Пишува: Свето Тоевски
Во својот научен труд „За македонската националност“ („On Macedonian Nationality“) објавен во 1986 година, Лант категорично ја анализира „појавата на индивидуалната македонска националност со својот засебен јазик“ (the emergence of an individual Macedonian nationality, with its own separate language.”.
Лант е еден од водечките светски македонисти, кој ја „бетонира“ вистината за самобитноста на македонскиот јазик со многу научни аргументи. Тој воспостави реска разлика меѓу македонскиот и бугарскиот јазик. Во својата граматика пред 73 години посочи на истражувањата на македонскиот јазик и неговите дијалекти во многуте векови на нивното постоење на целата македонска етнојазична територија. „Македонскиот, како и повеќето други литературни јазици, содржи елементи од неколку регионални дијалекти, но не е идентичен со ниту еден дијалект.“ – има констатирано американскиот македонист. Тој целосно ги поби уште пред седум децении сите негаторски тези дека македонскиот јазик некој по своја „милост“ го измислил во 1944/1945 година, како што тврдат денес бугарските политичари и лингвисти низ Европа.
Во својот научен труд „Некои социолингвистички аспекти на македонскиот и бугарскиот јазик“ од 1984 година американскиот научник истакнува дека сите тези, со кои се негира постоењето на македонскиот јазик како засебен јазик се чиста политичка пропаганда и се научно неодржливи. Според Лант, постојат јасни и структурни разлики меѓу македонскиот и бугарскиот јазик поради нив. Значи, кажано со речникот на американскиот харвардовец, иницијативата на Костадинов е чиста политичка пропаганда, која нема никаква научна одржливост. Но, за каква политичка пропаганда би можело да се работи во случајот на Костадинов во овој случај кога тој се дрзнува повторно да посегне по столбот на македонскиот национален идентитет, да го прогласува како бугарски јазик?!
За 25 октомври 2026 година е закажан првиот круг од изборите за нов претседател на Бугарија, откако дотогашниот претседател Румен Радев, а сегашен премиер. Во јануари годинава поднесе оставка. Минатиот месец, во август повеќе бугарски медиуми објавија дека се очекува на претседателските избори да учествува „традиционално и партијата ‘Преродба’ со својот лидер Костадинов“. На пример, на 6 август 2026 година „Медиапул“ објави ваква вест. До овој момент сѐ уште нема лична и јавна изјава на Костадинов дека ќе се кандидира за нов шеф на бугарската држава, ниту неговата партија веќе формално го регистрирала како свој претседателски кандидат.
Но, се наметнува силна дилема: дали овој бугарски политичар можеби веќе започна вчера, на 11 септември, со своја неофицијална, иако непрогласена предизборна кампања како претстоен учесник во трката за нов претседател на Бугарија, со тоа што во нејзиниот парламент тој ги повтори 150-годишните великобугарски тези дека мајчиниот јазик на македонскиот народ е бугарски јазик?! Во наредните денови и седмици останува да го видиме одговорот на оваа дилема.
На Костадинов не му е првпат од бугарската парламентарната говорница да ги застапува своите ставови на негирање на македонскиот јазик: тој и од порано тврди дека „македонскиот јазик е дијалект на бугарскиот јазик“ и оти „македонските говори се дел од бугарското јазично подрачје“. Којзнае, ако не му успее на лидерот на „Преродба“ да стане ниту претседател на Бугарија, ниту потпретседател, зашто и ова ќе се избира, тогаш му преостанува да поднесе иницијатива и во Бугарската академија на науки (БАН) да биде прогласен како „научен преродбеник“ поврзано со македонскиот јазик, согласно со името на партијата Преродба, на која ѝ е лидер! Тогаш ќе има соодветно висока позиција, од БАН, да ги пласира своите смешни и глупави „преродбеничко-бугарски погледи“ за македонскиот јазик.
Но, да продолжиме со острите оценки од самиот Хорас Лант Лант за сите обиди да се побугари македонскиот јазик. Во истиот труд „Некои социолингвистички аспекти на македонскиот и бугарскиот јазик“ тој аргументира дека македонската јазична индивидуалност има корени уште во најстарите ракописи на македонски јазик. „Тврдам дека корените на македонскиот јазичен индивидуалитет датираат од најстарите ракописи и не гледам причина таквите древни дијалекти да не се нарекуваат македонски.“ – ќе каже категорично Лант.
Тука ќе нагласиме: најстариот македонски ракопис на македонски јазик, кој е дел од македонската средновековна ракописна традиција, е Зографското евангелие, што потекнува од крајот на 10-иот и почетокот на 11 век. Ракописите од 10-11 век се пишувани на старословенски / староцрковнословенски јазик. Зографското евангелие, произлезено од Охридската книжевна школа, е пишан споменик на македонската јазична самобитност, кој ја содржи македонската редакција на старословенски / староцрковнословенски јазик. Што ќе рече, тоа евангелие е пишувано на македонската варијанта на тој старословенски и црковнословенски јазик.
Нека да појдат и Костадин Костадинов и дите други негатори на македонскиот народ и македонскиот јазик во „Смитсонијан Националниот музеј“ („Smithsonian National Museum“) во Вашингтон и таму ќе можат да прочитаат во неговата каталогизација дека Зографското евангелие се наведува точно како „Македонија, доцен десетти – единаесетти век“ („Macedonia, late tenth-eleventh century“’, не како „Бугарија, доцен десетти – единаесетти век“. Што значи, оваа светски позната музејска институција го означува тој јазичен документ како македонски јазичен ракопис, а не како ракопис на бугарски јазик, од Бугарија! Самиот ракопис, пронајден во Зографскиот манастир на Света Гора во 1843 година од Антун Михановиќ, денес се чува во Националната библиотека на Русија во Санкт Петербург
Лант анализира и една бугарска студија објавена во првиот број на Български език во 1978 година, која била претставувана како доказ против посебноста на македонскиот јазик.
Во текот на истражувањето, Лант собира јазичен материјал и врши систематска анализа на фонологијата, морфологијата и синтаксата. Ова истражување претставува основа за неговата книга „A Grammar of the Macedonian Literary Language“, објавена во Скопје во 1952 година. Ова дело претставува првата целосна научна граматика на современиот македонски литературен јазик, напишана според западни лингвистички стандарди и наменета за меѓународната научна јавност. Граматиката го разгоре гневот на бугарските националисти, кои го сметаа македонскиот јазик за западен дијалект на бугарскиот јазик. Еден бугарски весник, кој ги осудуваше југословенските јазични политики и остро ги критикуваше сите обиди за воспоставување стандарден македонски јазик, изјави дека „несреќните Југословени биле принудени да увезат шпион за да го создадат јазикот за нив. Не ни треба помош од никого од Хорас Лантс!“ „Лантизмот“ бил означен како антибугарска напаст.