Колумни

За Бугарите македонскиот јазик постои „од 1944/1945“, а Зденка Рибарова ги истражуваше македонските ракописи од 12 и 13 век и писмени традиции стари повеќе од 11 века!

Чешката палеославистка и македонистка проф.д-р Зденка Рибарова е еден од најзначајните научници во истражувањата на историјата на македонскиот јазик, старословенистиката, црковнословенските текстови од македонска редакција и проучувањето на средновековното македонско ракописно наследство. Нејзиното научно дело претставува еден од темелите, врз кои денес се засноваат современите истражувања на македонската писмена традиција. На 13 јуни 2026 година се навршија 81 година од раѓањето на оваа чешка лингвистка, чие научно дело има немерливо значење за историјата на македонскиот јазик и широката меѓународна афирмација на неговата самобитност и постоење низ многуте векови. Рибарова проучувала и анализирала десеттици македонски ракописи од 12 и 13 век. Истражувањата и студиите за постоењето на македонскиот јазик и неговите ракописи од изминатите векови на оваа врвна чешка македонистка ги уриваат и ги обесмислуваат сите денешни негирања и фалсификати на политичка и лажнонаучна Софија дека, божем, македонскиот јазик „нема свои историски корени“ и оти е само „вештачка творба, измислена врз бугарски јазични темели“.

5 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

„Македонскиот речник од 16 век“, научната студија на италијанскиот славист Чиро Ѓанели и францускиот славист Андре Вајан за ракописот, изворно запишан со грчки букви, но со чист македонски народен говор од костурскиот крај, од селото Богатско, денес во Грција, говори за македонски јазични корени од пред четири  века. Но, д-р Зденка Рибарова, проучувала македонски ракописи стари најмалку 800 години! Четири века уште поназад во времето за разлика и од „Македонскиот лексикон од 16 век“ и македонскиот ракопис од Костурско! 

Рибарова оди чекор повеќе и научно докажува дека македонските ракописи од 12 и 13 век се неделив дел од кирилометодиевското наследство, оти тие имаат континуитет со дејноста на Охридската книжевна школа и претходно на македонските и сесловенски просветители Кирил и Методиј. Рибарова аргументира дека тоа се пишани ракописи, традиции и корени на македонскиот јазик стари најмалку 11 века!

Студијата на Рибарова „Јазикот на македонските црковнословенски текстови“, објавена во 2005 година од Македонската академија на науки и уметности, дава задлабочен научен преглед, дефиниција и систематизација на македонската редакција на црковнословенскиот јазик од 12 до 14 век. Таа научно докажува дека македонската редакција (варијанта) на црковнословенскиот јазик е структуриран и нормиран, самостоен книжевно-јазичен систем со свои специфични законитости и сопствени правописни, фонолошки, морфолошки и лексички особености, различни од сите тогашни јазици. Еден од најзначајните резултати од нејзината научна дејност е заклучокот дека корените на таа македонска редакција (варијанта) на црковнословенскиот јазик водат кон Охридската книжевна школа.

„Македонската редакција (варијанта) на црковнословенскиот јазик од неговиот постепен почеток во текот на 11 век го достигнува својот целосен развој во 12 век, кога се консолидираат основните норми на македонската црковнословенска писменост. Консолидацијата на овие норми е поврзана и во континуитет со старословенскиот глаголски период и со дејноста на Охридската книжевна школа. Јазикот на македонската старословенска писменост ги има своите корени во овие временски периоди, но има и свои засебни белези на правописно, фонолошко, морфосинтаксичко и лексичко ниво.“ – аргументира Рибарова во својот научен труд „За корените на македонската писменост“, објавен во 2017 година. Македонската редакција на црковнословенскиот јазик од 12 до 14 век означува период од историскиот развој на македонскиот јазик, во кој старословенската црковна норма почнала да се менува под влијание на живиот народен говор на македонското население. Ова е време кога писателите и препишувачите, иако се труделе да го зачуваат канонскиот јазик, несвесно внесувале локални јазични и правописни црти. 

Охридската книжевна школа, како најстара средновековна македонска книжевна школа, е формирана во 886 година од Свети Климент Охридски по неговото пристигнување во областа Кутмичевица. Во 893 година на Климент му се придружува Свети Наум Охридски, откако Климент е назначен како епископ. Во рамките на школата се обучени повеќе од 3500 ученици и таа одиграла клучна улога во описменувањето, како и во ширењето на македонската и словенска писменост и култура. Со повеќе свои научни трудови, а посебно со студијата „Јазикот на македонските црковнословенски текстови“, Рибарова го потврдува и го докажува фактот дека постои континуитет меѓу овие два важни периода во развојот на македонскиот јазик.

Еден од најстарите македонски средовековни ракописи, кои ги истражувала Рибарова, е Григоровичевиот паримејник, текст на  пергамент од крајот на 12 до 13 почетокот на 13 век. Паримејникот содржи 104 пергаментни листа, напишани со кирилско македонско-старословенско писмо, веројатно како препис од уште постар глаголски текст. Паримејник е специјализирана богослужбена книга со четива, која се користи во православните цркви. Овој ракопис, според јазичните особености, е од областа на Јужна Македонија. Тоа се четива за Раѓањето на Христос и Богојавление, потоа четива за времето на Великиот пост, за извршување на црковната служба и други текстови.

Зденка Рибарова во соработка со Зое Хауптова и Емилие Блахова подготвила двотомно издание на Григоровичевиот паримејник. Во 1844 година Русинот Виктор Григорович го нашол во манастирот Хиландар ова драгоцено пишано сведоштво за македонската етноидентитетска и јазична самобитност и го однел во Русија. Во 1876 година ракописот станал сопственост на Румјанцевскиот музеј во Москва, а сега се чува во Руската државна библиотека.

Рибарова проучуваше десетици други клучни македонски ракописи како што се Радомировото евангелие, Болоњскиот псалтир, Битолскиот триод…  Таа е автор и соавтор на детални монографски и јазични анализи на македонски ракописи, меѓу кои се издвојуваат нејзините темелни истражувања не само на Григоровичевиот паримејник, туку и на Охридските ливчиња, Синајскиот еухологиј, Радомировото евангелие… Сево ова се книжевни споменици на постоењето на македонкиот јазик и неговата писменост и дали сега „научниците“ од Бугарската академија на науки и уметности и сите бугарски политичари ќе тврдат и натаму дека немало македонски јазик ниту негови корени?!

Зденка Рибарова е родена на 13 јуни 1945 година во Прага, денес Чешка. Била чешки филолог, експерт по бохемистика, русистика, и југославистика, Од 1975 година сè до пензионирањето во 2008 година работела како научен советник во Одделението за историја на македонскиот јазик при Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“ во Скопје. Од 1986 година била раководител на Одделението и главен истражувач на проектот Речник на црковнословенскиот јазик од македонска редакција, а од почетокот на неговото излегување (2000) била главен уредник на Речникот. Во Масариковиот универзитет во Брно во 1997-1999 била лектор по македонски и српски јазик. Во Филозофскиот факултет на Карловиот универзитет во Прага од  2000-2005 била лектор по македонски јазик и предавала по црковнословенски јазик.

Со нејзината педагошка дејност е поврзан и Прирачникот по македонски јазик со преглед на македонската граматика, издаден во Брно. Научниот интерес на д-р Рибарова се однесува на прво место на македонската редакција на црковнословенскиот јазик и на најстарата историја на македонскиот јазик. Учествувала во повеќе меѓународни проекти, кои придонесуваат кон афирмација на македонистиката и особено на македонската палеославистика во светот. Д-р Рибарова објавила 170 научни трудови и студии, вклучувајќи и неколку книги и поголеми монографски студии. Била избрана како член на МАНУ надвор од работниот состав во Одделението за лингвистика и литературна наука. Починала во Прага на 14 март 2019 година.

(„Нова Македонија“)

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена лингвистичко-историска анализа на научното дело на проф.д-р Зденка Рибарова, кои не одразуваат ставови на ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту на редакцијата на порталот „Експрес“)

 

Поврзани теми:

топ|Зденка Рибарова чешка македонистка истражувач и меѓународен афирматор на македонската етнојазична самобитност низ вековите|бугарски фалсификати и негирања на македонскиот јазик

Најнови вести од: Колумни

За Лант е „глупаво прогласувањето на македонскиот како бугарски јазик“ – дали Костадинов го стори тоа како кандидат за претседател на Бугарија?!

„Бугарските научници, кои тврдат дека концептот на македонскиот јазик бил непознат пред Втората светска војна, или кои продолжуваат да тврдат дека македонскиот јазик не постои, изгледаат не само нечесно, туку и смешно и глупаво! Грчките  научници, кои изнесуваат слични тврдења, покажуваат арогантно незнаење за своите словенски соседи!“ – има констатирано авторот на „Граматиката на македонскиот книжевен јазик“ американскиот славист Хорас Лант во научна статија во 1984 година реагирајќи на постојаните негирање на постоењето и самобитноста на македонскиот јазик. Лант е роден на 12 септември 1918, а починал на 11 август 2010 година. Навршувањето на 108-та годишнина од раѓањето на овој светски признат лингвист е повод да се осврнеме од гледна точка на неговите македонистички истражувања на политичкиот театар, кој го приреди во бугарскиот парламент Костадин Костадинов, лидерот на бугарската ултрадесничарска и националистичка партија „Преродба“. Како пратеник Костадинов поднесе иницијатива македонскиот јазик да биде прогласен и да биде третиран како бугарски јазик. Кажаното од Лант важи денес во целосна мера и за Костадинов: нечесна е и смешна и глупава оваа негова иницијатива за јазикот, кој сиот научен свет го познава и го признава како македонски јазик – идентитетски столб на македонскиот народ.

Писмо од Егејска Македонија од 10.9.1862 против денешните грчки негирања: „Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!“ (2)

„Ќе ти пишувам почесто, ама не знам по бугарски, нашите луѓе овде не знаат бугарски. Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!““  – пишува во писмо, кој го испратил Македонец од Ениџе Вардар, од Егејска Македонија, на 10 септември 1862 година. Јазикот на Македонците во Егејскиот, или Беломорскиот дел на Македонија, не бил бугарскиот, туку македонскиот, или како што стои во оригиналот „мачедонски език“. Ова е многу убедлив доказ и изворно сведоштво, што ги побива сите досегашни и најнови грчки негирања и фалсификати дека „никогаш се говорел македонски јазик на грчката територија“. Но, исто така, и многубројните научни аргументи и докази на врвни светски лингвисти за посебноста на македонскиот јазик и неговата застапеност на сите делови на некогашна етнојазична, неподелена Македонија, претставуваат научен бедем, пред кој се уриваат и стануваат бесмислени досегашните и најновите грчки и сечии други шовинистички негирања на постоењето на мајчиниот јазик на македонскиот народ, но и неговото прикажување како наводна „вештачка творба“, како „измислен јазик“.

Овчарани 2026 ги „разбуди“ духот на Метаксас и грчкиот шовинизам за „измислениот“ македонски јазик и Македонците како „ѓубриња на Балканот“! (1)

Грчката националистичка страница „Грција со висока дефиниција“ на општествената мрежа објави текст за „Контроверзното видео од Мелити“, односно од годинашниов фестивал на македонски ора и песни во Овчарани (на грчки: Мелити). По таа објава во изминативе 48 часа, на 9 и 10 септември, уследи силен бран од реакции на Грци со тешки навреди, пцости, омраза, омаловажувања и негаторски квалификации кон македонскиот народ и јазик, како и кон Република Македонија како држава Македонија.

Теророт врз Македонците во Грција и злогласниот закон на Метаксас од 7.9.1938 за забрана на македонскиот јазик!

На 7 септември 1938 година, диктаторскиот режим на Јоанис Метаксас во Грција го донесе Законот (Правен акт) 2366, со кој радикално се засили претходната забрана и целосно се криминализираше употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија — вклучително и во интимата на сопствениот дом и во кругот на семејството.

Македонистичкото дело на Мјечислав Малецки – бедем пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет

Истражувањата на полскиот славист Мјечислав Малецки претставуваат непобитен научен доказ за автохтоноста и посебноста на македонскиот јазик. Наспроти повеќедецениските организирани политички напади и фалсификати, кои доаѓаат од одредени кругови, делото на овој светски признат лингвист уште во првата половина на XX век ја зацврсти позицијата на македонистиката на меѓународно ниво. Од една страна стојат произволните толкувања и веќе државна доктрина на негација и фалсификати од страна на Бугарската академија на науки и на официјална Софија во врска со „бугарските темели“ на македонскиот јазик, или за неговата „измисленост како јазик во 1944/1945 година“. Од друга страна стои научната вистина за овој најважен столб на македонскиот идентитет, која се потпира исклучиво врз лингвистички факти и домашни и меѓународни теренски истражувања, кои траат многу повеќе од еден век. Полскиот македонист Мјечислав Малецки починал на денешен ден, на 3 септември 1946 година. Ова е пригода за ново навраќање кон неговото македонистичко научно дело, кое е бедем, пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет.

Коле Неделковски: Нашата мила татковина, посрбена, побугарена и погрчена, не се даде никому и си остана со македонска боја!

„Викот на бесмртниот Македонец Крсте Мисирков се разнесува дури сега над неговата мила татковина, веќе измачена од борбите и соперништвата на неколку народи, кои не штедеа ништо, за да ја имаат посрбена од едни, побугарена од други и погрчена од трети. Но таа не се даде на никого и си остана со својата боја македонска! Сега, подигната културно и економски, го подзема најдрагиот нејзин глас, го прегрнува најсветото име и со целата своја моќ го држи и го разнесува како светилник до најкрајните катчиња на својата ширина.“ – му напишал македонскиот револуционерен поет Коле Неделковски на 18 мај 1940 година на д-р Сергеј Мисирков, синот на Крсте Мисирков, кој тогаш живее и работи во градот Елена, Бугарија. Ова писмо Неделковски му го пратил на Сергеј во името на Македонскиот литературен кружок, како негов член, откако ја открил во Народната библиотека во Софија заборавената книга на Крсте Петков Мисирков „За македонцките работи“. Коле Неделковски е еден од најреволуционерните поети во македонската книжевност. Починат е на денешен ден, на 2 септември 1941 година во инцидент со бугарската полиција во околности, сѐ уште неразјаснети до крај: скокајќи сам од прозорецот на зградата каде што живеел, или можеби бил фрлен долу.

Европска комисија: Остануваат правилата за влез и излез во Шенген за превозниците од Западен Балкан

Од Европската комисија информираа дека остануваат правилата за влез и излез на транспортерите од Западан Балкан во Шенген зоната, односно тие може да престојуваат 90 дена во рок од 180 денови.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top