Колумни

Како Македонски Телеком (не)свесно го урива македонскиот идентитет – Колумна

Културна слепило или корпоративна неодговорност? А1 Македонија го спасува „Охридско лето“ од баханалиите на Македонски Телеком

Веќе втора година, по повеќе од три децении успешно партнерство, Македонски Телеком е без финансиско и партнерското учество во „Охридско лето“, најзначајната и најтрајната македонска културна манифестација со 66-годишна традиција.

Овој потег предизвика загриженост кај културната јавност, особено во моменти кога фестивалот со успех продолжува да ја промовира македонската култура и идентитет на меѓународната сцена.

На местото на долгогодишниот партнер влезе А1 Македонија, која веќе втора година по ред го поддржува фестивалот, градејќи „културна врска“ со традицијата, македонските автори и уметници. Компанијата ја нагласува својата посветеност на вредностите што траат и инспирираат низ генерации, со што ја презема улогата на еден од главните поддржувачи на настанот што Охрид го претвора во сцена на врвна музика, театар и уметност.

Долгогодишно пријателство кое заврши со разочарување

Македонски Телеком беше горд на своето повеќедецениско пријателство со „Охридско лето“, истакнувајќи дека фестивалот е еден од најголемите промотори на националната култура. Во минатото, компанијата се претставуваше како најголем и најзначаен партнер, кој ја согледува целосната вредност на манифестацијата за земјата. Соработката се протегаше низ десетлетија, со заеднички настани, работилници и промоции.

Меѓутоа, лани соработката заврши со драматично намалување на средствата. Според извори блиски до организацијата, поддршката од „националниот телеком“ падна на ниво кое е далеку под очекувањата и потребите за еден ваков комплексен меѓународен фестивал. Ова не е само финансиски удар за „Охридско лето“ – тоа е удар врз симболот на македонската културна традиција.

Отсуство на општествена одговорност

Во време кога компаниите се обидуваат да градат имиџ преку општествена одговорност, повлекувањето на Македонски Телеком од „Охридско лето“ поставува сериозни прашања за нивните приоритети. Додека Телеком продолжува да инвестира во различни проекти – некои од нив спорни или сомнителни од аспект на долгорочна општествена вредност – отсуството од најпрестижната национална културна манифестација е повеќе од очигледно.

„Охридско лето“ не е обичен фестивал. Тоа е национална промоција на Македонија, на нејзината култура, историја и идентитет. Настаните во античкиот театар, црквата „Св. Софија“ и другите сцени привлекуваат уметници и публика од целиот свет, ја зајакнуваат туристичката понуда на Охрид (дел од УНЕСКО) и ја афирмираат македонската уметност глобално. Отсуството на „националниот телеком“ од ваква платформа испраќа порака дека компанијата не ги препознава или не ги цени овие стратешки важни вредности.

Оваа одлука не го навредува само фестивалот со 66-годишна традиција, туку и целата македонска културна сцена. Во услови на ограничени државни средства за култура, улогата на големите компании е клучна. Намалувањето на поддршката покажува дека Телеком, и покрај својата позиција на пазарот, не размислува доволно за долгорочниот придонес кон националниот идентитет и духовното богатство.

Јавноста реагира

Културните работници, уметници и граѓани изразуваат разочарување од одлуката на Македонски Телеком. Многумина потсетуваат дека вистинската општествена одговорност не се мери со спонзорирање на популарни, но минувачки проекти, туку со поддршка на институции и манифестации кои ја градат идентитетската слика на нацијата.

„Охридско лето“ продолжува и оваа година под покровителство на претседателката на државата, со богата програма која вклучува оперски гала, театарски премиери, меѓународни оркестри и домашни уметници. Фестивалот останува жив и покрај финансиските предизвици, но прашањето останува: зошто националниот телекомуникациски оператор не е дел од најважната културна приказна на Македонија?

Дали антимакедонската корпоративна политика на Македонски телеком е резултат на личните и бизнис афинитети на генералниот директор Горан Марковиќ кој нема ништо против поддршка на српските бендови а не го поддржува Охридско лето е прашање на кое треба да одговори Марковиќ и неговиот тим но факт е дека овој однос е срамен за Македонија. За бизнис конекциите на Марковиќ со српски фирми ќе пишувам дополнително.

Апсурдно е компанијата да има историја на поддршка на на популарни српски изведувачи и други регионални ѕвезди што ја отвара дилемата дали Марковиќ освен бизнис има и друга агенда кога удира на Охридско лето како врвен македонски национален проект.

Телеком често се појавува како спонзор или официјален партнер на концерти во Скопје (Борис Трајковски, Арена, или отворени простори), особено за комерцијално успешни регионални турнеи.

Српската фолк/поп/рок сцена има голема публика во Македонија, и сигурно тоа е дел од нивната маркетинг стратегија но кога се работи за „Охридско лето“ мора да постои постои јасна разлика во приоритетите.

Недозволиво е класичната култура и „Охридско лето“ како висока уметност и дел од националниот идентитет да нема поддршка а комерцијалните поп/рок концерти вклучувајќи српски изведувачи, да имаат редовна и видлива поддршка.

Не сум истражил детално но можам да се кладам на слепо дека Српскиот телеком во Белград не дал ни денар за македонски бендови.

А1 Македонија – новата културна врска

Времето ќе покаже дали повлекувањето на Телеком е привремено или стратешко откажување од културните приоритети. Засега, „Охридско лето“ добива нов партнер во А1 Македонија, кој со своите постапки покажува дека културата не е трошок, туку инвестиција во иднината.

За разлика од повлекувањето на Телеком, А1 Македонија ја покажува вистинската содржина на општествената одговорност. Компанијата не само што ја презема поддршката, туку активно промовира македонски автори, соработува со Националниот џез оркестар и други институции, и ја позиционира својата поддршка како инвестиција во вредности што траат. Ова е пример како корпоративниот сектор може да биде вистински партнер на културата, а не само спонзор на хартија.

Колумна на Александар Георгиевски

Најнови вести од: Колумни

„Рамковниот“ и „преспанскиот инженеринг“ на Уставот од 17 ноември 1991 со 36-те амандмани за 35 години целосно ја урнисаа македонската „уставна приказна“ (4)

Првиот устав на независна Македонија од 17 ноември 1991 година е од редот на така наречените „национални устави“. Во најголемиот број негови суштински елементи тој беше на исто ниво и содржински и во поглед на содржаните принципи како и 165 од вкупно 189 национални устави во светот. Во изминатите 35 години до денес извршени се осум пати дури 36 амандмански  интервенции во уставот, од што двапати во преамбулата, во 2001 и 2019 година:  никаде во ниеден устав на ниедна држава во светот не се вршени упаѓања во преамбула со амандмани. Ова што се случувало со македонскиот устав од 1991 година. по барање на Грција во 1992 година, потоа „рамковниот инженеринг“ во 2001 година и бришењето на националниот, асномски карактер на Македонија како држава, па „преспанскиот инженеринг“ и бришењето дури и името Македонија на државата со амандмани во преамбула, сето тоа доволно јасно говори каков е сегашниот устав. Тој е сега идентитетски обезличен, со избришана државотворност на македонскиот народ и на неговите врски со матичната држава, за која војувал, со присилно „ампутирани“ врски и со Македонците во соседните држави како тамошни малцинства.

Уставни измени во 2001: Треба да се спречи Македонија и целосно да ја изгуби својата „македонска душа“ како држава! (3)

Ноемвриските уставни амандмани од 2001 година „инсталираа“ „фабрички дефект“ во функционирањето на политичкиот систем преку воведувањето на „консензуалната“, „договорна демократија“, предвидена да ја практикуваат „етничките поглавари“ на Македонците и Албанците. Експертите посочуваат дека таквата „договорна демократија“ ја претвори Македонија во непрогласена „двонационална држава“ со „отворена перспектива“ наместо унитарна држава да стане и „двокантонална федерација“, или можеби и конфедерација. Сегашната претседателка на Република Македонија Гордана Силјановска-Давкова учествувајќи на една научна расправа во МАНУ пред 19 години, тогаш како професорка по уставно право и уставен систем, констатираше дека „во 2001 година врз македонската држава беше спроведен рамковен и уставен инженеринг во режија на меѓународната заедница“. Силјановска-Давкова уште тогаш имаше изнесено предупредување дека е реална заканата „Македонија да стане ‘држава без душа“.

Врвни светски експерти предупредуваат дека со уставните измени од 2001 Македонија може да стане „македонско-албанска држава“! (2)

На 16 ноември 2001 година Собранието на Македонија ги прогласи 15-те амандмани на уставот, кои произлегоа врз основа на Охридскиот рамковен договор од 13 август 2001 година. Амандманите 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 и 17 станаа составен дел на највисокиот правно-политички акт на Македонија. Овие 15 амандмани на уставот на Македонија од 16 ноември 1991 година означија длабоки и суштински, тектонски промени во уставниот поредок и политичкиот систем на државата. Македонија престана да биде национална држава на македонскиот народ. Во новата преамбула, наметната со масивната надворешна интервенција на меѓународниот чинител, беа ревидирани историската меморија и историската вистина за државотворноста на македонскиот народ, потврдена со одлуките на Првото заседание на АСНОМ од 1944 година. Тие уставни промени од 16 ноември 2001 година, како што нагласуваат уставните и други експерти во своите научни студии, можат да бидат причина во одредени услови сегашното унитарно државно устројство да биде заменето со двонационален државен концепт, македонско-албански.

Лиав Оргад и Виолета Ачковска: Уставните измени од 2001 ги “избришаа“ Македонија како држава на македонскиот народ и придобивките од АСНОМ! (1)

 На 16 ноември 2001 година Собранието на Македонија ги прогласи 15-те амандмани на уставот, кои произлегоа од Охридскиот рамковен договор од 13 август 2001 година. Амандманите 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 и 17  станаа составен дел на највисокиот правно-политички акт на Македонија. Овие 15 уставни амандмани на уставот од 16 ноември 1991 година означија длабоки и суштински, тектонски промени во уставниот поредок и политичкиот систем на државата. Македонија престана да биде национална држава на македонскиот народ. Првпат во историјата на конституционализмот е сменета една преамбула без да се донесе нов устав.

Повикот на Виктор Берар до Хелените од 1904 да ја согледаат големината на Македонската идеја, а тие сега „слават 114 години од ослободувањето на Костур“! (1)

Со активности на највисоко државно рамниште, но и со други настани во поширокиот костурски регион во Егејска Македонија, денес во Грција, од 8 до 28 ноември 2026 година се „прославува 114-тата годишнина од ослободувањето“ на инаку македонскиот град Костур. Во Првата Балканска војна грчката војска влегува во него на 11 ноември 1912 година без никакви борби со турската војска. Всушност, дали сега се „слави ослободувањето“ на Костур не од Турците, туку од Македонците така што се бришат секакви какви траги од постоењето македонско население, македонски јазик и идентитет, македонска свест?! Александар Грличков токму на денешен ден, на 14 ноември 1961 година во улога како претседател на Извршниот совет на НР Македонија остро ја нападнал Атина дека нејзина „крајна цел е да ја избрише македонската национална самосвест кај Македонците во Грција“. Додека Грците и Бугарите упорно повеќе од еден век го негираат идентитетот и јазикот на македонскиот народ, Виктор Берар како дел од француската интелектуална елита во своето време уште пред 122 години јасно и гласно ќе им укаже ним дека постои не само македонски народ, туку и Македонска идеја! „Грците упорно го негираат постоењето на Македонската идеја, но би било подобро да ја согледаат нејзината големина и нејзините изгледи за иднината! Грците и Бугарите ќе изгубат премногу со будењето на македонското чувство!“ – напишал Берар (10.8.1864-13.11.1931) во својата прочуена студија „За Македонија“ („Pro Macedonia“) од 1904 година.

„Непостојниот“ македонски јазик и идентитет во концепцијата на Антоан Меје за „новата Европа“ – 26 години пред АСНОМ и кодификацијата (2)

Од денешна перспектива, придонесот на Меје може да се оцени на неколку нивоа. На балканско ниво неговото дело претставува аргументиран научен отпор кон обидите македонските говори целосно да се подведат под српскиот, или бугарскиот јазичен концепт. На европско ниво неговото значење произлегува од фактот што оваа анализа ја објавува еден од најугледните европски лингвисти, во Париз, во дело посветено на јазичната карта на Европа. Македонија  и македонскиот јазик на тој начин стануваат предмет на разгледување во поширока европска научна дискусија за јазиците, нациите и државите.

Придонесот на Антоан Меје за светското признавање и афирмација на македонскиот јазик како белег на македонскиот идентитет уште пред 108 години!

„Дијалектите на Македонија се дел од јужнословенската група. Заправо тие не се ниту српски, ниту бугарски, особено ако се мисли на пишаниот бугарски јазик, кој се засновува врз дијалекти, доста оддалечени од македонските дијалекти.“ – нагласил Антоан Меје во својата знаменита научна студија „Јазиците во Нова Европа“, објавена во Париз во 1918 година. „Дијалекти на Македонија“ и „македонски дијалекти“ вели овој јазичар 26 години пред да биде македонскиот јазик „измислен од Тито и искован врз основа на бугарски корени“. Денес се навршуваат 160 години од раѓањето на овој врвен европски и светски јазичар. Ова е соодветен повод за ново навраќање кон неговиот научен придонес кон одбраната и афирмацијата на македонската јазична и идентитетска самобитност на европскиот континент и во светски рамки.

Делото на Видоески наспрема „Бугарскиот договор“: дали е време во 2026 Македонија да постапи како Бугарија со „Бледскиот договор“ во 1949?! (2)

Грандиозното научно дело на дијалектологот Божидар Видоески не само што ги урива сегашните бугарско-грчки фалсификати и оспорувања на македонскиот јазично-идентитетски комплекс, туку и отвора сериозен простор за дилема: дали нема, или можеби и има право Република Македонија, согласно и со меѓународното право и неговиот врховен принцип „јус когенс“ да постапи денес со „Бугарскиот договор“ еднакво како што постапи Бугарија со „Бледскиот договор“ во 1949 година – како Бугарија согласно со нејзините „бугарски државни и национални интереси’, така и Македонија согласно со своите државно-национални интереси?! Зашто, великанот на македонската дијалектологија аргументирано докажа дека македонскиот јазик е столб на македонскиот идентитет и сиот свој живот го бранеше тој идентитетски столб, кој е денес загрозен со бугарските евроинтеграциски уцени и ултиматуми.

To top