Од следната година, српските производители на цемент, железо, челик, алуминиум, минерални ѓубрива и електрична енергија – фирми кои се сметаат за главни виновници за аерозагадувањето поради нивните операции – ќе мораат да уплатуваат специјален надоместок кон буџетот на државата, почнувајќи од 1 јануари 2026 година.
Оваа обврска ќе важи и за бизнисите кои ги увозуваат овие штетни суровини или производи.
Во моментов, предлозите за измени во Законот за данок на емисии од стакленички гасови и новиот Закон за данок на увоз на материјали со високо ниво на јаглерод се во фаза на отворена дискусија со јавноста, која треба да се заврши на 21 октомври. Денеска, во просториите на Стопанската комора на Србија, ќе се одржи првата отворена седница посветена на овие теми.
Според нацрт-законот, стапката на надоместокот е фиксна – само 4 евра по тон емисија на јаглерод. Со оваа мерка, локалните компании би требало да добијат ослободување од плаќањето на скапиот европски механизам за јаглеродни граници (CBAM), кој исто така тргнува во примена на 1 јануари 2026 година.
Министерството за финансиите на Србија подгласнува дека воведувањето на овој данок не е само фискална обврска, туку стратешки поттик за бизнисите да вложат повеќе во зелени технологии: од соларни и ветровити централи, преку еколошки градежни материјали, до процеси на намалување на јаглеродните отпечатоци. На тој начин, се очекува подобрување на квалитетот на воздухот и намалување на здравствените ризици за граѓаните.
Оваа иницијатива доаѓа во време кога Србија се стреми кон усогласување со европските стандарди, но и се соочува со критики од индустријата за потенцијалните трошоци кои би можеле да ги зголемат цените на производите.