Американскиот претседател Доналд Трамп наскоро ќе прогласи крај на војната со Иран. Сепак, тој момент ќе има помалку врска со тоа дали неговата мисија е исполнета – каква и да е таа мисија всушност – отколку со тоа колку политичка и економска болка може да издржи Трамп. Прагот на издржливост на Иран е речиси сигурно повисок од неговиот, пишува уредникот на „Фајненшл тајмс“, Едвард Лус, во коментар за весникот.
Трамп, секако, ќе го претстави повлекувањето како победа. Но, Иран ќе има силен интерес да се осигури дека никој нема да му верува. Ова, според Лус, е токму суштината на дилемата во која се довел Трамп.
Трамп, пишува Лус, ќе беше во многу подобра позиција ако однапред ја предвидел оваа ситуација. Еден од првите потези можеше да биде надополнување на стратешките резерви на нафта на Америка. Тие беа значително исцрпени по целосната инвазија на Русија врз Украина и никогаш не се надополнети.
Цените на нафтата и гасот може да пораснат дури и тогаш, но навремената подготовка е секогаш подобра од последователното гаснење пожари.
Вториот чекор би бил регрутирање на монархиите од Персискиот Залив за воен план пред почетокот на конфликтот. Но, фактот дека Трамп немал јасно дефинирана цел го отежнувал таквиот пристап. Сега, пишува Лус, тој се соочува со сè понервозни држави од Заливот.
Третиот чекор би бил подготовка на американската јавност за подолг конфликт. Ниту тоа не се случи.
Клучното прашање, пишува Лус, е дали Трамп во меѓувреме сфатил колку е проблематично да се оди во војна без долгорочно планирање. Дури и сериозно ослабен Иран сè уште може да ги заплаши танкерите во Персискиот Залив и да парализира голем дел од производството на енергија во регионот.
Без целосна окупација на Иран, Трамп не може да гарантира безбедна пловидба низ Ормутскиот теснец. Производството на беспилотни летала е децентрализирано и тешко се уништува само со воздушни напади. Трамп, исто така, не може сам да го избере новото раководство на Иран.
Како што многумина веќе забележаа, на Соединетите Држави им беа потребни дваесет години за да ги заменат Талибанците во Авганистан со Талибанците. Лус пишува, на Трамп му требаше само малку повеќе од една недела за да го замени еден Хамнеи со друг.
Со оглед на тоа што новиот врховен лидер Моџтаба Хамнеи се смета за уште потврдокорен од неговиот татко, на Трамп веројатно ќе му биде тешко да постигне прекин на огнот со Иран, а камоли она што тој го нарекува безусловно предавање.
Во таква ситуација, на Трамп му остануваат неколку многу опасни опции. Првата би била да испрати американски или израелски специјални сили во Исфахан за да го запленат она што останува од иранските залихи на збогатен ураниум, околу 400 килограми.
Успешна операција би му дала на Трамп спектакуларен излез од војната. Искушението за брза акција за да се смени наративот за неговата слабост би можело да биде огромно.
Но, над таков план, предупредува Лус, лебди сенката на Џими Картер. Неговата неуспешна операција за спасување на американски заложници во Иран во 1980 година во голема мера придонесе за политичкиот колапс на неговото претседателствување.
Трамп постојано тврди дека нуклеарната програма на Иран е целосно уништена. Таа нема да преживее сличен политички неуспех. Друга опција би била да се окупира иранскиот остров Харг за да се запре извозот на иранска нафта. Таквиот потег би можел да биде уште поризичен бидејќи би барал многу повеќе американски војници на терен подолг временски период.
Новата операција дополнително би го влошила веќе огромниот шок
Иако би го прекинала главниот извор на приход за иранскиот режим, таквата операција дополнително би го влошила глобалниот шок на пазарот на нафта. Соодносот ризик-корист во такво сценарио, верува Лус, изгледа крајно неодговорно.
По едвај една недела војна, јавната поддршка за политиките на Трамп е на ниво на поддршка за Виетнамската војна кон крајот на 1967 година, кога загинаа повеќе од 11.000 американски војници. Денешните Соединети Држави, пишува Лус, немаат политичка толеранција дури ни за неколку десетици загинати војници.
Затоа, прашањето дали Трамп ќе се откаже од војната е само прашање на време.
Сепак, дури и ако еднострано прогласи победа и се повлече од конфликтот, Трамп ќе плати висока цена за тоа. Најголемиот ризик е што всушност ништо нема да се случи. Ако се повлече, Трамп ќе му ја открие на Иран својата пресвртна точка – порастот на цените на енергијата.
Притоа, Иран ќе одлучи и кога ќе заврши конфликтот. Тој има силен поттик да продолжи да ги нарушува глобалните енергетски пазари за да го спречи Трамп да ја поништи својата одлука и да започне нова воена операција.
Иран веќе беше цел на израелски напади четири пати во последните две години – двапати со Трамповата Америка што ја презеде водечката улога. Затоа, пишува Лус, Техеран ќе се обиде да ја зголеми цената на секоја идна ескалација.
Најсигурниот пат кон долгорочна безбедност за иранскиот режим може да биде развојот на нуклеарно оружје. Добрите разузнавачки информации можат да овозможат понатамошно уништување на нуклеарните капацитети на Иран, но тоа не е гаранција за успех.
Логиката Иран да ја забрза својата нуклеарна програма и да се обиде да постигне статус сличен на Северна Кореја би можела да стане сè поубедлива. Притоа, предупредува Лус, други авторитарни лидери би можеле да му помогнат, вклучувајќи го рускиот претседател Владимир Путин и севернокорејскиот лидер Ким Џонг Ун.
Други режими низ целиот свет сега ги разгледуваат истите пресметки со нова итност.
Една штета што Трамп повеќе нема да може да ја поправи, заклучува Лус – довербата во Америка. Дури и откако ќе се стабилизираат цените на нафтата, светот ќе се сети на начинот на кој неговата администрација ја славеше војната и реториката на „смрт“, како што ја нарече министерот за одбрана Пит Хегсет.
Трамп направи свесен избор да оди во војна и отворено покажа задоволство од својата моќ да одлучува за животот и смртта. Војната, пишува Лус, треба да биде последниот чекор откако ќе се исцрпат сите други опции.
Дека постоеле и други можности е добро познато. Ако Трамп сепак избрал војна, заклучува авторот, тоа ќе биде тешко да се заборави.