Колумни

Францускиот „Манифест на македонизмот“ на Анри Барбис ја зрачи сто години вистината за самобитноста на македонскиот народ, идентитет и јазик во Европа

 „Навистина станува збор за една нација. Нација која има свој оригинален етнички карактер, свои традиции, свои стремежи, своја единствена и специфична личност.  Овој народ, на самата почва каде што се развил и опстојувал… се третира како збир на робови и злосторници.“ – има напишано големиот француски писател Анри Барбис во својата прочуена статија „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ („La question macédonienne est-elle si complexe que cela?“), која е објавена во списанието „Балканска федерација“ на 1 ноември 1926 година. Во неа Барбис нагласил дека македонското население историски било вкоренето во Македонија, но му биле одземени основните национални права. Бугарите и Грците денес со фалсификати тврдат дека Македонците се „народ без историски корени“, а Барбис пред еден век јасно го кажал сосема обратното. Уште пред сто години тој зборува експлицитно за Македонците како посебна нација, а не како дел од друга балканска нација. Анри Барбис, големиот пријател на македонскиот народ, е роден на 17 мај 1873 година во Париз, а починал на 30 август 1935 година во Москва. Оваа статија е потсетување, но и чествување на неговата личност и промакедонско дело, кое одекнало силно во неговото време во срцето на интелектуална и политичка Европа и во Балканот. Но, делото на Барбис зрачи од пред еден век како своевиден француски „Манифест на македонизмот“ силно и денес во прилог на вистината за Македонија, за самобитноста на македонскиот народ, македонскиот идентитет, јазик, култура и историја.

5 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

 Барбис: „Македонците, коишто имаат свој автентичен посебен јазик и своја неспорна етничка оригиналност, го немаат дури ни правото да се нарекуваат Македонци!“

Тој е еден од најпознатите европски интелектуалци од времето меѓу двете светски војни, како дел од големата низа француски и европски интелектуалци, кои јавно говореле и пишувале за македонското прашање, за постоењето на македонскиот народ и за македонскиот јазик. Барбис ги искажува своите погледи особено во контекст на политичката состојба на Балканот по Првата светска војна, поделбата на Македонија и репресиите врз македонското население во Егејска и Вардарска Македонија.

Четири години подоцна, на 28 јуни 1930 година во статијата „Поробен народ“ („Un peuple asservie“) во весникот „Монд“ блескавиот француски писател, добитник на највисоки француски државни награди за вредностите на својата литература, ќе напише: „Македонците, коишто имаат свој автентичен посебен јазик и своја неспорна етничка оригиналност, го немаат дури ни правото да се нарекуваат Македонци. Нам ни припаѓа правото јасно и високо да протестираме против поробувањето и угнетувањето на еден народ.“

Во „Поробен народ“ францускиот писател употребува директно за Македонците оригинални француски формулации „une nation“, „langue distincte“ и „originalité ethnique“, кои во францускиот политички и интелектуален речник од тоа време имале многу силно значење и означувале: посебен народ, посебен идентитет и различен, посебен посебен јазик. Ова е еден од најдиректните француски интелектуални цитати каде што се употребуваат  формулациите „свој посебен јазик“ и „неспорна етничка оригиналност“. Тоа е јасно признавање на постоењето на македонскиот народ и на македонскиот јазик среде интелектуална Франција и интелектуална Европа ушт пред цел еден век. Како познат пацифист и левичарски интелектуалец Барбис жестоко се спротивставувал на  националното угнетување, асимилацијата  и репресиите врз националните малцинства. Во меѓувоениот период активно се интересирал за Балканот и сметал дека македонското население е жртва на поделбата на Македонија меѓу Грција, Србија и Бугарија. 

Чествување на личноста и големото промакедонско дело на Анри Барбис по повод 153 години од неговото раѓање

Не само како француски писател и интелектуалец, туку и како општественик, Барбис се залагал силно за заштита на македонското население од тероризирање. Бил претседател на Комитетот за одбрана на жртвите од белиот терор на Балканот, со седиште во Париз. Учествувал во анкетата за теророт од ванчомихајловистите врз недолжното македонско население  и заедно со други интелектуалци испратил протестна телеграма до бугарската влада  во 1925. Во својата книга „Џелатите. Во Балканот: бел терор (еден ужасен политички процес“), објавен во 1926 година во Париз, го осудил теророт на бугарската влада на Александар Цанков во Пиринскиот дел на Македонија.

Барбис бил поврзан и имал контакти со левичарски кругови околу списанието „Балканска федерација“, каде што често се застапувало правото на самоопределување на народите на Балканот. Во тие кругови македонското прашање се претставувало како нерешено национално прашање. Ставовите на Анри Барбис се реакција на асимилаторските политики: неговите текстови содржат силна критика кон политиките на негирањето на македонскиот идентитет, особено и во Егејскиот дел на Македонија. Тој сметал дека е неправедно народ со свој македонски јазик, локална култура и историски континуитет да нема право на сопствено име и национално признавање.

Историското значење на неговите ставови е исклучително, бидејќи се изнесени од познат западноевропски интелектуалец, но и со оглед на тоа што се изнесени многу пред официјалната кодификација на македонскиот литературен јазик во 1945 година. Ставовите на Барбис претставуваат пример и потврда на фактот дека во западноевропската интелектуална јавност постоеле автори што ги признавале Македонците како посебен народ.

Делото на Барбис како соодветна порака и до Макрон денес дека не „правда за бугарските барања“, туку правда за македонските барања е потребна!

Книжевното и публицистичко творештво на Анри Барбис напишал неколку десетици романи, збирки со поезија, публицистика, биографии и политички текстови. Со противоениот роман за Првата светска војна „Оган“ стекнал светска слава и ја освоил престижната и највисока француска книжевна „Награда  Гонкур“. Посебно е за издвојување неговиот „Манифест кон интелектуалците“, познат есеј и политички повик од  1927 година, со кој ги повикува писателите, уметниците и мислителите активно да се вклучат во општествените промени и да се борат за праведност. Во оваа смисла, имајќи ја предвид борбата за праведно решавање на македонското прашање и за признавање на етничката оригиналност и самобитност на македонскиот народ со неговиот македонски јазик и идентитет, „Манифестот кон интелектуалците на “ на Анри Барбис е и денес дословно  своевиден француски „Манифест на македонизмот“. Тој француски „Манифест на македонизмот“ на Анри Барбис силно зрачи веќе сто години во Франција и пошироко среде интелектуална, но и политичка Европа како жестока негација на апсурдните бугарски, грчки и сечии други обиди за негирања на  македонскиот идентитет и јазик, на етничката и идентитетската засебност на Македонците во Балканот, Европа и светот.

Но, тој „Манифест на македонизмот“ е соодветна порака и до денешниот сонародник на Барбис, до Емануел Макрон, моментниот шеф на француската држава, кој се залага, како што рекол, за „правда за бугарските барања“, дека треба да постои правда поправо за македонските барања.

Борбата на Анри Барбис за ширењето на вистината за Македонија и Македонците среде Европа

Д-р Божидар Настев, професор по француски јазик и поранешен декан на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во својата статија „Анри Барбис и Македонија“ има истакнато дека Барбис во дваесеттите години на минатиот век „се ангажираше да ja каже пред светот вистината за патилата, што ги поднесуваше македонскиот народ од многубројните угнетувачи“.  „Ставајќи ги во услуга на македонскиот народ  своето перо и големиот авторитет, што го уживаше во светот како борец за правда, Анри Барбис даде голем придонес во неговата борба за општествена  и национална слобода. Публицистичкото и книжевно дело на Барбис кое се однесува на Македонија, не било досега предмет на посебни осврти и останало до голема мерка во сенка. Но не е без интерес да се знае што мислел големиот француски писател за нашата земја и со колку жар се залагал за остварување ма правата на македонскиот народ.“  – ќе нагласи починатиот професор Настев во таа статија. Во оваа смисла колумнава за Анри Барбис е прилог кон реактуелизацијата на неговото дело и неговата интелектуална и книжевна борба за Македонија, за ширењето на вистината за Македонија и  Македонците среде Европа пред повеќе од еден век.

(„Нова Македонија“)

 

 

 

Поврзани теми:

„Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“|француски „Манифест за македонизмот“|153 години од раѓањето|топ|актуелно|француски писател Анри Барбис поборник за вистината за Македонија и македонскиот народ|„Поробен народ“

Најнови вести од: Колумни

„Не“ за „евроинтегрирање“ ала „бугарски ластик“, ниту за „бугарски чевли“, што водат во „Санстефанска Бугарија“ во 1878!

Наместо ефтини провокации со „севернизирање“ на македонскиот национален идентитет, наместо тврдења дека „македонскиот јазик не постои“, или оти е „расипан западен дијалект на бугарскиот јазик, „научниците“ од Бугарија и нејзините највисоки државни и политички претставници треба да го прочитаат „Македонскиот речник од 16 век“ и да се осведочат во еден од најважните документи за постоењето и самобитноста на македонскиот народ, идентитет и јазик. Тоа е студија на италијанскиот лингвист Ќиро Ѓанели и францускиот славист-македонист Андре Вајан за македонскиот ракопис со 300 изворни македонски народни зборови, забележани во Костурско, во Егејскиот дел на Македонија – четири века  пред да тврди политичка и лажнонаучна Софија дека „македонските зборови се бугарски зборови“, оти „македонскиот јазик е регионална норма“, или „регионален дијалект на бугарскиот јазик“! Од една страна, дел од овие „научници“ си дозволуваат да се впуштаат во неодржливи фалсификати и негирања на јазикот македонски, чии говори во Суха, Висока и Зарово, кај Солун, ја дадоа основата на севкупната словенска писменост и основата на европската цивилизација преку мисионерското дело на браќата-Македонци Кирил и Методиј, македонските и сесловенски просветители. Од друга страна, некои од тие исти „научници“ гордо ги огласуваат на сите ѕвона своите „научни наоди“ дека и „Дракула говорел на чист бугарски јазик“!

Предупредата на Гане Тодоровски да не ја раздадеме одново Македонија, туку да ја домакедончиме!

„Требат тони грижи на појќе поколенија / за да се истријат тие петна / на срам од себеси, од себепремолчување. … /И ако така уште постоиме,  / не ќе постоиме! … / Толку се страхувам, некоја јанѕа ме јаде / да не би одново да Те раздадеме!“ – напиша Гане Тодоровски во својата монументална песна „Македонски монолог“ како негова пророчка предупреда до македонскиот народ уште во 1969 година. Уште тогаш тој кажа визионерски дека „не ќе постоиме, ако така уште постоиме, со себепремолчувања“ на сѐ што ни се случувало и што ќе ни се случува допрва. Тодоровски ни ги остава во завештание своето страхување и јанѕа дека треба и ние, денешните Македонци, силно да се страхуваме, јанѕа да нѐ јаде и нас, за да не ја раздадеме одново Македонија во име на „светлите европски перспективи“, кои ни ги нудат некои од надвор. Под услов да се откажеме овојпат трајно од своето колективно македонско „јас“, од својот идентитет, јазик, историја и култура.  Со секој свој стих, со секоја своја песна Гане Тодоровски се потврдува како еден од столбовите на македонската национална самосвест. На 22 мај 2026 година се навршија 16 години од неговото заминување од овој свет. Оваа годишнина е пригода за ново вдахновување со неговите поетски аманети до македонскиот народ, кому тој му го посвети својот живот и својата поезија, со која се извиши во блескавите врвови на македонската книжевност и култура. Овој великан на македонскиот национален идентитет, на македонската духовност, им остави на Македонците творештво и и вонвременски посланија, кои моќно извираат од него. Со ова Гане се впишува во колективната македонска меморија и како еден од поетско-духовните и национални светилници за македонската сегашност и иднина.

Како некои Македонци говорат „маканглиски јазик“ и се откажуваат од духот на прадедовците и „единствената целосна татковина“!

Кога мало дете од 4 години – роден говорител на македонски јазик ќе каже „мало шипче“, наместо „мала овчичка“ (од англиски „sheep“ – овца), кога на родителите ќе им возврати со „уат?!“, наместо „што?!“, кога и зборовите за боите од англискиот јазик „грин“ („зелено“), „јелоу“ („жолто“) „ред“ („црвено“) ќе му излегуваат од устата попрво одошто соодветните македонски зборови  – примери што ги има чуено авторот на овие редови во говорната пракса во Македонија во последно време – тогаш на денешниов 5 мај, Денот на македонскиот јазик, најотворено и најискрено на себеси како македонски народ мора да си го поставиме прашањето: дали не само децата, туку и ние повозрасните започнуваме да говориме еден вид „маканглиски јазик“? А кога ќе го придодадеме кон претходните примери, кои ги има бездруго и многу повеќе, уште и фактот дека на детските родендени во Македонија многу повеќе се пее и се слуша „хепи брд ту ју, мај диар…“, одошто „среќен ти роденден, мое драго…), тогаш се отвора на овој празничен ден и второто длабоко вознемирувачко и алармантно прашање: кај ни оди нашиот мајчин македонски јазик, што се случува со него?!

Утврдувањето на македонската азбука на 3 мај 1945 – чин од немерливо значење за „бетонирањето“ на идентитетот и јазикот на македонскиот народ во светот

На денешен ден, на  3 мај 1945 година се случи еден од вајважните моменти во поновата политичко-национална и културно-јазична историја на македонскиот народ, со немерливо значење за затврдувањето на македонскиот јазик и идентитет на македонскиот народ во Балканот, во Европа и светот. Народната влада на Федеративна Македонија донесе решение за утврдување на македонската азбука која има 31 буква. Министерскиот совет на НР Македонија, по повеќемесечната работа на неколку комисии, врз основа на Резолуцијата на последната Комисија за јазик и правопис при Министерството за народна просвета, ја усвои македонската азбука, заснована врз фонетскиот принцип. Фонетскиот принцип значи дека за секој одделен глас во јазикот има буква во азбуката. На 5 мај азбуката се официјализира со Решение на Народната влада на Федерална Република Македонија. По два месеца  Министерството за просвета го озакони првиот правопис на македонскиот јазик.

Трифун Хаџијанев, прекалениот деец за македонската кауза и организатор на работнички штрајкови во Воденско, стрелан од германските окупатори на 1 мај 1944

На денешен ден, на 1 мај во 1944 година е убиен прекалениот деец за македонската национална кауза и револуционер Трифун Хаџијанев од страна на германските окупаторски власти во злогласниот затвор „Хајдари“ во близина на Атина. Заедно со група од 200 македонски и грчки антифашисти Хаџијанев е стрелан во знак на одмазда за убиството на еден германски генерал од страна на грчките сили на отпорот. Има силна симболика во фактот што македонскиот патриот-антифашист  Хаџијанев бил ликвидиран случајно токму на 1 мај, на меѓународниот Ден на трудот, посветен на борбата за зачувување и унапредување на правата на работниците: тој бил борец не само за националната, туку и за социјалната слобода и социјалните права на македонскиот народ во Воденско, во Егејска Македонија, денес во Грција. Во дваесеттите и 30-тите години од минатиот век Трифун Хаџи Јанев како синдикален функционер бил организатор и водач на повеќе работнички штрајкови во Воден. Денешната 82-ра годишнина од неговата смрт е соодветен повод за чествување и навраќање на животот и револуционерната дејност на овој македонски патриот и борец за слободата и идентитетот на македонскиот народ во Егејскиот дел на Македонија, денес во Грција.

Шатев: Солунските атентатори се највишата пројава на човечкиот индивидуализам, што ги крои судбината и цврстината на наредните македонски поколенија!

Под мотото „Чествување за бесмртните“ Општина Велес денеска ја одбележа 123 годишнината од Солунските атентати и саможртвата на гемиџиите за Македонија. Со серијата бомбашки напади, изведени од 28 април до 1 мај 1903 година во Солун, младите интелектуалци, повеќемината велешани, сакаа да ѝ го свртат вниманието на Европа кон Македонија, поробена од Турците. Павел Шатев, единствениот преживеан од сите нив, во своите „Спомени“ ќе запише: „Таму, во урнатините на македонската столица Солун, Гемиџиите сакаа да ги збришат и своето месо и своите имиња, оставајќи ги да живеат над нивните останки македонскиот дух за слобода и благосостојба и копнежите за светли дни… Солунските атентатори се највишата пројава на човечкиот индивидуализам, којшто ја крои судбината, но и цврстината на наредните македонски поколенија“.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top