Службениците на СЗО се подготвуваат за можна нуклеарна катастрофа во случај на понатамошна ескалација на војната меѓу САД, Израел и Иран. Персоналот на ОН внимателно ги следи последиците од нападите на САД и Израел врз иранските нуклеарни објекти и е подготвен да одговори на секоја нуклеарна закана – изјави за „Политико“, Ханан Балки, регионалната директорка на СЗО за источен Медитеран.
„Најлошото сценарио е нуклеарен инцидент, а тоа е нашата најголема загриженост“, рече Балки. „Без разлика колку се подготвуваме, ништо не може да ја спречи штетата што би влијаела на регионот и на крајот на целиот свет, со последици што би траеле со децении“.
Таа објасни дека персоналот е подготвен за нуклеарен инцидент во најширока смисла, што вклучува напад врз нуклеарен објект или употреба на такво оружје. „Размислуваме за тоа и навистина се надеваме дека тоа нема да се случи“, додаде таа.
Претседателот на САД, Доналд Трамп, вети дека ќе „ја елиминира непосредната нуклеарна закана што ја претставува иранскиот режим“, иако не достави докази дека Техеран развива нуклеарно оружје. Минатиот јуни, САД, во соработка со Израел, извршија напади врз нуклеарната инфраструктура во цел Иран.
Иранската организација за атомска енергија ги потврди нападите врз локалитетите Фордо, Исфахан и Натанц. САД и Израел продолжија да напаѓаат нуклеарни објекти дури и по започнувањето на нова офанзива на 28 февруари.
И Израел и Обединетите Арапски Емирати имаат нуклеарни објекти во дострел на иранските ракети, но досега нема извештаи дека биле цел на напад. Исто така, се верува дека самиот Израел поседува значаен арсенал на нуклеарно оружје. До денес не се регистрирани знаци на радиоактивна контаминација никаде во регионот. Сепак, Балки појасни дека нуклеарен инцидент, кој би ги изложил луѓето на опасни нивоа на зрачење, би можел да предизвика сериозно непосредно оштетување на белите дробови и кожата и да го зголеми ризикот од развој на рак и проблеми со менталното здравје.
Нуклеарната несреќа во советската електрана „Чернобил“ во 1986 година е официјално поврзана со смртта на триесетина лица во првите неколку месеци, а подоцна придонесе за илјадници случаи на рак на тироидната жлезда и високо ниво на вознемиреност кај локалното население.
„Верувам дека оние што ја знаат историјата на претходните инциденти, без разлика дали се намерни или случајни, се свесни за што зборуваме“, рече Балки. Се проценува дека помеѓу 110.000 и 210.000 луѓе загинале во нуклеарните напади на САД врз Хирошима и Нагасаки во 1945 година.
Додека војната продолжува, некои високи функционери почнаа јавно да шпекулираат за употребата на нуклеарни бојни глави. Дејвид Сакс, советникот на Трамп за вештачка интелигенција, изрази загриженост дека „Израел би можел да ја ескалира војната и да размисли за употреба на нуклеарно оружје“.
Трамп ја отфрли можноста велејќи им на новинарите: „Израел нема да го стори тоа“. СЗО моментно ги обучува своите вработени за тоа како да реагираат во случај на нуклеарен инцидент, што вклучува советување на службениците за ризиците и заштитните мерки за јавното здравје.
СЗО регистрира 46 напади врз здравствени установи и работници во Иран и Либан од почетокот на војната на 28 февруари, во кои беа убиени 38 лица. На 13 март Израел уби 14 здравствени работници во два напада во Либан. Балки ги нарече нападите „трагични и неприфатливи“ додавајќи дека здравствените работници мора да бидат заштитени со меѓународното право во секое време.
Здравствените работници и претставниците на ОН претходно го обвинија Израел за систематско уништување на здравствениот систем во Газа. Израел ги отфрли обвинувањата наведувајќи воена неопходност или, како во случајот со смртоносниот напад врз болницата Насер минатата година, „трагична несреќа“.
Според СЗО, до средината на 2025 година 94 проценти од болниците во Газа биле оштетени или уништени. Министерствата за здравство во Иран и Либан пријавиле 1.444 и 886 цивилни жртви соодветно до 17 март. Либан вели дека 107 деца биле убиени во последното бомбардирање.
Министерството за здравство на Израел не ги вклучува жртвите во своите дневни воени извештаи; според податоците од 8 март, владата пријавила 13 убиени. ОН проценува дека помеѓу 600.000 и еден милион ирански домаќинства се привремено раселени, а во Либан има 946.000 саморегистрирани раселени лица.
Кршливиот здравствен систем во Либан, кој беше под голем притисок дури и пред последните израелски напади, се бори да се справи со големиот број раселени лица. „Станува збор за пристап до квалитетна храна, чиста вода, прекин на здравствената заштита, без разлика дали станува збор за вакцинација на деца или достапност на лекови за пациенти на дијализа и пациенти со рак“.
„Сето ова ќе има огромни последици за народот на Либан“, рече Балки. Конфликтот исто така ја влошува палестинската здравствена криза поради строгите ограничувања за помош што влегува во Газа. СЗО известува за критичен недостиг на лекови и медицински материјали и покрај тврдењата на Израел дека доволно помош влегува на територијата.
Палестинското Министерство за здравство вели дека му недостигаат 46 проценти од основните лекови. Балки заклучи дека обемот на уништувањето во Газа е толку голем што ќе бидат потребни „милијарди долари“ и „децении за да се вратат достоинствени услови за живеење за овие луѓе“.