(АНАЛИЗА) Македонија меѓу најуспешните земји во регионот во битката против инфлацијата

Според објавените податоци, годишната инфлација во јуни 2026 година изнесува 3,4%, што е значително подобро од просекот во регионот и драматично подобро од претходните години.

Оваа бројка ја позиционира Македонија меѓу земјите со најконтролирана инфлација на Балканот, особено ако се има предвид дека во јуни 2022 година таа изнесувала дури 14,5% – речиси 4,3 пати повисока.Каде е вистинскиот успех?

Најголемата позитивна вест е контрола врз цените на основните потрошувачки категории:

Храна и безалкохолни пијалоци: +2,5% на годишно ниво

Облека и обувки: +2,1%

Овие две категории се особено важни бидејќи директно влијаат на стандардот на граѓаните. Ниската инфлација кај храната покажува дека синџирите на снабдување се стабилизирале по енергетските шокови од минатите години, а производителите и трговците не пренесуваат големи ценовни притисоци врз потрошувачите.

Од друга страна, инфлацијата ја „влечат“ две категории:

1. Алкохолни пијалоци, тутун и наркотици: +9,3%

2. Транспорт: +6,2%

Транспортот е очекуван фактор поради цените на горивата и логистиката, додека високата инфлација кај алкохол и тутун веројатно е резултат на акцизи и даночна политика.

Регионална споредба – Македонија меѓу најдобрите

Македонија во јуни 2026 се наоѓа подобро од повеќето соседи:

Инфлација (јуни 2026)

Албанија

3,0% (мај)

Србија

3,5% (мај)

Македонија

3,4%

Црна Гора

3,6% (мај)

Словенија

3,6%

Грција

3,9%

Хрватска

4,5%

Бугарија

5,6%

БиХ

5,6% (мај)

Косово

6,8% (мај)

Турција

32,11%

Македонија е подобра од земјите од ЕУ на Балканот (Грција, Хрватска, Словенија, Бугарија) и значително подобра од Турција, која продолжува да се бори со хронична висока инфлација. Само Албанија има малку пониска стапка според последните објавени податоци.

Споредба со 2022: Од енергетска криза до стабилност

Разликата од 14,5% во јуни 2022 до 3,4% во јуни 2026 е впечатлива. 2022 година беше обележана со првиот голем енергетски шок по руската инвазија на Украина, што доведе до скок на цените на енергенси, храна и транспорт. Четири години подоцна, и покрај вториот енергетски шок (нападот на САД врз Иран), централната банка и Владата успеале да ја стабилизираат состојбата значително подобро.Оваа споредба покажува дека економијата на Македонија станала поотпорна на надворешни шокови – веројатно поради диверзификација на изворите на енергија, подобра фискална политика и понизок пренос на глобалните цени врз домашниот пазар.

Што следи?

Ниската инфлација е добра вест за граѓаните и за монетарната политика, но поставува и нови прашања:

Дали НБРМ ќе продолжи со релаксирање на монетарната политика (пониски каматни стапки)?

Ќе се забележи ли пораст на потрошувачката и инвестициите?

Дали нискиот раст на цените на храната ќе се одржи во есенскиот период кога обично има притисоци од сезонските цени?

Инфлацијата од 3,4% во јуни 2026 не е случаен успех.

Таа е резултат на подобра контрола врз основните цени и поголема отпорност на економијата во услови на повторни геополитички и енергетски турбуленции. Македонија во моментов се наоѓа во една од поудобните макроекономски позиции на Балканот, што отвора простор за фокус кон раст, инвестиции и зголемување на животниот стандард. Сепак, контролата врз цените на транспортот и акцизните производи останува клучен предизвик за наредниот период.