) и Драма (Драма). Дали е „случајно“, или не е, тоа што овие „неважни места“ се, поправо, Егејскиот дел на некогашната етногеографска Македонија, но и тоа што, во нив, покрај други, живее и македонско население во поголема, или помала мера?!

На собирот во Милано европските десничари ја нарекоа ЕК „Марсовци од ЕУ“ и порачаа: Ќе им ја суспендираме политиката на погрешен курс и приоритети!

„Европската комисија и Меѓународниот монетарен фонд се раководени од Марсовци и тие се злонамерна двојка, но ние ќе ги симнеме назад долу, на планетата Земја!“ – остро порача од собирот во Милано изминатата сабота Матео Салвини, лидерот на италијанската десничарско-суверенистичка партија Лига, кој е и вицепремиер и министер за инфраструктура во актуелната италијанска влада. На овој собир на европските суверенисти Салвини го кажа ова како негова реакција кон препораките за штедење на енергијата во семејствата во Европа, означувајќи ги функционерите од Европската комисија и од Меѓународниот монетарен фонд како „луѓе, кои не се во допир со европската реалност“.

Ацо Шопов и неговиот тестаментален „завет кон татковината Македонија и слободата како многу поголеми од сопствениот живот“

Денеска, на 20 април, 2026 година се навршуваат 44 години од смртта на Ацо Шопов, на великиот поет на македонските борби и страданија, на македонските стремежи и идеали. Ова е нова пригода за осврнување, но и за соодветно чествување на неговата личност и неговото творештво како еден од основоположниците на современата македонска поезија и воопшто на современата македонска книжевност. „Од дамни дамнини расте ова дрво на сува рида без вода … но во него шуркаат сите живи сокови на светот. … Ветришта диви го сардисуваат и сеништа темни, … суши змијарници му ги смукаат корењата земни, но тоа од пркос зазеленува и расте … дрвото опстојува и останува.“ – напишал Шопов во 1980 година во својата последна песна и истоимена стихозбирка „Дрво на животот“, кое поетски го симболизира со Македонија. Во оваа бележита песна тој му оставил моќно тестаментално завештание на својот македонски народ, кое бездруго уште посилно одекнува денес: во овие мигови кога од сите страни многумина од петни сили се устремиле да ја урнисаат Македонија во бездната на непостоењето, Македонците треба да ги зачуваат „корените на македонското дрво на животот“. Дека треба да ја зачуваат и да ја извишат својата татковина на врвот на планината на постоењето, каде што опстојува дрвото на нејзиниот живот, со своите корења, длабоко проникнати во сите векови и епохи на постоењето низ историјата!

Орден „Илинден 1903“ посмртно за придонесот на големиот патриот лекарот д-р Анастас Коцарев кон македонската државност и идентитетска самобитност

Големиот македонски родољуб и лекар-онколог Анастас Коцарев денес посмртно е одликуван со орденот „Илинден – 1903 година“ од претседателката на Република Македонија проф.д-р Гордана Сиљановска-Давкова, како висока национална почит и израз на признание за неговиот исклучителен придонес кон афирмирањето на македонската самобитност. Одликувањето е признание за долгогодишните заложби и делата на Коцарев, кои оставиле траен белег врз македонската историја и националното македонско самоопределување. Орденот „Илинден – 1903 година“ ја нагласува вредноста на индивидуалниот придонес на Анастас Коцарев во градењето на македонската државност и македонскиот национален идентитет особено и во надворешни, меѓународни рамки. Во светски рамки д-р Анастас Коцарев е еден од првите лекари и научници, кој што работел на истражување и лекување на ракот, како еден од пионерите на радиотерапијата, но и на радиографијата, и кој е прв во светот, што направил рендгенографија на фотографска плоча на пациент заболен од рак. Но во колективното паметење на македонскиот народ Коцарев останува трајно запомнет како човек, што работел во полза на македонската кауза среде македонското иселеништво, залагајќи се за самостојна и независна македонска држава, за идентитетската самобитност на Македонецот во Балканот, во Европа и светот.

Потреба за самозаштитна „македонска геополитика“ на „мрежи на врски и приспособливи партнерства“ со држави ширум светот, заради запазување на државно-националните интереси

Македонската држава, за разлика од доскоро, почна да развива и своја „македонска геополитика“. Во неа, очигледно е дека нема да биде како досега доминантна „беззаветната и доживотна љубов само кон ЕУ“, туку влегувајќи во новиот светски мултиполарен поредок таа ќе создава и свои суверенистички мултилатерални мрежи на партнерства со држави и асоцијации на држави и надвор од европскиот континент врз основа на своите државно-национални политички и економски интереси и потреби.

Видое Подгорец: Без јазик си никој и ништо! Родниот јазик е бисерен ѓердан од зборови!

„Писателот е и треба да остане будната совест на својот народ!“ – овие зборови се творечкиот и животен принцип, до кој се придржувал до крајот на својот живот Видое Подгорец. Ваквиот свој принцип овој неуморен волшебник на македонската книжевна реч доследно го искажал и во својата бележита песна „Без јазик си никој и ништо“, во која за родниот македонски јазик им оставил на поколенијата македонски денешни и идни вистинско завештание да го вардат од секакви угрози и напади кон него. Со овие вонвременски стихови Подгорец се наредува на истата линија како и Крсте Мисирков дека „јазикот е душата на македонскиот народ“ и на Блаже Конески оти „сѐ додека го чуваме, го негуваме, го вардиме, го гледаме јазикот наш македонски – ќе може да сметаме дека ја имаме и татковината, како куќа, како дом, како огниште“. „Без јазик си никој и ништо“: Родниот јазик е бисерен ѓердан / од зборови – плодови сочни, / мислите тие ти ги редат / во слики јасни и точни. /Тој е вруток непресушен,вечен, /низ бистри капки – зборови тече. /Жубори, клокоти, ѕвони, се лее / ко јасна ѕвезда секој збор грее. / Тој ни е завет од дедовците / како тланикот на огништето. / Чувај го како црнка во очите – / – без јазик си никој и ништо.“ – Видое Подгорец. Денес се навршуваат 29 години од неговата смрт.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top