Колумни

Теророт врз Македонците во Грција и злогласниот закон на Метаксас од 7.9.1938 за забрана на македонскиот јазик!

На 7 септември 1938 година, диктаторскиот режим на Јоанис Метаксас во Грција го донесе Законот (Правен акт) 2366, со кој радикално се засили претходната забрана и целосно се криминализираше употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија — вклучително и во интимата на сопствениот дом и во кругот на семејството.

8 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Законот на Метаксас против македонскиот јазик – еден од најжестоките акти на грчката систематска асимилација и денационализација на Македонците во Егејска Македонија

Донесувањето на Правниот акт 2366 на денешен ден, на 7 септември 1938 година претставуваше врв на државниот терор на Метаксасовиот режим врз македонското население во Егејскиот дел на Македонија, во Грција. Законот на Метаксас за забрана на употребата на македонскиот јазик во Грција претставува еден од најжестоките акти на систематска асимилација и денационализација на Македонците во Егејска Македонија. За разлика од претходните обиди за асимилација, овој акт изврши брутална инвазија во најприватната сфера на поединецот — во неговиот дом и во семејното огниште. Тој воведе строги казни за секој изговорен македонски збор: парични казни, присилно пиење рицинусово масло, затвор и депортација на пусти острови. Селата во Егејска Македонија беа преплавени со шпиони. Децата беа принудувани да ги кодошат сопствените родители, ако  проговорат дома на мајчин јазик. Овој закон предизвика длабока колективна психолошка траума кај Македонците во Егејот, создавајќи страв, кој се пренесуваше со поколенија.

Беше воведена целосна и строга забрана за употреба на македонскиот јазик, не само во јавната сфера, туку и во приватниот и семејниот живот. Владееше целосна репресија: забраната важеше насекаде — на пазарите, во секојдневната комуникација, на свадби, погреби, па дури и во сопствениот дом. Полициски патроли прислушувале по прозорците на куќите, за да фатат некого како зборува на македонски. Биле изрекувани драконски казни: за секој искажан македонски збор следувале остри казни: високи парични глоби, јавно понижување. Во оваа смисла „специјална“ била тортурата  со рицинусово масло: во костурските села била редовна пракса изведувањето на селаните среде село, каде што локалните жандарми ги принудувале да пијат рицинусово масло пред сите како казна за зборување на мајчиниот јазик. Присилното пиење големи количества рицинусово масло било вршено, за да добијат жртвите силен и неконтролиран пролив, или им било плукано во уста. Целта на грчките жандарми била јавно да се понижат жртвите, да го изгубат достоинството пред сопствените сограѓани и да се испрати јасна порака до целото село. Покрај тоа, тие биле физички малтретирани и претепувани.

Македонски деца од селата во околината на Солун

Бришењето на македонскиот идентитет и секоја македонска трага во Егејска Македонија – една од главните цели на законот на Метаксас од 7 септември 1938

Имало масовни апсења и интернации: повеќе од 5.000 Македонци биле осудени, затворени, или депортирани во интернација на пустите грчки острови под обвинение за „дејствување против државната безбедност“. Македонското население, без оглед на возраста, било присилно праќано на т.н. „вечерни училишта“ за да го учи грчкиот јазик. Една од главните цели била бришење на македонскиот идентитет: напоредно со јазичната репресија, биле сменети сите преостанати македонски топоними, имиња на села, градови, цркви, па дури и личните имиња и презимиња на луѓето, кои морале да бидат погрчени. Овој период оставил длабоки историски трауми кај македонското население во Грција, принудувајќи ги генерациите да го потиснат сопствениот мајчин јазик во страв за своето постоење.

Забраната за употреба на македонскиот јазик за време на Метаксасовата диктатура (1936–1941) била особено брутална во регионите, каде што македонското население било доминантно — Костурско, Леринско и Воденско. Како резултат на законот, овие региони биле подложени на воен и полициски терор, но истовремено во нив се родил силен тивок и организиран отпор. Леринскиот регион важел за едно од најцврстите македонски јадра, поради што притисокот тука бил најекстремен. Се организирало полициско шпионирање под прозорците на куќите: во леринските села жандармите ноќе кружеле околу куќите и прислушувале под прозорците, за да откријат дали семејствата меѓу себе зборуваат на македонски јазик. Бил вршен терор дури и врз македонските деца: во училиштата биле физички казнувани, тепани со прачки по рацете и јавно понижувани, ако изустеле македонски збор при играње во дворот.

Имало и специјални „јазични“ полициски пунктови на пазарите: на пазарот во градот Лерин, полицијата стоела меѓу селаните. Селанецот, кој не ќе знаел да каже „домати“, или „пиперки“ на грчки, не смеел да продава и бил директно спроведуван во полициска станица. Костурскиот регион претрпел масовни депортации: илјадници Македонци од овој крај биле уапсени под обвинение за „словенски национализам“, само затоа што биле фатени и чуени како зборуваат македонски јазик. Потоа без судење биле интернирани на пустите грчки острови Макронисос, Агиос Ефстратиос, Анафи…. Во овој регион засилено се кршеле и се стружеле македонските натписи од надгробните плочи во црквите и гробиштата. Во Воденско имало „задолжителни вечерни училишта“: стари луѓе од по 70 и 80 години од воденските села биле принудувани по цел ден да работат на нивите, а навечер пешки да одат со километри до т.н. „вечерни училишта“, за да учат грчки букви. Оние, кои нема да се појавеле, плаќале огромни парични глоби. Не случајно била забранувана и македонската песна: на традиционалните селски слави во Воденско градските музичари добиле строга наредба да не свират македонски ора. Ако запеел некој македонска песна, веднаш следело апсење на целата тајфа.

Дочек на генералот Јоанис Метаксас со фашистички поздрав и кренати раце во стилот на                  нацистичка Германија и нејзиниот лидер Адолф Хитлер

Лично сведоштво на австралиски новинар: што им прават Германците на Евреите, тоа им го прават и Грците на Македонците – за да им всадат „грчки национален дух“!

Австралискиот новинар и автор Берт Биртлс (1900 –1994) во својата книга од 1938 година со наслов „Грција постојано ги прогонува Македонците“ пишува дека тоа што германските нацисти им го правеле на Евреите, тоа им го правеле и грчките фашисти кон Македонците. Биртлс бил дописник на весниците  „Дејли телеграф“, „Сан“ и „Сандеј телеграф“. Заедно со својата сопруга Дора престојувал една година во Грција. И двајцата патувале низ целата земја, истражувајќи ја политичката ситуација. Биле сведоци на политичките борби, како и на прогонот и тортурата врз илјадници луѓе, меѓу кои и врз Македонците, во злогласните логори на островите Гавдос, Анафи и други.

Книгата на „Берт Биртлс со наслов „Грција постојано ги прогонува Македонците“, објавена во 1938 година, со неговите лични сведоштва за прогонот и тортурите врз Македонците во Егејска Македонија, само поради тоа што се Македонци и поради нивното говорење на мајчиниот македонски јазик

Споредувајќи го грчкиот прогон на Македонците во Грција со германскиот прогон на Евреите, Биртлс запишал: „Преку својата изопачена нечовечност грчката диктатура го имитира германскиот и италијанскиот модел, но таа таа веќе има развиено и свој посебен бренд на шовинизам. Грција нема Еврејски проблем, но ги има Македонците. Во име на ‘хеленизацијата’  грчките власти постојано ги прогонуваат овие луѓе и ги апсат поради најнечуени причини. За да всади во нив соодветен [грчки] национален дух, Метаксас го употребува методот со менување на изворните, македонски имиња на местата во грчки и преку забранување Македонците] да го употребуваат својот мајчин [македонски] јазик. А ако покажат и најмал отпор спрема указот (на Метаксас од 7 септември 1938 година – л.заб.) селаните-Македонци се прогонувани без судење, бидејќи и тоа се сметало како  закана за безбедноста на државата. Навистина, има многу малку политички затвореници, без разлика дали Македонци или Грци, кои се формално обвинети за некакво кривично дело.“

Жестокиот фашистички терор на грчката диктатура на Метаксас не успеа во целина: Македонците ги претворија своите домови во тврдини на македонскиот јазик!

И покрај жестокиот фашистички терор на грчката диктатура на генералот Метаксас, уследиле реакции и отпор од македонското население кон споменатиот закон. Македонците не се откажале од својот идентитет и јазик. Отпорот се пројавувал на повеќе начини. Се случувал „јазичен отпор“ во домовите, кои станале тврдини на македонскиот јазик. Повозрасните строго ги заветувале децата да го зборуваат македонскиот јазик веднаш штом ќе се затвори домашната врата, со цел јазикот да не изумре кај новите поколенија. Политичкиот отпор на Македонците започнал да се пројавува и преку Комунистичката партија на Грција: многу млади Македонци од Леринско и Костурско почнале да се приклучуваат на левичарските движења и Комунистичката партија на Грција (КПГ), која во тој период (иако и самата илегална под Метаксас) ветувала национална рамноправност и признавање на правата на Македонците. Ова била основата за партизанското движење: овој тивок отпор и револуционерен македонски гнев, насобран во времето на Метаксас, експлодирал веднаш по започнувањето на Втората светска војна (1941), кога Македонците масовно се организирале во оружени чети (Славомакедонскиот народен ослободителен фронт – СНОФ, а подоцна и НОФ), за да се борат за својата слобода.

Правниот акт 2366  на грчкиот фашистички диктатор Јоанис Метаксас не успеа целосно да го искорени македонскиот јазик, но успеа да го осакати неговиот природен развој, природното предавање од постарите на помладите македонски поколенија. Ова е последица, која тешко се чувствува и денес.

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна лингвистичко-политиколошка анализа, кои немаат никаква поврзаност со ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)

 

 

 

 

Поврзани теми:

Закон број 2366|забрана и криминализирање на употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија денес во Грција|топ|диктатура на генералот Јоанис Метаксас во Грција

Најнови вести од: Колумни

За Лант е „глупаво прогласувањето на македонскиот како бугарски јазик“ – дали Костадинов го стори тоа како кандидат за претседател на Бугарија?!

„Бугарските научници, кои тврдат дека концептот на македонскиот јазик бил непознат пред Втората светска војна, или кои продолжуваат да тврдат дека македонскиот јазик не постои, изгледаат не само нечесно, туку и смешно и глупаво! Грчките  научници, кои изнесуваат слични тврдења, покажуваат арогантно незнаење за своите словенски соседи!“ – има констатирано авторот на „Граматиката на македонскиот книжевен јазик“ американскиот славист Хорас Лант во научна статија во 1984 година реагирајќи на постојаните негирање на постоењето и самобитноста на македонскиот јазик. Лант е роден на 12 септември 1918, а починал на 11 август 2010 година. Навршувањето на 108-та годишнина од раѓањето на овој светски признат лингвист е повод да се осврнеме од гледна точка на неговите македонистички истражувања на политичкиот театар, кој го приреди во бугарскиот парламент Костадин Костадинов, лидерот на бугарската ултрадесничарска и националистичка партија „Преродба“. Како пратеник Костадинов поднесе иницијатива македонскиот јазик да биде прогласен и да биде третиран како бугарски јазик. Кажаното од Лант важи денес во целосна мера и за Костадинов: нечесна е и смешна и глупава оваа негова иницијатива за јазикот, кој сиот научен свет го познава и го признава како македонски јазик – идентитетски столб на македонскиот народ.

Писмо од Егејска Македонија од 10.9.1862 против денешните грчки негирања: „Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!“ (2)

„Ќе ти пишувам почесто, ама не знам по бугарски, нашите луѓе овде не знаат бугарски. Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!““  – пишува во писмо, кој го испратил Македонец од Ениџе Вардар, од Егејска Македонија, на 10 септември 1862 година. Јазикот на Македонците во Егејскиот, или Беломорскиот дел на Македонија, не бил бугарскиот, туку македонскиот, или како што стои во оригиналот „мачедонски език“. Ова е многу убедлив доказ и изворно сведоштво, што ги побива сите досегашни и најнови грчки негирања и фалсификати дека „никогаш се говорел македонски јазик на грчката територија“. Но, исто така, и многубројните научни аргументи и докази на врвни светски лингвисти за посебноста на македонскиот јазик и неговата застапеност на сите делови на некогашна етнојазична, неподелена Македонија, претставуваат научен бедем, пред кој се уриваат и стануваат бесмислени досегашните и најновите грчки и сечии други шовинистички негирања на постоењето на мајчиниот јазик на македонскиот народ, но и неговото прикажување како наводна „вештачка творба“, како „измислен јазик“.

Овчарани 2026 ги „разбуди“ духот на Метаксас и грчкиот шовинизам за „измислениот“ македонски јазик и Македонците како „ѓубриња на Балканот“! (1)

Грчката националистичка страница „Грција со висока дефиниција“ на општествената мрежа објави текст за „Контроверзното видео од Мелити“, односно од годинашниов фестивал на македонски ора и песни во Овчарани (на грчки: Мелити). По таа објава во изминативе 48 часа, на 9 и 10 септември, уследи силен бран од реакции на Грци со тешки навреди, пцости, омраза, омаловажувања и негаторски квалификации кон македонскиот народ и јазик, како и кон Република Македонија како држава Македонија.

Македонистичкото дело на Мјечислав Малецки – бедем пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет

Истражувањата на полскиот славист Мјечислав Малецки претставуваат непобитен научен доказ за автохтоноста и посебноста на македонскиот јазик. Наспроти повеќедецениските организирани политички напади и фалсификати, кои доаѓаат од одредени кругови, делото на овој светски признат лингвист уште во првата половина на XX век ја зацврсти позицијата на македонистиката на меѓународно ниво. Од една страна стојат произволните толкувања и веќе државна доктрина на негација и фалсификати од страна на Бугарската академија на науки и на официјална Софија во врска со „бугарските темели“ на македонскиот јазик, или за неговата „измисленост како јазик во 1944/1945 година“. Од друга страна стои научната вистина за овој најважен столб на македонскиот идентитет, која се потпира исклучиво врз лингвистички факти и домашни и меѓународни теренски истражувања, кои траат многу повеќе од еден век. Полскиот македонист Мјечислав Малецки починал на денешен ден, на 3 септември 1946 година. Ова е пригода за ново навраќање кон неговото македонистичко научно дело, кое е бедем, пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет.

Коле Неделковски: Нашата мила татковина, посрбена, побугарена и погрчена, не се даде никому и си остана со македонска боја!

„Викот на бесмртниот Македонец Крсте Мисирков се разнесува дури сега над неговата мила татковина, веќе измачена од борбите и соперништвата на неколку народи, кои не штедеа ништо, за да ја имаат посрбена од едни, побугарена од други и погрчена од трети. Но таа не се даде на никого и си остана со својата боја македонска! Сега, подигната културно и економски, го подзема најдрагиот нејзин глас, го прегрнува најсветото име и со целата своја моќ го држи и го разнесува како светилник до најкрајните катчиња на својата ширина.“ – му напишал македонскиот револуционерен поет Коле Неделковски на 18 мај 1940 година на д-р Сергеј Мисирков, синот на Крсте Мисирков, кој тогаш живее и работи во градот Елена, Бугарија. Ова писмо Неделковски му го пратил на Сергеј во името на Македонскиот литературен кружок, како негов член, откако ја открил во Народната библиотека во Софија заборавената книга на Крсте Петков Мисирков „За македонцките работи“. Коле Неделковски е еден од најреволуционерните поети во македонската книжевност. Починат е на денешен ден, на 2 септември 1941 година во инцидент со бугарската полиција во околности, сѐ уште неразјаснети до крај: скокајќи сам од прозорецот на зградата каде што живеел, или можеби бил фрлен долу.

Европска комисија: Остануваат правилата за влез и излез во Шенген за превозниците од Западен Балкан

Од Европската комисија информираа дека остануваат правилата за влез и излез на транспортерите од Западан Балкан во Шенген зоната, односно тие може да престојуваат 90 дена во рок од 180 денови.

Статијата „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ на Анри Барбис од 1.9.1926 – дел од неговиот француски „Манифест на македонизмот“ (1)

„Навистина овде станува збор за една нација. Нација која има свој оригинален етнички карактер, свои традиции, свои стремежи, своја единствена и специфична личност. … Оваа нација, на самата почва на која се развила и опстојувала, каде што историјата ја засадила, со која е поврзана преку своите корени и својата култура, се третира како збир на робови и злосторници.“ – напиша славниот француски писател Анри Барбис во својата прочуена статија со наслов „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ („La question macédonienne est-elle si complexe que cela?“), која е објавена во списанието „Балканска федерација“ на денешен ден, на 1 септември 1926 година. Барбис, еден од најблескавите француски и европски интелектуалци  меѓу двете светски војни, уште пред 100 години во својата статија пишува експлицитно за Македонците како посебна нација, а не како дел од друга балканска нација.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top