Унгарија го укина своето двегодишно вето врз кандидатурата на Украина за членство во Европската Унија, дозволувајќи му на процесот да влезе во следната фаза од преговорите и завршувајќи ја политичката сага што ги доведе односите меѓу Будимпешта и Киев на најниско ниво досега.
Посакуваниот пробив се случи ненадејно вечерва за време на состанокот на амбасадорите во Брисел, потврдија неколку дипломати за „Евроњуз“.
Унгарскиот претставник сигнализираше укинување на резервите, дозволувајќи им на 27. земји-членки да ја постигнат потребната едногласност за започнување на разговорите. Нова точка беше додадена на дневниот ред во последен момент за да се запечати зеленото светло.
Пристапувањето се состои од 33 поглавја поделени во шест тематски кластери.
Првиот кластер, познат како „Основи“, бидејќи ги опфаќа владеењето на правото, човековите права и судството, е првиот и последниот што се отвора во сложениот процес.
Во последните две години Украина и Молдавија, кои неформално се поврзани како кандидати, се обидуваат да го отворат првиот кластер, но ветото наметнато од поранешниот унгарски премиер Виктор Орбан, токму кога неговата земја го презеде претседателството со Советот на ЕУ, ја замрзна траекторијата. Оттогаш, Брисел се обидува да го заобиколи ветото на различни начини, но без успех.
Работата стана лична за украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој постојано ја критикуваше блокадата на Орбан и ги повика лидерите да преземат акција. Зеленски го смета пристапувањето за безбедносна гаранција за повоената иднина на неговата земја.
Промената беше овозможена дури откако Орбан беше убедливо поразен на изборите од Петер Маѓар, кој вети дека ќе ги обнови врските меѓу Унгарија и Украина.
Во видео објавено на Фејсбук, Маѓар го потврди напредокот постигнат во консултациите со Киев околу правата на унгарското малцинство во источниот регион Закарпатија, долгогодишна жаришна точка на тензии меѓу двете земји.
„Постигнавме сеопфатен договор со Украина за проширување на јазичните, образовните, културните и политичките права на унгарското малцинство од 100.000 луѓе“, им рече Маѓар на своите следбеници.
Обврските, кои не беа детално опишани, ќе бидат одразени во акциониот план што Украина го испрати до Брисел како дел од нејзината кандидатура за членство, додаде тој.
Маѓар истакна дека останува против забрзаното пристапување, став што го споделуваат и другите земји-членки кои се претпазливи да не го загрозат интегритетот на проширувањето.
„Доколку Украина успее да ги затвори сите 33 поглавја за пристапување во рок од 10 или 15 години, нашата земја ќе одржи правно обврзувачки референдум за ова прашање“, рече Маѓар.
Немаше непосредна реакција од украинската страна.
По состанокот, Советот на ЕУ ќе испрати писмо до Украина и Молдавија, кои потоа ќе одговорат со своите ставови за да ги проценат амбасадорите.
Во принцип, Унгарија би можела повторно да го воведе ветото во секое време, но официјалните лица и дипломатите во Брисел се уверени дека меѓувладината конференција, што го означува формалното отворање на првиот кластер, ќе се одржи на 15 или 16 јуни во Луксембург.