Шест предистраги, две обвиненија и еден судски случај водат правосудните органи, а поврзани со извршени криминали во „срцето“ на македонскиот енергетски систем, Рударско-енергетскиот комбинат (РЕК) Битола. Сепак, сѐ уште останува едно неодговорено прашање, кој сѐ ја краде РЕК Битола, енергетски комбинат кој го доби епитетот дувло на криминалот.
За осуммина вработени во РЕК Битола и во приватната компанија „Марковски компани“ почетокот на новата 2026 година донесе непријатно изненадување и неизвесна судбина. По спроведена истрага, Основното јавно обвинителство (ОЈО) Битола поднесе обвинение за милионски злоупотреби при јавни набавки.
Условите на тендерот биле местени исклучиво за Марковски компани
Според обвинението, во 2023 година група високи функционери во РЕК Битола вклучително и поранешниот директор на комбинатот Пеце Матевски и раководители на подружници ја злоупотребиле службената положба при распишување и спроведување тендер за дислокација на погонски станици од рудникот Осломеј. Во постапката, минималните услови за учество на тендерот биле така подготвени што фаворизирале една компанија односно „Марковски компани“ на која ѝ овозможиле да биде единствен понудувач на тендерот кој подоцна ѝ бил и доделен на оваа компанија.
Покрај обвинетите функционери, главниот осомничен во случајот е бизнисменот Борче Марковски, сопственик на „Марковски компани“, фирма со долгогодишна историја на добивање државни договори. Марковски и негови соработници се сомничат дека поднеле невистинита документација и фактури за услуги кои не биле извршени, по што од РЕК Битола незаконски наплатиле над 106 милиони денари односно околу 1,7 милиони евра.
Ако судот го прифати обвинението, судскиот процес меѓу другото ќе треба да одговори и на прашањето како Марковски го стекнал својот капитал.
Имено, со обвинението, надлежниот јавен обвинител предложи на Марковски да му биде одземен имот во износ вреден околу 1,7 милиони евра со ДДВ кои ѝ биле исплатени на компанијата како резултат на сторените кривични дела.
„За таа цел, обвинителството во текот на постапката, користејќи ги инструменти на меѓународна правна помош, лоцираше и обезбеди 1,2 милиони евра, 1.000 швајцарски франци, три златни монети и една златна плочка од банкарски сеф во Белград, сопственост на првообвинетиот, како и над 500.000 евра на сметки во домашни банки. Дополнително, замрзнати се и 10 нови товарни и приклучни возила набавени во 2025 година од фирма во Србија во сопственост на првообвинетиот, кои исто така можат да бидат предмет на конфискација“, информираа од Јавното обвинителство.
Сознанијата на истрагата се дека обвинетиот поседува две компании во Србија, од кои едната основана на крајот на 2024 година, но и дека согласно следењето на парите, постои јасна тенденција, Марковски да ги префрла парите со кои располага кон тие компании во Србија.
„Адитив“ симболот на корупција во срцето на енергетскиот систем
Од април 2023 до август 2024 година, група функционери во ЕСМ, РЕК Битола, ТЕЦ Осломеј и ТЕЦ Неготино манипулирале со постапките за набавка на адитиви за јаглен, стекнувајќи финансиска добивка преку незаконски тендери и трансакции на пари.
По спроведената истрага, Обвинителството за борба против организираниот криминал и корупција (ОЈО ГОКК) на 27 февруари 2025 година поднесе обвинение против 31 осомничен и пет фирми за злоупотреби во јавни набавки. Меѓу обвинетите повторно се наоѓаат Борче Марковски и Пеце Матевски, „засилени“ со поранешниот директор на ЕСМ, Васко Ковачевски кој од декември 2024 година е во бегство и против него е распишана меѓународна потерница. И во овој случај осомничените се обвинети за злосторничко здружување, злоупотреба на службената положба, злоупотреба на јавни набавки и перење пари.
„Според обвинението, првообвинетиот и неговите соработници овозможиле правно лице да добие договор за јавна набавка вреден над 397 милиони денари или 6,5 милиони евра за набавка на адитиви за јаглен, со што државната компанија ЕСМ била оштетена за крупни суми пари. Дел од средствата потоа биле пуштени во оптек и подигнувани во готовина за да се прикрие нивниот извор“, се наведува во обвинението.
Обвинет во овој случај е и поранешниот директор На ТЕЦ Неготино Небојша Стојановиќ.
Три месеци подоцна, Основниот кривичен суд Скопје го одобри обвинението во целост и судскиот процес започна на 29 мај 2025 година. Со оглед на тоа што во рамките на овој судски процес има многу обвинети, а со тоа и многу нивни бранители судењето се одвива во дигиталната судница во затворот Идризово.
целата анализа на МКД.мк