Колумни

Бугарија потпиша меѓународен „Бледски договор“ во 1947 и го раскина еднострано во 1949, а сега бара примена на Вториот протокол – неусвоен записник и промена на устав!

По преговорите на 30 и 31 јули 1947 година претседателот на Југославија Јосип Броз Тито и премиерот на Бугарија Георги Димитров потпишуваат на 1 август 1947 година меѓудржавен договор познат како „Бледски договор“. Тој има  исклучително значење за македонскиот народ, бидејќи е прво официјално државно признавање на македонскиот национален идентитет и јазик од страна на Бугарија. „Бледскиот договор“ меѓу двете држави има карактер на меѓународен договор и претставува меѓународно-правен пример, кој докажува дека историските  спорови меѓу двете земји веќе биле решени во согласност со Повелбата на Организацијата на Обединетите Нации. Но, на 1 октомври 1949 година бугарската влада еднострано го раскинала „Бледскиот договор“. Денес се случува парадокс и апсурд, обединето во едно. Бугарија се откажала, поради свои национални интереси, од еден меѓународен договор со тогашна Југославија, која ги претставувала во полна мера и Македонија и македонскиот народ народ со неговите национални интереси. А денес Бугарија бара од Македонија целосно да го спроведува Вториот протокол кон „Добрососедскиот договор“ – протокол кој претставува најобичен технички документ, односно записник, кој не е ниту усвоен во Собранието на Македонија, па затоа не содржи обврска за негово спроведување. Бугарија раскинала еднострано меѓународен договор, а денес инсистира на спроведување технички документ, кој нема врска со меѓународен договор, иако ЕУ му дала „европски печат“, вметнувајќи го во Преговарачката рамка со сите во него протнати обврски за промена на устав и за „Бугари во устав“, за промена на учебници, споменици, за целосна бугаризација на сѐ што е македонско! Од аспект на меѓународното право, „Бледскиот договор“ воопшто не е „прелиминарен“ договор без никакво значење, туку претставува правно – специфичен, историски и политички важен документ, формално потпишан од Јосип Броз Тито во име на Југославија, која ја застапуваше полноважно Македонија, и од Георги Димитров во име на Бугарија.

6 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Публикација на бугарското Министерство за информации и уметност, Библиотека за политички движења, 1947, Софија

 „На 1 август 1947 година во Блед, во Словенија, е потпишан Договорот за пријателство и соработка меѓу ФНР Југославија и НР Бугарија. Овој договор е произлезен по преговорите меѓу Јосип Броз Тито и Георги Димитров во Блед на 30 и 31 јули и 1 август 1947 година. Оттука постои и називот ‘Бледски спогодби’ Тито – Димитров, или скратено ‘Бледски договор’. Со него Бугарија тогаш ги признала постоењето на македонскиот народ и неговиот засебен македонски јазик и засебна македонска национална историјa, како различни од етничките карактеристики, јазикот и историјата на бугарскиот народ. Македонија била тогаш застапувана во надворешната политика од сојузната, федерална власт. Оттука ‘Бледскиот договор’ со Бугарија бил потпишан и во името на Македонија. Обврските, кои ги имала преземено Бугарија кон Југославија, во иста и полна мера се однесувале и кон Македонија.“ – се наведува во една статија на „Македонска нација“.

Тито и Димитров за време на преговорите во Блед на 30 и 31 јули 1947 година

Во статијата натаму се истакнува: Што содржи „Бледскиот договор“, кој е одговор на сите денешни спорови, што ги отвора Бугарија кон Македонија? (1) Со договорот Бугарија признава дека била окупатор и се задолжува да плати тогашни 25 милиони долари воена оштета. Тито прифаќа да ѝ прости на Бугарија 25 милиони долари за воена отштета кон Југославија, како добра волја за правата на Македонците во Бугарија. (2) Бугарија го признава официјално постоењето на македонскиот народ и на македонски јазик, како и  постоењето на Македонците во Пиринска Македонија. Ним им дава културна автономија, односно на Пиринска Македонија, со согласност Пиринска Македонија да се обедини со Вардарска Македонија во рамки на една поширока југословенско-бугарска балканска федерација.

Круме Кепески

 Сведоштво на јазичарот Круме Кепески: Во Пиринска Македонија пулсираше македонското чувство!

Граматичарот и лингвист Круме Кепески во своја статија, објавена за весникот „Вечер“ на 19 декември 1975 година изнесува автентично сведоштво како е изведувана наставата по македонски јазик во Пиринска Македонија по потпишувањето на „Бледскиот договор“ и воопшто каков бил односот кон Македонија и македонскиот народ.  Пренесуваме некои од поважните делови од оваа статија на Круме Кепески.

„Летото 1947 година со специјален закон, изгласан во Великото народно собрание на НР Бугарија, во училиштата во Пиринска Македонија се воведоа како училишни предмети македонскиот литературен јазик и македонската национална историја. Во истата година, по барање на НР Бугарија, заминаа голем број културни и просветни работници од НР Македонија, за да ја започнат реализацијата на културно-националната автономија во Пиринска Македонија. Во есента 1947/48 година, или поточно во почетокот на ноември, бев вклучен како професор во Учителскиот институт во Горна Џумаја, (Благоевград). Во таа учебна година, според спогодбата на НР Бугарија и ФНР Југославија, а по барање на бугарската влада, во сите градови и поголем број пирински села беа назначени учители – професори од НР Македонија, кои предаваа македонски јазик во основните училишта и гимназиите.“

 „Во Горна Џумаја беше основан и работеше Македонскиот народен театар. Во него работеа заеднички артисти од Пиринска Македонија и НР Македонија. Овој театар прикажуваше пиеси на македонски јазик во Горна Џумаја, но патуваше и даваше претстави и во другите градови и поголеми села во Пиринска Македонија. Во текот на 1948 година во Горна Џумаја за студентите од скопскиот Филозофски факултет организираше и заедничка веселба, на која се пееја македонски народни песни и пулсираше македонското чувство. Летото 1948 година се прекрати овој развој на полето на културата и просветата на македонски јазик во Пиринска Македонија.“ – има напишано, покрај другото, Круме Кепески во таа статија во1975 година. 

По судирот на СССР и Сталин со Тито и Југославија во 1948 година Бугарија на 1 октомври 1949 година еднострано го раскинува „Бледскиот договор“, само не оној дел, во кој Југославија ѝ простува 25 милиони долари, што требаше да ги плати како воена репарација од окупацијата на Македонија. Раскинувајќи го „Бледскиот договор“, Бугарија ги поништува целосно правата, што им ги призна и им ги даде на Македонците во Пиринска Македонија.

Александар Атанасовски

Атанасовски:  Македонија треба да прекине секакви преговори за историјата со Бугарија и да бара да ги почитува потпишаните документи од 1947 година

Факсимил на оригинален документ од Министерството за просвета на Бугарија од 1947 за тоа какви поправки треба да се извршат во учебниците по историја во Бугарија

Професорот по историја д-р Александар Атанасовски во една објава на својот фејсбук профил нагласува: „ Бугарија се откажала од цар Самоил уште во 1947 година. Уште во 1947 година историски комисии помеѓу Македонија и Бугарија ги уредиле бугарските погледи на македонската историја. Тогаш се објавени документи за исправки на историските читанки во Бугарија. Во документите стои дека промените се со цел да се спречи великобугарскиот шовинизам и се однесуваат на различни историски периоди. Во еден од документите стои дека Самоиловата држава не е западнобугарска држава, туку типична феудална држава, во која доминантно население се македонските Словени. Во бугарската историја треба да ја пишува вистината дека Климент и Наум се сесловенски просветители, оти Кнежеството на Пребонд е првиот обид на македонските Словени да создадат независна држава, а дека браќата Миладиновци се македонски просветители. Но, денес Бугарија не го почитува потпишаното од 1947 година.“

„Со Договорот од Блед Бугарија се залага да ги осигура правата на Македонците во Пиринска Македонија (денес Бугарија) во слободен национален, економски и културен развој и воопшто односите на Бугарија спрема Македонија. Нека биде овој документ пример како треба да биде претставена вистинската историја пред 1945, која дефинитивно не е бугарска. Македонија треба веднаш да прекине секакви преговори за историјата со Бугарија и да бара бугарската страна да ги почитува потпишаните документи од 1947 година.“ – истакнува во објавата на фејсбук македонскиот историчар Атанасовски.

„Бледскиот договор“ останува како силен политички и историски аргумент во дебатите пред меѓународните тела (како Советот на Европа и Судот за човекови права во Стразбур) во врска со малцинските права на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, денес во Бугарија. Зашто, останува трајно и неизбришливо од аналите на меѓународното право и дипломатската историја дека „Бледскиот договор“ е клучен доказ за официјалното и доброволно признавање на македонското малцинство во Пиринска Македонија од страна на бугарската држава.

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна политиколошка анализа, кои немаат никаква поврзаност со која било политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)

 

 

 

 

Поврзани теми:

топ|Бледски договор|Бугарија Југославија Македонија|Јосип Броз Тито Георги Димитров|официјално признавање на македонскиот народ идентитет и јазик но и на Македонците во Пиринска Македонија

Повеќе на оваа тема:

Најнови вести од: Колумни

За Лант е „глупаво прогласувањето на македонскиот како бугарски јазик“ – дали Костадинов го стори тоа како кандидат за претседател на Бугарија?!

„Бугарските научници, кои тврдат дека концептот на македонскиот јазик бил непознат пред Втората светска војна, или кои продолжуваат да тврдат дека македонскиот јазик не постои, изгледаат не само нечесно, туку и смешно и глупаво! Грчките  научници, кои изнесуваат слични тврдења, покажуваат арогантно незнаење за своите словенски соседи!“ – има констатирано авторот на „Граматиката на македонскиот книжевен јазик“ американскиот славист Хорас Лант во научна статија во 1984 година реагирајќи на постојаните негирање на постоењето и самобитноста на македонскиот јазик. Лант е роден на 12 септември 1918, а починал на 11 август 2010 година. Навршувањето на 108-та годишнина од раѓањето на овој светски признат лингвист е повод да се осврнеме од гледна точка на неговите македонистички истражувања на политичкиот театар, кој го приреди во бугарскиот парламент Костадин Костадинов, лидерот на бугарската ултрадесничарска и националистичка партија „Преродба“. Како пратеник Костадинов поднесе иницијатива македонскиот јазик да биде прогласен и да биде третиран како бугарски јазик. Кажаното од Лант важи денес во целосна мера и за Костадинов: нечесна е и смешна и глупава оваа негова иницијатива за јазикот, кој сиот научен свет го познава и го признава како македонски јазик – идентитетски столб на македонскиот народ.

Писмо од Егејска Македонија од 10.9.1862 против денешните грчки негирања: „Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!“ (2)

„Ќе ти пишувам почесто, ама не знам по бугарски, нашите луѓе овде не знаат бугарски. Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!““  – пишува во писмо, кој го испратил Македонец од Ениџе Вардар, од Егејска Македонија, на 10 септември 1862 година. Јазикот на Македонците во Егејскиот, или Беломорскиот дел на Македонија, не бил бугарскиот, туку македонскиот, или како што стои во оригиналот „мачедонски език“. Ова е многу убедлив доказ и изворно сведоштво, што ги побива сите досегашни и најнови грчки негирања и фалсификати дека „никогаш се говорел македонски јазик на грчката територија“. Но, исто така, и многубројните научни аргументи и докази на врвни светски лингвисти за посебноста на македонскиот јазик и неговата застапеност на сите делови на некогашна етнојазична, неподелена Македонија, претставуваат научен бедем, пред кој се уриваат и стануваат бесмислени досегашните и најновите грчки и сечии други шовинистички негирања на постоењето на мајчиниот јазик на македонскиот народ, но и неговото прикажување како наводна „вештачка творба“, како „измислен јазик“.

Овчарани 2026 ги „разбуди“ духот на Метаксас и грчкиот шовинизам за „измислениот“ македонски јазик и Македонците како „ѓубриња на Балканот“! (1)

Грчката националистичка страница „Грција со висока дефиниција“ на општествената мрежа објави текст за „Контроверзното видео од Мелити“, односно од годинашниов фестивал на македонски ора и песни во Овчарани (на грчки: Мелити). По таа објава во изминативе 48 часа, на 9 и 10 септември, уследи силен бран од реакции на Грци со тешки навреди, пцости, омраза, омаловажувања и негаторски квалификации кон македонскиот народ и јазик, како и кон Република Македонија како држава Македонија.

Теророт врз Македонците во Грција и злогласниот закон на Метаксас од 7.9.1938 за забрана на македонскиот јазик!

На 7 септември 1938 година, диктаторскиот режим на Јоанис Метаксас во Грција го донесе Законот (Правен акт) 2366, со кој радикално се засили претходната забрана и целосно се криминализираше употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија — вклучително и во интимата на сопствениот дом и во кругот на семејството.

Македонистичкото дело на Мјечислав Малецки – бедем пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет

Истражувањата на полскиот славист Мјечислав Малецки претставуваат непобитен научен доказ за автохтоноста и посебноста на македонскиот јазик. Наспроти повеќедецениските организирани политички напади и фалсификати, кои доаѓаат од одредени кругови, делото на овој светски признат лингвист уште во првата половина на XX век ја зацврсти позицијата на македонистиката на меѓународно ниво. Од една страна стојат произволните толкувања и веќе државна доктрина на негација и фалсификати од страна на Бугарската академија на науки и на официјална Софија во врска со „бугарските темели“ на македонскиот јазик, или за неговата „измисленост како јазик во 1944/1945 година“. Од друга страна стои научната вистина за овој најважен столб на македонскиот идентитет, која се потпира исклучиво врз лингвистички факти и домашни и меѓународни теренски истражувања, кои траат многу повеќе од еден век. Полскиот македонист Мјечислав Малецки починал на денешен ден, на 3 септември 1946 година. Ова е пригода за ново навраќање кон неговото македонистичко научно дело, кое е бедем, пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет.

Коле Неделковски: Нашата мила татковина, посрбена, побугарена и погрчена, не се даде никому и си остана со македонска боја!

„Викот на бесмртниот Македонец Крсте Мисирков се разнесува дури сега над неговата мила татковина, веќе измачена од борбите и соперништвата на неколку народи, кои не штедеа ништо, за да ја имаат посрбена од едни, побугарена од други и погрчена од трети. Но таа не се даде на никого и си остана со својата боја македонска! Сега, подигната културно и економски, го подзема најдрагиот нејзин глас, го прегрнува најсветото име и со целата своја моќ го држи и го разнесува како светилник до најкрајните катчиња на својата ширина.“ – му напишал македонскиот револуционерен поет Коле Неделковски на 18 мај 1940 година на д-р Сергеј Мисирков, синот на Крсте Мисирков, кој тогаш живее и работи во градот Елена, Бугарија. Ова писмо Неделковски му го пратил на Сергеј во името на Македонскиот литературен кружок, како негов член, откако ја открил во Народната библиотека во Софија заборавената книга на Крсте Петков Мисирков „За македонцките работи“. Коле Неделковски е еден од најреволуционерните поети во македонската книжевност. Починат е на денешен ден, на 2 септември 1941 година во инцидент со бугарската полиција во околности, сѐ уште неразјаснети до крај: скокајќи сам од прозорецот на зградата каде што живеел, или можеби бил фрлен долу.

Европска комисија: Остануваат правилата за влез и излез во Шенген за превозниците од Западен Балкан

Од Европската комисија информираа дека остануваат правилата за влез и излез на транспортерите од Западан Балкан во Шенген зоната, односно тие може да престојуваат 90 дена во рок од 180 денови.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top