Пишува: Свето Тоевски
„Пресудата на Европскиот суд на правдата против претседателката на Европската комисија Урсула Лаен во аферата ‘Фајзергејт’ им обезбедува политичка муниција на широк спектар на критичари. Оваа пресуда му нанесува голем срам на нејзиниот углед, со оглед дека сѐ се случи само неколку месеци, откако Лаен јавно вети дека ќе ги брани стандардите за транспарентност, ефикасност и чесност во нејзиниот втор мандат.“ – нагласува хрватскиот аналитички портал „Геополитика.њуз“ во својата анализа објавена на 14 мај 2025 година со наслов „Се стега обрачот околу Урсула Лаен: Судот на правдата на ЕУ донесе пресуда со големи последици во аферата ‘Фајзергејт“.“ Во анализата со наслов „Токсична женственост на врвот на ЕУ: Урсула фон дер Лајен станува товар. Дипломатите бараат нејзино заминување“, објавена на 26 април 2025 година во швајцарскиот магазин „Велтвохе“, Филип Гут нагласува: „Рибата смрди од главата’, а главата на ЕУ е Урсула фон дер Лаен!“ Судот на ЕУ денес одлучи и сега е уште поважно како да се спречи натамошното ширење на „корупциската смрдеа“! Се случува парадоксална ситуација: Урсула Лаен веќе неколкупати во своите посети во Македонија во последниве четири години повикува на „борба против корупцијата“, а самата таа беше под истрага, поради сомнежи за корупција од највисоко ниво, кои се потврдуваат со пресудата на Европскиот суд на правдата. Ова е како народната поговорка „Фатете го крадецот“, ама парафразирана во „европска верзија“: Урсула Лаен среде Скопје гласно вика „Фатете го корумпираниот!“, а токму таа е сега „фатена како корумпирана“!
„Геополитика.њуз“ пишува: „Постоењето на текстовите – што Комисијата првично не го потврди – беше откриено во интервју, кое фон дер Лаен го даде за ‘Њујорк тајмс’ во 2021 година. Но, извршната власт на ЕУ му рече на судот во Луксембург за време на првичното сослушување минатата година дека нивната содржина не е доволно важна, за да се класификуваат како документи – па затоа тие не се регистрирани и достапни за објавување од новинарите. Во својата изјава Европскиот суд додаде: ‘Комисијата не може едноставно да изјави дека не ги поседува бараните документи, туку мора да даде веродостојни објаснувања, што ќе им овозможат на јавноста и на Судот да разберат зошто овие документи не можат да се пронајдат’.“
Празни и бескорисни објаснувања – голема срамота
„Случајот беше правно незгоден за фон дер Лаен, бидејќи не само што таа лично го потпиша најголемиот договор за вакцини во ЕУ-блокот, туку и претседава со институцијата, задолжена за спроведување на правото на ЕУ, кое ги вклучува принципите на транспарентност и одговорност. Пресудата на европскиот суд против Лаен обезбедува политичка муниција за широк спектар на критичари. Тоа е голем срам, со оглед на тоа што сѐ се случи само неколку месеци, откако Лаен јавно вети дека ќе ги брани стандардите за транспарентност, ефикасност и чесност во нејзиниот втор мандат. Случајот го покренаа ‘Њујорк тајмс’ и неговиот поранешен шеф на бриселското биро, кои поднесоа тужба во 2022 година против одлуката на Европската Комисија да не ги објавува текстуалните пораки.“
„Постоењето на пораките беше откриено во интервју за ‘Њујорк тајмс’ во април 2021 година: Бурла ја опиша размената на тие пораки како поттикнување ‘длабока доверба’ и олеснување на преговорите за значаен договор за вакцини. Овој договор, финализиран во мај 2021 година, вклучуваше обврска на ЕУ да купи до 1,8 милијарди дози од вакцината против Ковид-19 на ‘Фајзер-БиоНтех’, што е убедливо најголемиот од кој било друг договор, кој го има потпишано кога било Брисел.“ – објави „Геополитика.њуз“.
Урсула Лаен четири години вика низ Скопје „Фатете го корумпираниот!“ а самата е „фатена како корумпирана“!
Денес Општиот суд на Европската унија ја донесе својата одлука во врска со аферата „Фајзергејт“ и платените една милијарда евра за вакцините на „Фајзер“. Сега претстои целосно расчистување на вмешаноста и одговорноста на претседателката на Европската комисија Урсула Лаен во оваа крупна корупциска афера. Пред денешната одлука на Европскиот суд на правдата информативниот портал „Политико“ во својата анализа со наслов „Фон дер Лаен се соочува со критичен тест, бидејќи судот на ЕУ одлучува за тајните текстуални пораки од ‘Фајзергејт“ на 12 мај 2025 година имаше објавено: „Случајот е правно сложен за Лаен, бидејќи таа лично го потпиша најголемиот договор за вакцини во блокот, вреден милијарди евра, но и оти и претседава со институцијата, задолжена за спроведување на законите на ЕУ.“
Еве дел од клучните наводи во анализата на „Политико“: „Наследството на Урсула Лаен како претседател на Европската комисија ќе се соочи со голем предизвик, кога Европскиот суд на правдата ќе пресуди за тајните пораки, што ги разменила со директорот на фармацевтска компанија, која потпиша договор за вакцини вреден милијарда евра со Брисел. Во пресуда што би можела да го одреди угледот на Урсула Лаен, Судот на правдата на Европската Унија ќе одлучи дали Европската комисија ги прекршила правилата за транспарентност, со тоа што одбила да ја објави содржината на нејзините текстуални комуникации со извршниот директор на ‘Фајзер’ Алберт Бурла.“
„Одлуката во врска со случајот ‘Фајзергејт’ ќе има далекусежни последици врз начинот, на кој највисоките функционери на ЕУ работат зад затворени врати, Таа одлука би можела да фрли сенка врз вториот петгодишен мандат на Лаен на чело на Комисијата, кој започна на 1 декември лани. Случајот е правно незгоден за Лаен: таа не само што лично го одобри најголемиот договор за вакцини во ЕУ, вреден милијарди евра, туку и претседава со институција, задолжена за спроведување на законите на ЕУ, вклучително и за принципите на транспарентност и одговорност. Ако судот донесе пресуда против неа, тоа би можело да послужи како политичко оружје за многу нејзини критичари. Тоа би било и голем срам, со оглед на тоа што поминаа само неколку месеци откако таа јавно вети дека ќе ги брани стандардите за транспарентност, ефикасност и праведност во нејзиниот втор мандат. ‘Оваа судска одлука би можела да означи пресвртница за транспарентноста во ЕУ. Кога станува збор за клучни одлуки, особено оние што влијаат на јавното здравје, треба да се избегнува тајност.’, рече Шари Хиндс, службеник за политика на ЕУ во невладината организација ‘Транспаренси интернешенел’.“
„Договорот со ‘Фајзер’ беше финализиран во мај 2021 година и вклучуваше обврска на ЕУ да купи до 1,8 милијарди дози од вакцината на ‘Фајзер-БиоНТек’ против ковид-19. Тоа е убедливо најголемиот од сите договори потпишани од Брисел. Со него беше предвидена испорака на нарачаните 900 милиони дози до 2023 година, со можност за нарачка на уште 900 милиони дози. Но, притисокот врз Лаен расте дури и без врска со овој случај. Европскиот јавен обвинител, задолжен за истрага за сериозни финансиски кривични дела против финансиските интереси на ЕУ, во март 2025 година ја потврди истрагата и оти биле испрашувани претставниците на Европската комисија како се воделе преговорите за вакцините.“ – дополнува „Политико“ во споменатата анализа.
(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна политиколошка анализа, кои немаат никаква поврзаност со ставови на која било политичка партија, ниту со уредувачка ориентација на ниеден медиум од Република Македонија)