Пишува: Свето Тоевски
Повеќе од десет години се шири сѐ повеќе низ целата Европска унија појавата, која експертите ја означуваат како „географија на економското незадоволство“, предизвикана од големиот пад во економските активности и развојот на многу региони во сите 28 држави-членки на ЕУ, но и поради политиките на „европската влада“ – на Европската комисија. Експертите, предводени од влијателни личности како професорот по економска географија Андрес Родригез-Позе од Лондонската школа за економија и политички науки, го дефинираат концептот „географија на незадоволство“ како израз на фрустрација и незадоволство кога системот ги „заборава“ односните региони како „места што не се важни“ и ги „отфрла“ нивните жители. Соодветно на ова, и тие жители се чувствуваат како „заборавени“ и „неважни“.
Исто така, и Егејска Македонија, денес во Грција, и Пиринска Македонија, денес во Бугарија, се дел од „развојно заборавените региони“ во овие две држави.
Тоа кај тамошните Македонци предизвикува и чувство на „етничка исклученост“ од грчките и бугарските национални економски и развојни политики.
Д-р Ѓовани Перука и д-р Камила Ленци, професори по регионална економија од Политекнико – јавниот универзитет за инженерство и технолошки науки од Милано, Италија, се дел од сѐ поголемата група европски експерти, кои говорат не само за „географија на економското незадоволство“, туку сѐ повеќе и за „географија на животното и политичко незадоволство во Европа“. Според Перука и Ленци, ваквото тројно незадоволство, економско, политичко и животно, постои веќе цели две децении во регионите на Европа. Перука и Ленци спровеле научно истражување „Корените на географијата на животното и политичко незадоволство“, кое опфатило 351 илјада жители на низа различни региони во Европа, засновано врз 16 анкети на „Евробарометар“ од 2013 заклучно со 2023 година. Резултатите од ова нивно истражување, објавено на 18 јуни 2025 година, покажале дека „географијата на животното и политичкото незадоволство во Европа и ЕУ“ е директна причина за поддршката на луѓето од „заборавените региони“ за евроскептичните партии, кои се противат на натамошната интеграција на други држави во Европската унија.
Во обемната научна студија „Географијата на незадоволството од ЕУ“, објавена на 24 септември 2019 година, Позе заедно со уште д-р Луис Дикстра, и Хуго Поелман предупреди дека е „во пораст гласањето против ЕУ и европската интеграција, односно против натамошното проширување на ЕУ“. „Во многуте региони силната поддршка за партиите, што се спротивставуваат на интеграцијата во ЕУ бргу се зголемува. Бранови на незадоволство ја зафаќаат целата ЕУ. Порастот на гласањето против естаблишментот во сопствената држава, но и против Брисел, ги загрозува европската интеграција, проширувањето на Унијата.“ – наведоа овие тројца автори во својата студија, која има многу голема научна тежина, бидејќи ја истражува и ја мапира „географијата на незадоволството од ЕУ“ во повеќе од 63 илјади изборни единици во сите 28 држави членки на ЕУ! Д-р Дикстра е експерт за градско и територијално планирање од Центарот за градска и територијална анализа на Европската комисија. Хуго Поелман е специјалист за територијален развој во Генералниот директорат за регионална и градска политика на Европската комисија.
Предупредувањата на Позе беа алармантни уште пред 7 години, а што да се каже пак за ситуацијата денес?! Најновите моменти на овој план укажуваат дека колку подлабоко станува економското заостанување и колку подолго односниот европски регион „заглавува“ во застојот со развојот, толку посилен станува отпорот кон европската интеграција, односно кон натамошното проширување на ЕУ со нови членки! Географијата на животното, економското и политичкото незадоволство“ забрзано и во сѐ поголема мера ѝ се заканува на Европската унија. Во својата научна статија „Незадоволството е главната закана за Европа“, објавена во април 2025 година, Андрес Родригез-Посе Посе заклучува: „Ако продолжат маршот на евроскептицизмот и неконтролираниот економски пад на регионите низ Европа, тогаш политичките последици ќе бидат сеизмички, како земјотрес. Ова повеќе не е расправа за економија. Станува збор за опстанокот на ЕУ!“
Најновите моменти од нараснатата „географија на незадоволството“ во ЕУ и од самата ЕУ многу добро можат да е согледаат и од анализата „Стравот од популистите ги тера владите да се спротивстават на проширувањето на ЕУ“, која ја објави бриселски „Политико“ на 14 април 2026 година. „Визијата на Урсула фон дер Лајен за значително проширена Европска Унија, што ја вклучува Украина, наидува на тешка пречка: многу сегашни членки не сакаат да зборуваат за тоа. Постои неподготвеност за проширувањето во неколку престолнини на ЕУ. Дипломат од земја од ЕУ со средна големина ги пренесува гласовите на противниците на проширувањето: ‘Кои се овие луѓе? Што ќе прават во нашиот клуб? Дали ќе дојдат да ни ги земат работните места?’ Висок дипломат од голема европска земја укажува: ‘Големото мнозинство од земјите-членки на ЕУ немаат желба за дебата за проширувањето во овој момент.“ – пишува, покрај другото, во оваа анализа на „Политико“.
(Авторот изнесува во колумната согледувања од сопствена економско-политиколошка анализа, кои не одразуваат ставови на ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту на редакцијата на порталот „Експрес“)
„Нова Македонија“