Пишува: Свето Тоевски
На денешен ден, на 8 октомври 1946 година продолжила траорната, но величествена церемонија – патешествието на коските на Гоце Делчев кон слободна Македонија, од Софија кон Скопје, која започнала еден ден претходно, на 7 октомври. Било пренесувано ковчеже со зачуваните коски од черепот, од рацете и нозете на великанот на македонското револуционерно движење од 20-иот век и идеологот на борбата за создавање на македонската држава. Другиот дел од посмртните останки на големиот син на македонскиот народ почиваат на ридот, на кој се наоѓаат остатоците од селото Баница во Егејскиот дел на Македонија, во дворот на некогашната црква. На местото каде што на 4 мај 1903 година бил убиен во судирот со турската војска.
Во знак на длабока почит Македонците три дена – на 7, 8 и 9 октомври 1946 година, и пеш го носеле ковчегот со коските од Софија преку Пиринскиот дел на Македонија, преку Струмица и Штип, сѐ до Скопје. На 10 октомври 1946 година заветот конечно бил исполнет – моштите на Гоце Делчев биле положени во дворот на Македонската православна црква „Свети Спас“, до Калето во Скопје. Градниот кош на Гоце и натаму почива во Баница, а во саркофагот во Скопје се само коските од черепот, од рацете и нозете.
„Гоце со целата своја револуционерна дејност неизмерно придонесе за формирањето и развојот на македонската национална (македонско-словенска, не бугарска и не српска) свест. Поклонувајќи се од името на отечественофронтовска народно-републиканска Бугарија пред светите коски на легендарниот син на Македонија, искажувам длабоко убедување дека овој историски симболичен чин ќе послужи за поцелосно и порешително приближување и дружба меѓу бугарскиот и македонскиот народ. Да живее слободна, суверена Македонија – остварениот сон на бесмртниот и легендарен нејзин син, претходник на Националниот Македонски Фронт – Гоце Делчев! “ – ќе каже Тодор Павлов во својот говор, одржан на 7 октомври 1946 година во Народниот театар на Софија на свечено собрание по повод пренесувањето на коските на Гоце Делчев во Н. Р. Македонија. Тодор Павлов, родум од Штип, бил бугарски политичар, член на Бугарската академија на науки и еден од тројцата регенти (привремени раководители) со Царството Бугарија, со функција и целосни овластувања како шеф на бугарската држава.
По 80 години денешна „европска“ Бугарија организира на 3 октомври 2026 година нова „величествена церемонија“ со пренесување наводни „посмртни останки“ на втора легендарна личност од македонската историја, овојпат на македонскиот цар Самуил: од гробницата кај манастирот „Свети Ахил“ во Преспа во Софија.
На 6 октомври во мермерен саркофаг во базиликата „Света Софија“ во главниот град на Бугарија со бомбастична ознака „Самуил, цар на Бугарите“ се положени тие коски, без никаква форензичка, научна и ДНК-анализа кому навистина му припаѓа
Два ковчега со коски — две различни политички пораки и две лица на политиката на Бугарија, едното лице пред 80 години и другото денес
Споредбата меѓу двата историски настана поврзани со пренесување на посмртни останки од Софија и во Софија – едниот од октомври 1946 година, а другиот од октомври 2026 година – ја разоткрива длабоката преобразба на официјалната бугарска политика кон македонската историја, народ и идентитет. Овие два настана, иако разделени со точно осум децении, го допираат самото јадро и основа на македонската државност: во средновековната епоха, олицетворена во Цар Самоил, и револуционерната национално-ослободителна борба во 19 век, овековечена преку Гоце Делчев.
Префрлањето на коските од гробницата во базиликата „Свети Ахил“ во Преспа (откриени од грчкиот археолог Николаос Муцопулос) во Софија на почетокот на октомври 2026 година, со највисоки државни почести, предводени од претседателот Румен Радев, претставува присвојување на македонската државност и средновековие.
Антрополошките и генетските докази за тоа дали пронајдените останки во Свети Ахил навистина му припаѓаат на царот Самоил сè уште се предмет на расправа во сериозните научни кругови.
Но, сепак Софија го користи овој чин за прогласување на македонскиот цар Самуил како „бугарска историска сопственост“, со логистичка и политичка поддршка од Атина. Таа поддршка, таа бугарско-грчка трампа „на ти – дај ми“ и „раскусурување“ со македонски историски симболи и украдени културни реликвии од манастирите на територијата на етничка Македонија, укажува на геополитички сојуз на двата „добри соседа“ за одмакедончување на македонскиот историски простор, на самата македонска историја.
Масовно и долготрајно служејќи се со историографски фалсификати, бугарската држава и наука целосно ги игнорираат научните истражувања и студии на светските византолози и историчари.
Авторитети како Георгиј Острогорски јасно го дефинираат Самоиловото Царство, како посебна македонска државна творба, која настанал на територијата на Македонија врз урнатините на Првото бугарско царство, со сопствена структура, престолнина (Преспа и Охрид) и црковна организација (Охридска архиепископија).
Исто така, германскиот историчар Јохан Густав Дројзен и низа други западноевропски научници укажуваат на специфичниот карактер на ова Македонско царство, кое опстојувало независно од Дунавска Бугарија. Бугарското присвојување на Самоил има за цел да ја избрише средновековната етапа од историјата на Македонија и неа да ја прикаже како „вековна бугарска земја“.
„Македонија беше родното место на Богомилизмот. Богомилите во времето на славо-македонскиот император Самоил претставуваа забележлив дел од неговите поданици.“ – пишува Димитриј Оболенски, руско-американскиот професор во Универзитетот во Оксфорд во својата студија со наслов „Богомилизмот – студија за балканскиот неоманихеизам“, објавена во 1948 година во издание на Универзитетот во Кембриџ.
Оболенски го користи терминот „Македонско Царство“ за да направи јасна територијална и хронолошка разлика меѓу Првото бугарско царство (на Симеон и Петар со центар во Преслав) и новото Македонско царство на Самуил со центар во Охрид.
Отфрлените лекции од од минатото: октомври 1946 година и признавањето на македонската самобитност
Контрастот е драстичен кога ќе се погледне настанот од 7-10 октомври 1946 година. Тогаш, во духот на поинаква, вистински добрососедска клима по Втората светска војна, бугарската држава официјално и со почит ги испрати вистинските посмртни останки на Гоце Делчев од Софија за Скопје. Свечениот говор на Тодор Павлов на 7 октомври 1946 година и тргнувањето на поворката од Софија со коските на Делчев на 7 октомври беа чин на историска правда, кога македонскиот револуционерен водач отворено и јасно беше именуван како легендарен син на македонскиот народ.
Овој чин беше придружен со политичка волја од тогашната бугарска влада за исправки во учебниците по историја, кога бугарското Министерство за просвета донесе решение во тие учебници да пишува дека Самоиловото царство е држава на Македонските Словени, а не дел од континуитетот на бугарската државност.
Кои пораки и заклучоци произлегуваат од аналитичката споредба на настаните во бугарската престолнина во октомври 1946 година и во октомври 2026 година?
Се случува уназадување на бугарската државна и политичка свест – од соработка, вистинско добрососедство, признавање на македонскиот народ, идентитет, држава, историја и јазик, до денешна политичко-идентитетска агресија врз сите македонски белези. Бугарската држава за 80 години се разви во негативна насока — од држава која во 1946 година официјално ја признаваше македонската национална самобитност, јазик, држава и историја, денес во 2026 година практикува неоврховизам, негаторство кон македонскиот народ, јазик, идентитет и историја. Софија ја злоупотребува својата позиција како членка на ЕУ, користи вета и блокади на македонската евроинтеграција во ЕУ, за да ги наметне и ако е можно да ги оствари своите асимилаторски цели и стремежи.
Бугарија спроведува инструментализација на коските. Во 1946 година автентичните коски на Гоце Делчев беа вратени во нивната вистинска татковина, во Македонија, како чин на почитување на правото на македонскиот народ на сопствени херои и државотворци.
Во 2026 година Софија користи сомнителни артефакти (останките од Свети Ахил) како пропагандно оружје со цел симболичко присвојување на македонските државотворци, но и заради бришење на македонското национално колективно паметење.
Двата столба на македонскиот идентитет и државност се под бугарска неоврховистичка опсада: Цар Самоил, како македонски државотворен столб на средновековието, и Гоце Делчев, како современ идеолошки столб на македонскиот народ и држава.
Овие два македонски столба Софија упорно се обидува да ги бугаризира. Нејзината стратегија не е насочена само кон одделни историски периоди, туку кон целосно растурање и и поништување на континуитетот на македонскиот идентитет и државност. „Враќањето на бугарскиот владетел Самоил во саканата татковина Бугарија“ го претвора вистинското добрососедство во празна фраза и историски ревизионизам кон Македонија.
(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна политиколошка анализа, кои немаат никаква поврзаност со ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)