Иранските државни медиуми утрово го прекинаа молкот за масовните антивладини протести што ја зафатија земјата од 28 декември 2025 година. Во краток извештај емитуван на државната телевизија во 8 часот наутро, првпат официјално се признаваат демонстрациите, но се припишуваат на „терористички агенти“ на САД и Израел кои наводно подметнале пожари и предизвикале насилство.
Извештајот тврди дека протестите резултирале со насилство и жртви (без детали), а на улиците биле запалени приватни автомобили, мотоцикли, како и јавни места – метрото, противпожарни возила и автобуси.
Ова е најголемиот бран немири од движењето „Жени, живот, слобода“ во 2022–2023 година. Протестите започнаа како штрајк на трговците во Големата чаршија во Техеран поради катастрофалниот пад на валутата и галопирачката инфлација, но брзо ескалираа во отворен политички бунт против теократскиот режим на врховниот лидер Али Хамнеи. Демонстрации се одржуваат на 250 локации во 27 од 31 провинција.
Wow. What’s happening in Iran right now is really something. I know we’ve seen this sort of thing before but this seems bigger.
I don’t know the details but I feel like the people have been emboldened by what happened to Maduro.
pic.twitter.com/shnxnGowlQ— Bill Mitchell (@mitchellvii) January 9, 2026
Според невладините организации „Иран хуман рајтс“ и „Амнести интернешнл“, безбедносните сили досега убиле најмалку 45 демонстранти (вклучително деца), а илјадници се уапсени – проценките варираат од 1.000 до над 2.200. Судирите беа особено жестоки во западните провинции Илам, Керманшах и Лорестан, каде безбедносните сили вршеа рации во болници за апсење на повредени демонстранти – потег што Амнести го оцени како кршење на меѓународното право.
Демонстрантите палеа пожари на улиците, фрлаа молотов коктели и масовно скандираа „Смрт за Хамнеи!“ и „Ова е година на крв, Хамнеи ќе биде соборен!“. Од четврток навечер владата целосно го прекина интернетот и мобилната телефонија, што NetBlocks го оцени како класичен обид за задушување на координацијата на протестите.
Седум курдски опозициски групи повикаа на генерален штрајк, што доведе до затворање на продавници во курдските региони и десетици други градови.
Нов елемент во овие протести е сè погласното скандирање во корист на Реза Пахлави, синот на соборениот шах, кој живее во егзил. Пахлави ја повика армијата да го положи оружјето и да застане на страната на народот, што предизвика масовни маршеви во Техеран и Машхад. Дури и некои поранешни функционери на режимот предупредуваат дека „вратата кон реформите е блокирана и револуцијата е единствениот преостанат пат“.
Претседателот Масуд Пезешкијан се обиде да ја смири ситуацијата со ветувања за зголемување на платите во јавниот сектор и истраги за полициска бруталност, но демонстрантите ги сметаат овие мерки за „премалку и предоцна“. Врховниот лидер Али Хамнеи ги прогласи демонстрантите за „бунтовници“ и ѝ нареди на Револуционерната гарда (ИРГК) да го задуши востанието со сите средства.
BREAKING: The first government building in Iran’s capital, Tehran, has been set ablaze.pic.twitter.com/jifgGPuHXJ
— Polymarket (@Polymarket) January 9, 2026
Економските корени се длабоки: иранскиот ријал падна на рекордно ниски нивоа, инфлацијата е неконтролирана, а цените на основните производи (како маслото за готвење) се дуплираа или тројно пораснаа. Ова е дополнително влошено од меѓународните санкции, лошото управување и последиците од 12-дневната војна со Израел во 2025 година, кога САД и Израел бомбардираа нуклеарни постројки.
Американскиот претседател Доналд Трамп постојано го предупредува Техеран дека ќе интервенира ако продолжи насилството врз демонстрантите, но одбива да се сретне со протераниот престолонаследник Реза Пахлави.
Аналитичарите предупредуваат дека комбинацијата од масовни немири, економски колапс и надворешни притисоци може да претставува најголем предизвик за Исламската Република од 1979 година – годината кога беше соборен шахот и основана теократската република под водство на имамот Хомеини.