Колумни

Овчарани 2026 ги „разбуди“ духот на Метаксас и грчкиот шовинизам за „измислениот“ македонски јазик и Македонците како „ѓубриња на Балканот“! (1)

Грчката националистичка страница „Грција со висока дефиниција“ на општествената мрежа објави текст за „Контроверзното видео од Мелити“, односно од годинашниов фестивал на македонски ора и песни во Овчарани (на грчки: Мелити). По таа објава во изминативе 48 часа, на 9 и 10 септември, уследи силен бран од реакции на Грци со тешки навреди, пцости, омраза, омаловажувања и негаторски квалификации кон македонскиот народ и јазик, како и кон Република Македонија како држава Македонија.

8 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Жестоки грчки антимакедонски реакции на фејсбук за Овчарани – еднакво жестоки противреакции и од Македонци на истиот фејсбук-профил

„Скопјаните, имателите на скопски пасош, се ѓубрето на Балканот!“; „Јазикот што се зборува и што се пее во Мелити е ‘квази-јазик’!“; „Не постои таков јазик, тоа е измислица!“;„Скопје и неговите жители немаат никаква врска со поимот Македонија!“; „Македонија е само една и таа е грчка!“; „Вистинската Македонија завршува на грчката граница!“; „Секој обид за употреба на името Македонија надвор од Грција е кражба на историјата!“ – ова се само дел од големиот број шовинистички и антимакедонски објави од Грци на фејсбук-профилот на грчката националистичка страница „Грција со висока дефиниција“ („Greece High Definition“), кои реагираат на одржаниот традиционален фестивал-панаѓур во селото Овчарани (Мелити), Леринско, кога јавно се пееја песни на македонски јазик.

Македонски песни и ора на традиционалниот панаѓур-фестивал во Овчарани

Но, на истиот фејсбук-профил можат да се прочитаат и жестоки противреакции од Македонци или на македонски јазик, или на англиски јазик, од кои дел се и овие: „Ве боли вистината, гадови! Лерин е македонски град!“; „Оставете ги Македонците нека си се веселат на македонски, со македонски песни и со души храбри македонски! Идејата живее сѐ до последен еден од нас!“; „Мора вештачките креации на фашистички начин да си ја заштитат фантазијата таканаречена Грција!“; „Фестивалот се одржуваше во селото Овчарани, Леринско. Песната е испеана на македонски јазик.“; „Ваквите песни се испеани во времето кога во вештачко-фашистичката творба Грција се вршеше невиден геноцид врз Македонското население од Егејска Македонија, кој сѐ уште се врши. И какви песни ќе пеат Македонците освен вакви како оваа песна ‘Бегајте, Грци, не ве сакаме”!“ Авторот на овие редови се воздржува од пренесување на најнавредливите  и екстремни објави од грчка и македонска страна.

Инаку, покрај другото, во својата спомената објава на овој фејсбук-профил  „Грција со висока дефиниција“ наведува: „Видеото е доставено во леринското обвинителство во вторник, 8 септември, од Димитриос Ѓумацидис и Христос Циранидис. Според нивната изјава, тие им доставиле на обвинителите снимки од фестивалот одржан на 19 јули 2026 година, барајќи истрага дали содржината на песната и однесувањето на лицата, што се појавуваат во видеото, може да доведат до кривична, или друга правна одговорност. Песната, насловена како ‘Александар, крал на Македонија’, претставува посебно националистичко толкување на античката македонска историја на Македонија и експлицитно се однесува на Грците и Александар Велики. Според Ѓумацидис, таа песна ја искривува историјата. Тој тврди дека некои учесници во видеото го придружувале пејачот со гест на раката со три прста, што тој го протолкува како симбол на одвојување на грчка Македонија од Грција и нејзино вклучување во соседната држава. Пријавата содржи грчки превод на дел од текстот на песната, во кој се тврди дека поминале векови, но ‘Македонците сè уште постојат’, оние што ја пеат велат дека ‘вистината ќе победи“, им порачуваат на Грците да си заминат и да престанат со своите ‘лаги’, ги обвинуваат Грците дека слават странски крал и го претставуваат Александар како ‘Крал на Македонците’.“ – изнесува на фејсбук „Грција со висока дефиниција“.

Страницата  „Грција со висока дефиниција“, која е, поправо, мултимедиумска платформа на фејсбук и инстаграм, е исклучително популарна и влијателна на општествените мрежи со околу 800 илјади следбеници само на нивниот официјален фејсбук-профил. Токму затоа објавите поврзани со јулскиот годинашен фестивал во Овчарани и за македонското прашање се рашири многу брзо низ општествените мрежи со многу голем број националистички коментари.  Покрај општествените мрежи има и свој сопствен интернет-портал greecehighdefinition.com.

Од сенката на Метаксас до европските парадокси: Како Лерин го разбуди институционалниот шовинизам во Грција

Бурните шовинистички реакции, случени на 9 и 10 септември 2026 година на влијателниот фејсбук-профил „Greece High Definition“ — поттикнати од традиционалниот панаѓур во селото Овчарани (Мелити), Леринско, каде јавно се пееја песни на македонски јазик — отвораат повторно длабоки историски и правни прашања. Масовното негирање на македонскиот народ и јазик од страна на грчките корисници не е изолиран инцидент, туку директен одраз на еден непрестаен не само индивидуален, туку и грчки државен менталитет. Споменатите реакции во грчкиот медиумски простор и на тамошните опшествени мрежи се нов показ и доказ дека е жив и натаму духот на озлогласениот Закон број 2336, донесен од диктаторот Јоанис Метаксас на 7 септември 1938 година за забрана на употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија, денес во Грција. Метаксас и неговиот антимакедонски закон ги нема одамна, но неговиот репресивен дух е сè уште жив.

Под овој закон македонскиот јазик беше строго забранет, а луѓето беа присилно интернирани, затворани, физички малтретирани и подложувани на остри тортури дури и за еден изговорен македонски збор. Институционалната реакција од 8 и 9 септември 2026 година — кога грчки националисти поднесоа официјален кривичен поднесок и видеоматеријали до Обвинителството во Лерин со цел кривично да се гонат организаторите на фестивалот поради пеење песни на македонски јазик  — јасно покажува дека современиот грчки национализам сè уште посегнува по алатките на Метаксас: обидот за криминализација на македонскиот јазик како „противтигрчки акт“ е јасен доказ дека асимилаторската матрица продолжува да дејствува.

Европскиот парадокс на Грција-членка на ЕУ

Оваа ситуација го разоткрива огромниот парадокс на Грција како долгогодишна членка на Европската Унија (ЕУ). Иако официјална Атина е правно обврзана со низа европски резолуции, меѓународни конвенции за човекови права и декларации за заштита на малцинските јазици, таа официјално не признава постоење етнички малцинства на својата територија, а камоли македонско малцинство. Грција упорно го негира постоењето на македонскиот јазик кај сопственото автохтоно население, именувајќи ги граѓаните со вештачки заменски фрази како „славофони Грци“ или „двојазични жители“. Додека ЕУ промовира јазична разновидност и право на самоопределување како темелни европски вредности, Грција продолжува да одржува административен и општествен „ѕид“ кон секаков обид за институционално востановување на македонскиот национален идентитет и на македонскиот јазик во Егејска Македонија.

Македонци во Егејска Македонија, денес во Грција

Овој бран на говор на омраза и нови негирања на Македонците и македонскиот јазик и кривичната пријава во леринското обвинителство директно се надоврзуваат кон судењето, закажано за 21 септември 2026 година. Тогаш во Врховниот суд (Касацискиот суд на Грција) ќе се разгледуваат две жалби од седум физички лица против судската одлуката на Апелацискиот суд  за распуштање на здружението „Центар за македонски јазик во Грција“ со седиште во Лерин (грчки: Флорина), чија цел е законското зачувување и негување на македонскиот јазик како автохтон јазик во Грција.

Ќе се разгледуваат две посебни жалби, поднесени од седумте лица, кои се членови на Управниот одбор на Центарот за македонски јазик. Тие поднесоа жалби до Врховниот суд, откако претходно Апелацискиот суд во Грција донесе негативни одлуки и побара здружението да биде распуштено. Грчките десничарски организации, обвинители и здруженија бараат официјално укинување на првобитната судска одлука од јули 2022 година, со која судот во Лерин првпат законски го призна ова македонско здружение. Нивната цел е на Центарот правно да му се забрани да постои и да дејствува.

Грчката страна тврди дека регистрацијата на ова здружение „ги загрозува националните интереси на Грција“, бидејќи Центарот има за цел да организира бесплатни онлајн курсеви по македонски јазик, да се залага за негово воведување во јавните училишта во Северна Грција и да го документира македонскиот говор како автохтон/малцински јазик во земјата.

Судењето во Врховниот суд на 21 септември претставува последно ниво на надлежност во рамките на грчкиот правосуден систем. Ако Касацискиот суд пресече негативно и го затвори здружението, со тоа се исцрпуваат сите правни лекови во Грција. По ова Центарот за македонски јазик има право и веќе најави дека ќе поднесе официјална тужба против Грција пред Европскиот суд за човекови права во Стразбур, каде што Грција веќе има историја на изгубени спорови за кршење на малцинските права.

Ова судење на 21 септември е директната причина зошто на 9 и 10 септември националистичките кругови во Грција преку случајот со песните во Овчарани кренаа толкава јавна врева: со цел да извршат притисок врз Врховниот суд дека македонскиот јазик наводно претставува опасност за Грција.

Ова судење, кое е директно поврзано со борбата за признавање на македонскиот јазик и легитимитетот на здруженијата, кои го негуваат во Грција, претставува клучен тест за грчкиот правосуден систем. Исходот од ова судење ќе покаже дали Грција ќе продолжи да го гази европското законодавство под притисок на шовинистичките погледи, или ќе овозможи минимум простор за заштита на основните човекови права на Македонците во Грција, во конкретниот случај за употреба на мајчиниот македонски јазик.

(продолжува)

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна лингвистичко-политиколошка анализа, кои немаат никаква поврзаност со ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)

 

 

 

 

 

Поврзани теми:

македонски јазик и идентитет|Егејска Македонија денес во Грција|македонски фестивал во Овчарани|грчки шовинистички и антимакедонски реакции|остри македонски противреакции|духот на Метаксас|топ

Повеќе на оваа тема:

Најнови вести од: Колумни

Претсмртниот завет на Антон Попов до сите македонски поколенија да го чуваат македонското име и никогаш да не отстапуваат од борбата за иднината на Македонија

На денешен ден, на 20 октомври 1915 година е роден непокорниот син на Македонија и македонскиот народ писателот Антон Попов. Неизмерна е важноста на неговите дела за градењето на македонската самосвест на македонскиот народ. Како бранител негов и на македонската кауза, во своите публицистички трудови, како што е знаменитата статија „Дали постои македонска нација“ Попов дава јасен, научно и историски образложен одговор за постоењето на македонскиот народ, со кој ги побива туѓите негаторски пропаганди. Попов постоеше и живееше, сонуваше и копнееше, дишеше и умре за саканата таковина Македонија, стрелан во Софија на 23 јули 1942 година од царборисовскиот фашистички режим на Бугарија.

Бистришки, 1934 – Тоевски, 2026: Зошто сме ние, Македонците, одделен народ? (4)

Одговорот на тоа прашање е од огромно геополитичко значење за Македонија и македонскиот народ и денес, на почетокот на 21 век. Авторот на овој текст чини напор сега, во 2026 година, да даде свој аргументиран одговор на истото прашање, кое си го постави пред себе Васил Ивановски – Бистришки во 1934 година. Македонците се навистина посебен народ во Балканот и Европа: својата „Македонска приказна“ тие си ја пишуваа самите низ бурните епохи на својата национална историја. Во таа историја се вградени сите државотворни стремежи на македонскиот народ, на кого никој никогаш ништо не му подарил, ниту држава, ниту фалсификувана историја како на „добрите соседи“. Напротив; толку многу му одзеле, но тој стои простум и натаму наспроти бурите на (не)времињата. Македонците со својот јазик и писменост, со својата духовност и култура, со својот идентитет и историја се длабоко во темелите на европската цивилизација.

Огромното значење на „Македонскиот манифест“ на Бистришки за посебноста на македонскиот народ сега кога се прогласува дека е бугарски и воздухот, што го дише! (3)

Статијата на Васил Ивановски – Бистришки со наслов „Зошто сме ние, Македонците, одделна нација?“, објавена во 1934 година, е еден од најзначајните и најтемелните историски документи во 20 век за афирмација на македонскиот национален идентитет и за правилното и целосно решавање на македонското прашање во Балканот. Македонски историчари аргументираат дека е таа текст од клучно значење за македонскиот народ, исто како и „За македонцките работи“ на Крсте Мисирков.

За Бугарите Васил Бистришки „талкал околу македонското прашање“, иако јасно се борел против бугаризацијата на Македонија и Македонците! (2)

„Бугарскиот, српскиот и грчкиот империјализам го одрекуваат постоењето на македонската нација. За да покажеме дека немаат никакво право над Македонија и да ја попречиме нивната асимилаторска политика, ние, Македонците треба високо да изјавиме дека не сме Срби, Грци, ниту Бугари, туку одделна македонска нација со свој јазик, национален карактер и историја.“ – истакнал Васил Ивановски-Бистришки (18.10.1906-1991) во неговата бележита статија „Зошто сме, ние Македонците, одделна нација?“, објавена во 1934 година. Оваа статија е едно од најтемелните докажувања на македонската национална посебност и идентитет, напишана од Македонец на почетокот на 20 век. Сто и дваесеттата година од раѓањето на овој значаен деец за етноидентитетската, јазична и историска засебност на македонскиот народ е пригода за должно навраќање кон неговото дело.

Васил Ивановски-Бистришки им одржа на Бугарите и Грците „лекција“ за постоењето на Македонците десет години пред „Тито да ги измисли“! (1)

„Бугарскиот, српскиот и грчкиот империјализам го одрекуваат постоењето на македонската нација. За да покажеме дека немаат никакво право над Македонија и да ја попречиме нивната асимилаторска политика,  ние, Македонците треба високо да изјавиме дека не сме Срби, Грци, ниту Бугари, туку одделна македонска нација со свој јазик, национален карактер и историја.“ – истакнал Васил Ивановски-Бистришки (18.10.1906-1991) во неговата бележита статија „Зошто сме, ние Македонците, одделна нација?“, објавена во 1934 година. Оваа статија е едно од најтемелните докажувања на македонската национална посебност и идентитет, напишана од Македонец на почетокот на 20 век. Сто и дваесеттата година од раѓањето на овој значаен деец за етноидентитетската, јазична и историска засебност на македонскиот народ е пригода за должно навраќање кон неговото дело.

„Граматиката“ на Блаже Конески од 1952 – силен научен противудар кон бугарско-грчките негирања на македонскиот јазик!

„Корените на нашиот денешен литературен јазик се впиваат во наследството на писменоста, што од векови наваму носи во Македонија самобитно јазично обележје.“ – има напишано, покрај другото, еден од архитектите на македонскиот национален идентитет и на македонскиот јазик Блаже Конески во уводот на својата „Граматика на македонскиот литературен јазик“, објавена на 13 октомври 1952 година. Издавањето на ова дело е еден од најзначајните датуми не само во јазичната, туку и националната историја на македонскиот народ. Најголемиот пораз за негаторите на мајчиниот јазик на Македонците е фактот што „Граматиката“ добива веднаш меѓународен легитимитет од најугледните светски лингвистички умови и од светските славистички центри: таа е веднаш прифатена од водечките слависти во Франција (Андре Вајан), Русија, Германија и САД. Речиси истовремено со Конески и американскиот професор од Универзитетот Харвард Хорас Лант ја објавува својата прва македонска граматика на англиски јазик. Светската наука уште во 50-тите години од минатиот век ја затвори расправата, која денес сѐ посилно, но и сѐ почајно особено Грција и Бугарија се обидуваат повторно да ја отворат со политички фалсификати.

Моќната одбрана на Анатол Франс на Македонците во 1903 – европско „бетонирање“ на идентитетот наспроти бугарско-грчките оспорувања (1)

„Во Македонија турските војници и чиновници масакрираат селани и ги силуваат нивните ќерки и жени. Овие злосторства, извршени за срам на Европа, мора да бидат казнети од Европа. Загрижени сме за судбината на Ерменците и Македонците, не затоа што се христијани, туку затоа што се човечки суштества. Како гаранција за нивното спасение и заради воспоставување сеопшт мир, бараме целосно спроведување на Берлинскиот договор во однос на Ерменија и Македонија. “ – истакнал францускиот писател Анатол Франс во својот знаменит говор, одржан на 18 март 1903 година во Париз на собир, заради поддршка на Ерменија и Македонија. Со тоа уште пред 123 години во срцето на Франција и Европа овој великан на интелектуална Франција едновремено изнесува и моќна потврда на идентитетот на македонскиот народ. Но искажува и заложба за македонска државност и политичка самостојност согласно со Берлинскиот договор од 1878 година, особено во однос на Бугарија и Грција – денешните најжестоки негатори на Македонија и Македонците. Денес се навршуваат 102 години од смртта на овој бележит Француз – бескомпромисен борец и за македонската вистина среде Европа. Оваа годишнина е соодветен повод за ново навраќање кон неговото промакедонско дело, со кое тој трајно заслужува посебно место во колективното паметење на македонскиот народ. Чествувањето на Анатол Франс е чествување и на самите нас како народ со своја самобитност и македонски идентитет.

Пренесувањето на моштите на Гоце Делчев и наводните на Самуил – огледало на бугарската политика кон Македонија, од добрососедство до историски ревизионизам!

Државната и политичката свест на Бугарија за 80 години се развиваше во негативна насока: од држава, која во 1946 година официјално ја признаваше македонската национална самобитност, идентитет, држава, јазик и историја, до држава-членка на ЕУ, која денес во 2026 година практикува историски ревизионизам кон Македонија, стремежи да ја „прекрои“ нејзината автентична национална историја. Но и стремежи за бугаризирање на македонскиот идентитет и јазик. Официјална Софија денес прибегнува кон вета и блокади на македонската евроинтеграција во обид да ги оствари своите асимилаторски цели и стремежи. Двата столба на македонскиот идентитет и државност се под опсада: Цар Самоил, како македонски државотворен столб на средновековието, и Гоце Делчев, како столб на современата државност и идентитет на македонскиот народ. Toa сe двете клучни точки, кои Софија упорно се обидува да ги бугаризира. Стратегијата не е насочена само кон одделни историски периоди, туку кон целосно растурање и поништување на континуитетот на македонскиот идентитет и државотворните стремежи и традиции на македонскиот народ од минатите векови до денес.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top