Колумни

Македонистичкото дело на Мјечислав Малецки – бедем пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет

Истражувањата на полскиот славист Мјечислав Малецки претставуваат непобитен научен доказ за автохтоноста и посебноста на македонскиот јазик. Наспроти повеќедецениските организирани политички напади и фалсификати, кои доаѓаат од одредени кругови, делото на овој светски признат лингвист уште во првата половина на XX век ја зацврсти позицијата на македонистиката на меѓународно ниво. Од една страна стојат произволните толкувања и веќе државна доктрина на негација и фалсификати од страна на Бугарската академија на науки и на официјална Софија во врска со „бугарските темели“ на македонскиот јазик, или за неговата „измисленост како јазик во 1944/1945 година“. Од друга страна стои научната вистина за овој најважен столб на македонскиот идентитет, која се потпира исклучиво врз лингвистички факти и домашни и меѓународни теренски истражувања, кои траат многу повеќе од еден век. Полскиот македонист Мјечислав Малецки починал на денешен ден, на 3 септември 1946 година. Ова е пригода за ново навраќање кон неговото македонистичко научно дело, кое е бедем, пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет.

8 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Научните аргументи на Малецки за засебноста на македонскиот јазик

Во својата капитална научна студија „За прашањата на македонската дијалектологија“ („Z zagadnieniеn dialektologii macedońskiej“), објавена во 1938 година, Мјечислав Малецки (14 јули 1903 -3 септември 1946) донесува јасен и строго научен заклучок без простор за каква било политичка конотација: „Во однос на прашањето дали македонските дијалекти се српски или бугарски, би одговорил дека тие не се во целост ниту српски ниту бугарски, но дека повеќето од нив му припаѓаат на поединечен дијалект, што може да се нарече македонски јазик.“ Врз основа на своите теренски лингвистички истражувања во Егејскиот дел на Македонија, во селата во Сухо и Висока, во непосредната околина на Солун, овој полски македонист докажува дека македонскиот јазик поседува сопствен историски и структурен континуитет.

Со тоа тој директно ја засилува „Македонската теорија“, според која токму македонските говори од околината на Солун ја чинат основата на првиот словенски книжевен јазик — старословенскиот. Затоа во својата научна студија со наслов „Најстариот словенски книжевен јазик“, објавена во 1947 година, Малецки го означува македонскиот јазик со неговите дијалекти како најстар словенски книжевен јазик! А Бугарите „докажуваат“ дека е „современ, без историски корени во минатото“. Кога ги посетил во 1933 година селата Суха и Висока, на околу 10 километри оддалечени од Солун, утврдил дека „голем број од населението не се идентификувало себеси како Бугари, ниту го знаело грчкиот јазик“. 

Д-р Спас Ташев, професор во Институтот за истражување на населението и човекот при Бугарската академија на науки (БАН)

Најновите негирања и поглед на досегашните ставови на Спас Ташев

Наспроти строгата славистичка и македонистичка наука на Малецки, продолжува политички тренд на негирање на македонскиот јазик. Најнов пример за ова е текстот на професорот Спас Ташев од Институтот за население и хумани студии при Бугарската академија на науките (БАН), објавен на 2 септември 2026 година во бугарскиот медиум „Труд“, под наслов „Дали го забранил султанот името Македонија во текот на 1903 година?“. „Анализирајќи“ го „административниот контекст“ на документот,  Ташев ќе ги повтори своите негирања: „Во текстот на султанскиот документ нема ‘македонска нација’, нема ‘македонски етнос’,  нема ‘македонски јазик’, и нема ‘забрана за каков било македонски национален идентитет’.“ Ташев преку своите текстови редовно ја оспорува самобитноста на македонскиот идентитет и јазик. Во една изјава за медиумот „Труд“ тој тврди: „Ставот на бугарската држава е дека ова е кодификувана норма на бугарскиот јазик, изведена во 1994-45 година во Вардарска Македонија, од тоа не можеме да отстапиме“. 

Кога ќе се споредат строгите филолошки аргументи на независната светска наука, каков што е примерот со Малецки, со документите на Бугарската академија на науките (БАН) и изјавите на современите бугарски политичари, се забележува длабок и суштински јаз. Официјалните документи на БАН, изјавите на Румен Радев, порано како претседател, а сега и како премиер на Бугарија, како и на и други државни функционери, претставуваат упорен обид да се сведе прашањето за македонскиот јазик на „вештачка творба од 1944/1945 година“. Меѓутоа, научните факти, објавени од Мјечислав Малецки во 1934, 1936 и 1938 година — години пред официјалната државна кодификација на македонскиот литературен јазик — јасно докажуваат дека македонските дијалекти уште тогаш веќе функционирале како посебен јазичен систем. Додека современите негаторски текстови, како оној на Спас Ташев од 2 септември 2026 година, се служат со историски релативизам и негирање на македонскиот јазик, објективната меѓународна славистика одамна го потврди неговиот историски и просторен континуитет.

Четирите илјади македонски зборови во вториот том од студијата за говорите во Суха и Висока – 4 илјади аргументи против апсурдните напади дека не постои македонски јазик

Зошто македонистичките научни истражувања на Мјечислав Малецки од 30-тите години на минатиот век имаат и денес огромна научна тежина? Затоа што тие ѝ се спротивставуваат на доктрината на негација и фалсификати на македонскиот јазик. Затоа што претставуваат непробоен научен бедем, пред кој паѓаат сите и секакви политички мотивирани оспорувања. Во историјата на европската славистика постојат научни дела, чија вредност не се исцрпува со времето, во кое настанале. Таков е случајот со македонистичкото дело на полскиот славист и дијалектолог. Тој како научник од пред еден век не можел да биде ставен во служба на која било современа национална политика. Силата на неговите научни аргументи произлегува од тоа што тој пред Втората светска војна, пред кодификацијата на современиот македонски стандарден јазик и надвор од југословенскиот политички систем, со теренска дијалектолошка методологија ги проучувал македонските говори и дошол до заклучоци, што не дозволуваат тие да бидат сведени на српски, или бугарски говори, на српски, или бугарски јазик.

Мјечислав Малецки

Теренската работа на Малецки во Македонија започнала во 1933 година. Во 1934 година ја објавил првата книга од монографијата „Два македонски говора (Суха и Висока) во Солунско“ („Dwie gwary macedońskie (Suche i Wysoka w Soluńskiem“). Вториот том со речник од околу 4.000 зборови излегол во 1936 година. Малецки истражувал македонски дијалекти, кои повеќе не постојат во својот животен простор во овој дел на Егејска Македонија. Приведувајќи 4 илјади зборови во тој свој речник, поправо привел и 4 илјади аргументи против апсурдните напади дека не постои македонски јазик. Запишал уште во 1938 година дека „македонските дијалекти не се ниту српски ниту бугарски, туку дека повеќето од нив припаѓаат на еден посебен дијалект, кој може да се нарече македонски јазик.“ Пред неговата кодификација. Затоа Малецки е особено важен во денешниот спор, кој го има бугарската државна политика и лажнонаука самата со себе во врска со елементарното постоење на македонскиот јазик, идентитет и народ.

Како им ги урива Малецки антимакедонските „јазични комбинаторики“ на бугарските научници и политичари?!

Денешната бугарска негаторска и фалсификаторска доктрина настојува да ја сведе македонската јазична посебност и самобитност на политички процес од 20 век. Официјалната  позиција на Бугарската академија на науките од декември 2019 година е: „Службениот јазик во Република Северна Македонија е писмено-регионална норма на бугарскиот јазик“. Институтот за бугарски јазик при БАН тврди: „Континуитетот на таканаречениот македонски јазик е, всушност, континуитет на бугарскиот јазик.“ „Докажувајќи“ дека македонскиот јазик е „регионална бугарска книжевна норма“, Кирило-Методиевскиот научен центар при БАН изнесува: „Современиот официјален јазик во Северна Македонија е плод на политички причини, а не на лингвистички развој.“ Токму тука Малецки станува научно релевантен и им ги урива антимакедонските „јазични комбинаторики“ на бугарските научници и политичари.

Во студијата „Најстариот словенски книжевен јазик“ („Najstarszy literacki język słowian“) Малецки уточнува врз основа на  задлабочена научна анализа дека постојат, од една страна, македонски дијалекти со свои зборовни (лексички), фонетско-фонолошки и други карактеристики и, од друга страна, западнобугарски дијалекти и источнобугарски дијалекти со свои сопствени зборовни (лексички), фонетско-фонолошки и други карактеристики, различни од карактеристиките на македонските дијалекти. Значи, ги истакнувал карактеристиките на македонскиот јазик, што не се наоѓаат ниту во бугарскиот, ниту во српскиот јазик. Ги истражувал македонските говори во нивната конкретна географска средина, ги споредувал со соседните српски и бугарски говори врз основа на јазичните особености.

Кој лаже: Малецки, или Спас Ташев и целата Бугарска академија на науки, заедно со Румен Радев и сите други бугарски политичари?!

Но Малецки го отвора најтешкото прашање за оваа конструкција. Ако македонскиот јазик е само „политички создаден во 1944–1945 година“, тогаш како да се објаснат неговите резултати од пред стотина години? Како да се објаснат неговите истражувања на македонските говори во Сухо, Висока, во Костурско, во Богданско, на поширокиот простор на Егејска Македонија? Полскиот славист не работел со јазик, кој некој го „измислил“, туку со јазик и негови дијалекти, кои ги говореле живи луѓе, Македонци. Малецки експлицитно во 1934 година во својата студија именува „два македонски говора во Суха и Висока, во Солунско“. Дали можел да измисли Македонци и македонски говори, македонски јазик, 12-13 години пред официјалната кодификација, кој тогаш само се издигнал на едно скалило погоре во својот многувековен развој и постоење?

Дали Малецки е во право, или Спас Ташев и целата Бугарска академија на науки, заедно со Румен Радев и сите други бугарски политичари? Полскиот лингвист во 30-тите години од минатиот век истражува и аргументира постоење македонски дијалектен простор. Истражува и аргументира за македонскиот јазик како специфичен јазичен тип, кој не може да се припише на бугарскиот, или на српскиот јазик.  Затоа творештвото на овој полски лингвист, славист, истражувач на македонските дијалекти и траен и импозантен споменик на македонскиот јазик, пред кој се уриваат како неодржливи бугарските, грчките и сите други негаторски фалсификати за непостоењето на македонскиот јазик и неговите дијалекти на целата некогашна етнојазична територија на Македонија.

 

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна лингвистичко-политиколошка анализа, кои немаат никаква поврзаност со ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)

 

 

 

Поврзани теми:

топ|македонски идентитет и јазик|полски славист и македонист Мјечислав Малецки|Бугарија Бугарска академија на науки Румен Радев|Спас Ташев негирање и фалсификати за македонскиот јазик|Два македонски говора во Сухо и Висока Егејска Македонија|македонскиот јазик со неговите дијалекти како најстар словенски книжевен јазик

Најнови вести од: Колумни

За Лант е „глупаво прогласувањето на македонскиот како бугарски јазик“ – дали Костадинов го стори тоа како кандидат за претседател на Бугарија?!

„Бугарските научници, кои тврдат дека концептот на македонскиот јазик бил непознат пред Втората светска војна, или кои продолжуваат да тврдат дека македонскиот јазик не постои, изгледаат не само нечесно, туку и смешно и глупаво! Грчките  научници, кои изнесуваат слични тврдења, покажуваат арогантно незнаење за своите словенски соседи!“ – има констатирано авторот на „Граматиката на македонскиот книжевен јазик“ американскиот славист Хорас Лант во научна статија во 1984 година реагирајќи на постојаните негирање на постоењето и самобитноста на македонскиот јазик. Лант е роден на 12 септември 1918, а починал на 11 август 2010 година. Навршувањето на 108-та годишнина од раѓањето на овој светски признат лингвист е повод да се осврнеме од гледна точка на неговите македонистички истражувања на политичкиот театар, кој го приреди во бугарскиот парламент Костадин Костадинов, лидерот на бугарската ултрадесничарска и националистичка партија „Преродба“. Како пратеник Костадинов поднесе иницијатива македонскиот јазик да биде прогласен и да биде третиран како бугарски јазик. Кажаното од Лант важи денес во целосна мера и за Костадинов: нечесна е и смешна и глупава оваа негова иницијатива за јазикот, кој сиот научен свет го познава и го признава како македонски јазик – идентитетски столб на македонскиот народ.

Писмо од Егејска Македонија од 10.9.1862 против денешните грчки негирања: „Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!“ (2)

„Ќе ти пишувам почесто, ама не знам по бугарски, нашите луѓе овде не знаат бугарски. Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!““  – пишува во писмо, кој го испратил Македонец од Ениџе Вардар, од Егејска Македонија, на 10 септември 1862 година. Јазикот на Македонците во Егејскиот, или Беломорскиот дел на Македонија, не бил бугарскиот, туку македонскиот, или како што стои во оригиналот „мачедонски език“. Ова е многу убедлив доказ и изворно сведоштво, што ги побива сите досегашни и најнови грчки негирања и фалсификати дека „никогаш се говорел македонски јазик на грчката територија“. Но, исто така, и многубројните научни аргументи и докази на врвни светски лингвисти за посебноста на македонскиот јазик и неговата застапеност на сите делови на некогашна етнојазична, неподелена Македонија, претставуваат научен бедем, пред кој се уриваат и стануваат бесмислени досегашните и најновите грчки и сечии други шовинистички негирања на постоењето на мајчиниот јазик на македонскиот народ, но и неговото прикажување како наводна „вештачка творба“, како „измислен јазик“.

Овчарани 2026 ги „разбуди“ духот на Метаксас и грчкиот шовинизам за „измислениот“ македонски јазик и Македонците како „ѓубриња на Балканот“! (1)

Грчката националистичка страница „Грција со висока дефиниција“ на општествената мрежа објави текст за „Контроверзното видео од Мелити“, односно од годинашниов фестивал на македонски ора и песни во Овчарани (на грчки: Мелити). По таа објава во изминативе 48 часа, на 9 и 10 септември, уследи силен бран од реакции на Грци со тешки навреди, пцости, омраза, омаловажувања и негаторски квалификации кон македонскиот народ и јазик, како и кон Република Македонија како држава Македонија.

Теророт врз Македонците во Грција и злогласниот закон на Метаксас од 7.9.1938 за забрана на македонскиот јазик!

На 7 септември 1938 година, диктаторскиот режим на Јоанис Метаксас во Грција го донесе Законот (Правен акт) 2366, со кој радикално се засили претходната забрана и целосно се криминализираше употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија — вклучително и во интимата на сопствениот дом и во кругот на семејството.

Коле Неделковски: Нашата мила татковина, посрбена, побугарена и погрчена, не се даде никому и си остана со македонска боја!

„Викот на бесмртниот Македонец Крсте Мисирков се разнесува дури сега над неговата мила татковина, веќе измачена од борбите и соперништвата на неколку народи, кои не штедеа ништо, за да ја имаат посрбена од едни, побугарена од други и погрчена од трети. Но таа не се даде на никого и си остана со својата боја македонска! Сега, подигната културно и економски, го подзема најдрагиот нејзин глас, го прегрнува најсветото име и со целата своја моќ го држи и го разнесува како светилник до најкрајните катчиња на својата ширина.“ – му напишал македонскиот револуционерен поет Коле Неделковски на 18 мај 1940 година на д-р Сергеј Мисирков, синот на Крсте Мисирков, кој тогаш живее и работи во градот Елена, Бугарија. Ова писмо Неделковски му го пратил на Сергеј во името на Македонскиот литературен кружок, како негов член, откако ја открил во Народната библиотека во Софија заборавената книга на Крсте Петков Мисирков „За македонцките работи“. Коле Неделковски е еден од најреволуционерните поети во македонската книжевност. Починат е на денешен ден, на 2 септември 1941 година во инцидент со бугарската полиција во околности, сѐ уште неразјаснети до крај: скокајќи сам од прозорецот на зградата каде што живеел, или можеби бил фрлен долу.

Европска комисија: Остануваат правилата за влез и излез во Шенген за превозниците од Западен Балкан

Од Европската комисија информираа дека остануваат правилата за влез и излез на транспортерите од Западан Балкан во Шенген зоната, односно тие може да престојуваат 90 дена во рок од 180 денови.

Статијата „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ на Анри Барбис од 1.9.1926 – дел од неговиот француски „Манифест на македонизмот“ (1)

„Навистина овде станува збор за една нација. Нација која има свој оригинален етнички карактер, свои традиции, свои стремежи, своја единствена и специфична личност. … Оваа нација, на самата почва на која се развила и опстојувала, каде што историјата ја засадила, со која е поврзана преку своите корени и својата култура, се третира како збир на робови и злосторници.“ – напиша славниот француски писател Анри Барбис во својата прочуена статија со наслов „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ („La question macédonienne est-elle si complexe que cela?“), која е објавена во списанието „Балканска федерација“ на денешен ден, на 1 септември 1926 година. Барбис, еден од најблескавите француски и европски интелектуалци  меѓу двете светски војни, уште пред 100 години во својата статија пишува експлицитно за Македонците како посебна нација, а не како дел од друга балканска нација.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top