Од распадот на Советскиот Сојуз, Москва во голема мера го базираше своето влијание на светската сцена на нуклеарен паритет со Вашингтон, но таа ера сега се чини дека е завршена, пишува CNN.
По распадот на СССР во 1991 година, Русија изгуби територија, финансиска моќ и глобално влијание. Сепак, таа задржа клучен лост на моќ: статус на нуклеарна суперсила, приближно еднаков на оној на САД. Ова им даде дури и на ослабената Москва еднаква позиција во меѓународната дипломатија.
На нуклеарните самити, лидерот на Кремљ можеше да седи спроти американскиот претседател, исто како во деновите на Студената војна, и да одлучува за прашања од меѓународната безбедност. Токму тоа го направија тогашните претседатели Барак Обама и Дмитриј Медведев во 2010 година, потпишувајќи го договорот „Нов СТАРТ“.
Тој договор, кој Белата куќа го нарече „историски“ во тоа време, го ограничи бројот на распоредени нуклеарни боеви глави на 1.550 за секоја стра
Падот на најновиот договор за контрола на оружјето беше дочекан со рамнодушност во администрацијата на Трамп. Вашингтон постојано ја обвинуваше Москва за кршење на договорот со негирање на инспекции на руските нуклеарни објекти, а самиот американски претседател ја отфрли загрижувачката перспектива за свет без нуклеарни ограничувања.
„Ако истече, истекува“, се пошегува Трамп во јануари, додавајќи дека со текот на времето може да се постигне „подобар“ договор.
Овој посебен недостаток на итност од Вашингтон е во остра спротивност со загриженоста во Москва. Зборувајќи со новинарите пред истекот на договорот, Медведев – кој повеќе не е претседател, туку висок безбедносен службеник – предупреди на опасноста од неговиот колапс. Тој посочи дека ова би можело да го забрза „Часовникот на судниот ден“, симболичен приказ на близината на човештвото до самоуништување. „Не велам дека ова значи непосредна катастрофа или дека ќе избувне нуклеарна војна, но сепак треба да ги загрижи сите“, додаде Медведев.
Портпаролот Дмитриј Песков изјави дека нивниот предлог за продолжување на Новиот СТАРТ наишол на молк од САД, заканувајќи се да воведе нова ера на неизвесност.
„За прв пат, САД и Русија, двете земји со најголеми нуклеарни арсенали во светот, ќе останат без фундаментален документ што би ги ограничил и контролирал тие арсенали“, рече Песков. „Веруваме дека ова е исклучително лошо за глобалната и стратешката безбедност“, нагласи тој.
Но, изразите на загриженост на Кремљ може да бидат постратешки и себични отколку што се подготвени да признаат. Покрај тоа што е лишена од механизам што нагласуваше еден од нејзините последни извори на моќ од советската ера, Москва сега се соочува со иднина на потенцијално неограничена американска нуклеарна експанзија.
На пример, администрацијата на Трамп веќе ја оживеа идејата за борбени бродови „класа Трамп“ со нуклеарно оружје, политика напуштена пред неколку децении од Студената војна.
Поранешниот Советски Сојуз можеше да ги исполни таквите потези. Но, со економија и буџет за одбрана што се дел од американскиот, денешна Москва практично нема надеж да го одржи темпото. Ова го продлабочува веќе огромниот јаз во моќта и влијанието меѓу старите соперници.
Секако, Соединетите Американски Држави имаат свои причини за напуштање на контролата на оружјето со Русија, а една од главните е желбата да се вклучи Кина, нуклеарна сила во подем, во идните договори.
Сепак, истекот на Новиот СТАРТ означува крај на една ера. Не само на ерата на договори за „суперсили“ насочени исклучиво кон Москва и Вашингтон, туку и на ерата во која Соединетите Американски Држави беа подготвени да прифатат нуклеарни ограничувања.