Меѓународниот совет на аеродроми (ACI) со седиште во Брисел побара итна ревизија на системот за влез/излез ( EES ), кој почна да се воведува низ цела Европа во октомври, пишува „Индипендент“, пренесе Б92. Во текот на шестмесечната фаза на имплементација, државјаните на трети земји сè уште ќе имаат пасоши кои се проверуваат и печатат. Сепак, покрај тоа, Системот за електронска безбедност бара да се земат отпечатоци од прсти и биометриска фотографија на лицето. Многу аеродроми имаат инсталирано специјални машини за оваа намена со цел да се забрза регистрацијата.
Моментално, само еден од десет патници е должен да помине низ дигитална регистрација. Од 9 јануари 2026 година, тој процент ќе се зголеми на 35 проценти. Сепак, генералниот директор на ACI Европа, Оливје Јанковец, предупреди:
- „Веќе им се предизвикуваат значителни непријатности на патниците, а работењето на аеродромите е нарушено, иако сегашниот праг за регистрација на државјани на трети земји е поставен на само 10 проценти.“
- „Доколку сите оперативни проблеми што ги посочуваме не бидат целосно решени во наредните недели, зголемувањето на овој праг на 35% од 9 јануари – како што е пропишано со календарот за имплементација на EES – неизбежно ќе доведе до многу посериозни застои и системски нарушувања за аеродромите и авиокомпаниите. Ова може да вклучува и сериозни безбедносни ризици. EES не смее да значи хаос за патниците и неред на нашите аеродроми.“
ACI наведува дека најтешките последици се чувствуваат на аеродромите во Франција, Германија, Грција, Исланд, Италија, Португалија и Шпанија. Организацијата бара да се забави темпото на воведување на системот – кое треба да биде завршено до 9 април 2026 година.
Истакнати се неколку оперативни проблеми во имплементацијата на EES: Чести прекини на електричната енергија што ја нарушуваат предвидливоста, регуларноста и отпорноста на граничните операции. Постојани проблеми во конфигурацијата на EES, вклучително и делумно воведување или недостапност на машини за самопослужување што ги користат патниците за регистрација и собирање биометриски податоци.
- „Системот за влез/излез беше успешно воведен во земјите-членки преку фазен пристап на 12 октомври 2025 година. Од самиот почеток, системот функционираше во голема мера непречено, а сите почетни предизвици, типични за новите системи, беа ефикасно решени.“
Земјите-членки го надминаа почетниот праг за регистрација од 10%, па дури и следниот праг, така што повеќе од 50% од проценетиот број на пристигнувања веќе се регистрирани. Ова ги побива сите загрижености за можни проблеми на прагот од 35%. Времето на обработка дополнително се подобри како што граничните службеници стекнуваат искуство, а процедурите се усовршуваат.
До денес, нема значителни редици на надворешните граници на Шенген-зоната поврзани со ЕЕС, освен во ограничени и специфични случаи каде што времето за обработка на патници е малку зголемено на одредени аеродроми.
Во сите други случаи каде што се формирале редици, земјите-членки потврдија дека други фактори биле причина. До денес, ниту една земја-членка не пријавила или потврдила дека времето за обработка на пасошката контрола на аеродромите се зголемило за до 70%, со чекање до три часа во шпицот, поради воведувањето на EES.
Важно е да се истакне дека, благодарение на постепеното воведување на системот, земјите-членки ги имаат потребните алатки за управување со потенцијално долги редици. Системот овозможува делумно или целосно суспендирање во исклучителни околности. Ова може да се примени за справување со предизвиците, особено за време на шпицот на патувањата за време на празниците, сè додека процесите не се целосно оптимизирани.
Комисијата внимателно го следи и усогласеноста со законските основи и функционирањето на EES на централно ниво, како и влијанието на национално ниво на границите. Исто така, активно соработуваме со земјите-членки за да се олесни размената на најдобри практики.“
Д-р Ник Браун, научник за податоци кој детално го проучувал системот за влез/излез, изјави за „Индипендент“:
- „Аеродромите имаа многу време за подготовка, вклучително и дополнителна година (во споредба со првичниот датум на почеток), во текот на која веќе имаа киосци и беа во можност да спроведат голем број симулации и тестови со волонтери.“